Sông Đồng Nai trước nguy cơ bị “bức tử” bởi rác thải

Mặc dù sông Đồng Nai đang bị ô nhiễm đến mức đáng báo động nhưng dường như việc giảm thiểu ô nhiễm và khôi phục nguồn nước dòng sông này diễn ra quá chậm, chậm đến mức người ta không nhận ra sự thay đổi. Vấn đề ô nhiễm nguồn nước tại sông Đồng Nai đang vô cùng nhức nhối đòi hỏi phải được ưu tiên giải quyết sớm nhất có thể.

Rác thải sinh hoạt, rác thải từ các nhà máy và khu dân cư thuộc địa bàn các phường Long Bình, An Bình, Bình Đa theo các dòng suối tuồn trực tiếp ra sông Đồng Nai mỗi khi trời mưa.

Nói đến việc ô nhiễm nguồn nước trên sông Đồng Nai, đầu tiên phải nhắc tới đoạn chảy qua TP. Biên Hòa, nơi mà con sông đang oằn mình cung cấp nước thải cho hơn một triệu hai dân số cùng với các khu công nghiệp.

Thực trạng dễ dàng bắt gặp, chỉ sau một cơn mưa người ta khó có thể nhìn thấy mặt nước trong xanh vốn có của một trong những dòng sông lớn nhất cả nước. Không chỉ việc xả thải của các khu công nghiệp gây ra hàng loạt hệ lụy xấu mà ở đây những rác, ni lông nổi lềnh đềnh như chính ý thức kém của một số người dân đang bị thả trôi.

Nhiều nhất vẫn là rác thải sinh hoạt như hộp xốp, vỏ chai, túi ni lon… Không chỉ rác thải được đổ về con sông này mà ngay cả người dân sinh sống ven sông cũng chọn con sông này làm nơi xả rác. Nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư ven sông cũng được xả thải trực tiếp xuống lòng sông.

Rác thải sinh hoạt, rác thải từ các nhà máy và khu dân cư thuộc địa bàn các phường Long Bình, An Bình, Bình Đa theo các dòng suối tuồn trực tiếp ra sông Đồng Nai mỗi khi trời mưa. Các loại rác thải vắt ngang con sông nổi thành dòng, gây ô nhiễm nghiêm trọng cho nguồn nước sông Đồng Nai – nơi cung cấp nước sinh hoạt cho hơn chục triệu người dân TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương.

Rác thải sinh hoạt, rác thải từ các nhà máy và khu dân cư  theo các dòng suối tuồn trực tiếp ra sông Đồng Nai

Tình trạng ô nhiễm hệ thống sông Đồng Nai làm cho hệ sinh thái bị thay đổi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại và phát triển của các loại sinh vật sống ở đây. Từ năm 2004 đến nay, nhiều hộ nuôi cá bè ở tỉnh Đồng Nai đã phải điêu đứng vì tình trạng cá chết hàng loạt. Đầu năm 2007, cá bè của bà con ở phường Thống Nhất, TP. Biên Hòa bị chết rất nhiều, nhất là lúc nước sông chảy chậm. Chỉ trong năm 2010, hàng chục tấn cá nuôi ở trong các bè của nhiều hộ dân thành phố Biên Hòa chết nổi trắng trên mặt nước.

Điều đáng nói hơn ở đây, lưu vực hệ thống sông Đồng Nai là một trong những lưu vực sông lớn nhất nước ta, chảy qua 12 tỉnh, thành. Nguồn nước hệ thống sông Đồng Nai hiện cung cấp cho khoảng 17 triệu dân ở lưu vực sử dụng sinh hoạt và lao động, sản xuất hằng ngày. Nhưng hàng ngày, con sông này vẫn cứ đón nhận hàng trăm thứ chất thải. Sự ô nhiễm nguồn nước của sông Đồng Nai không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe người dân. Bên cạnh đó, tác động mạnh mẽ đến hệ sinh thái thủy sinh.

Dòng rác kéo dài một khúc sông, đoạn chảy qua Bến đò Kho.

Nếu tình trạng này cứ tiếp tục tiếp diễn, sông Đồng Nai bị “bức tử” thì việc hoạt động kinh tế – xã hội của 12 tỉnh thành miền Đông Nam Bộ và Nam Tây Nguyên sẽ như thế nào? Và trên hết, sức khỏe của người dân đang rất cần được bảo vệ.

Ông Huỳnh Tấn Lộc – Phó Chủ tịch UBND TP. Biên Hòa cho biết: “Với mức độ ô nhiễm của sông Đồng Nai, đoạn chảy qua TP. Biên Hòa cũng là một nhánh đáng báo động. Nhiều hộ dân vẫn lén lút đổ rác nhất là những nơi có cầu, TP cũng đã dựng những biến cấm đổ rác và rào kẽm để hạn chế tình trạng đổ rác. Mỗi lần mưa là rác trào xuống lòng sông, lòng suối rất nhiều do thu gom rác thải không đúng lúc, đúng giờ. Ngay sau đó, TP. Biên Hòa cũng đã có những biện pháp thu gom rác theo tần suất. Tại các trục đường chính xe rác không được đi ban ngày chỉ đi được ban đêm, tránh tình trạng ô nhiễm môi trường. Hiện nay, TP. Biên Hòa cũng đã có những con suối như suối Săn Máu đã được nạo vét hai bên bờ, suối Tân Mai cũng khai thông hoàn chỉnh và suối Bà Bột cũng kè làm 2 bên đường nay đang trong quá trình khai thông tiếp”.

Nhiều nhất vẫn là rác thải sinh hoạt như hộp xốp, vỏ chai, túi ni lon…

Mặc dù nhiều giải pháp được đưa ra nhưng dường như, rác và các chất thải ô nhiễm vẫn tìm đến sông Đồng Nai. Nỗ lực từ cơ quan chức năng là vậy nhưng thực tế, phải nhìn nhận khách quan rằng, ý thức của người dân trong việc giữ gìn, bảo vệ dòng chảy mới là vấn đề cốt yếu.

Để tăng cường năng lực giám sát xả thải của các cơ sở sản xuất, phải chăng nên có chính sách để người dân tham gia quá trình giám sát hoạt động xả thải, vì người dân chính là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp và nhiều nhất trước tác hại từ môi trường. Bên cạnh đó, cần có mức xử phạt cao và hình thức xử phạt nghiêm khắc đối với các tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm và gây ô nhiễm môi trường, góp phần đưa công tác bảo vệ môi trường từng bước đi vào nề nếp.

Người dân sinh sống ven sông cũng chọn con sông này làm nơi xả rác, nước thải sinh hoạt  trực tiếp xuống lòng sông.

Trước giãn cách TP. Biên Hòa đã thành lập 2 tổ trực tiếp đi xử phạt những người đổ rác. Thời gian trước xử phạt nhiều, nhưng từ lúc giãn cách thì hạn chế hơn. Nhưng vừa rồi lại tái diễn tình trạng. TP. Biên Hòa cũng mới có văn bản chỉ đạo tiếp và phục hồi hai tổ để để tra tiếp tục xử lý nghiêm các tình trạng vứt rác và xả thải ra dòng sông”, Ông Huỳnh Tấn Lộc – Phó Chủ tịch UBND TP. Biên Hòa cho biết thêm.

Người ta không còn nhìn thấy mặt nước trong xanh vốn có của một trong những dòng sông lớn nhất cả nước.

Việc bảo vệ sông Đồng Nai không chỉ là nỗ lực từ cơ quan chức năng mà cần sự đồng thuận của cả xã hội, nhất là những địa phương hệ thống sông chảy qua. Hi vọng trong thời gian tới người dân sẽ chung tay với chính quyền địa phương để trả lại cho sông Đồng Nai trở thành một dòng sông trong xanh, đáng sống hơn./.

Di Linh – Bình Sơn