Tình hình bệnh viêm gan không rõ nguyên nhân ở trẻ trên thế giới và khuyến cáo của chuyên gia y tế trong nước.

Bệnh viêm gan cấp tính ở trẻ em đã lây lan ra 25 quốc gia với hơn 350 ca  nhiễm và 26 trẻ em tử vong đang là mối lo ngại đối với hệ thống y tế toàn cầu sau đại dịch Covid-19. Tại Việt Nam, dù chưa có ca nhiễm nhưng các chuyên gia  y tế vẫn hết sức đề phòng và đưa ra các  khuyến cáo nhằm sẵn sàng đối phó trước nguy cơ dịch bệnh này có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Bệnh viêm gan cấp tính ở trẻ đang dấy lên nhiều lo ngại cho hệ thống y tế toàn cầu (Hình minh họa)

Tình hình viêm gan không rõ nguyên nhân

Theo thông tin của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đến nay đã có hơn 350 trường hợp mắc bệnh viêm gan cấp tính chưa rõ nguyên nhân tại 25 quốc gia. Đa số trẻ bị bệnh viêm gan cấp thuộc độ tuổi nhỏ, chưa được tiêm phòng vắc xin Covid-19. Do đó, không thấy có mối liên quan giữa vắc xin Covid-19 với viêm gan cấp.

Tính đến thời điểm hiện nay, đã  có 21 quốc gia phát hiện các ca viêm gan nặng không rõ nguyên nhân, hầu hết dưới 10 tuổi kể từ đầu tháng 4. Hầu hết các ca bệnh trên toàn thế giới được ghi nhận ở Anh (176) và Mỹ (110). Tuy nhiên, việc thiếu giám sát ở một số quốc gia có thể chưa bộc lộ quy mô thực sự của đợt bùng phát. Hiện tại, ít nhất 26 trẻ đã phải ghép gan tổng số ca tử vong trên toàn cầu là 12 bệnh nhi (5 ở Mỹ, 5 ở Indonesia, 1 ở Palestine, 1 ở Ireland)…

Trong tất cả các trường hợp được ghi nhận không phát hiện những loại virus phổ biến gây viêm gan: A, B, C và E. 75% số bệnh nhân ở Anh có kết quả xét nghiệm dương tính với virus adeno.

Các nhà khoa học đang tìm hiểu liệu một dòng virus adeno bị đột biến có tiến triển trở nên trầm trọng hơn hay không, hay sự thiếu hòa nhập với xã hội trong thời kỳ đại dịch làm suy yếu khả năng miễn dịch của trẻ em. Họ cũng không loại trừ từng nhiễm Covid-19 có thể là nguyên nhân.

Viêm gan thường bao gồm các biểu hiện như nước tiểu sẫm màu, phân màu xám nhạt, ngứa da, vàng mắt và da. Những người nhiễm bệnh cũng bị đau cơ và khớp, sốt, cảm thấy bị ốm và luôn mệt mỏi bất thường.

Việc điều trị tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng, một số bệnh nhân có thể tự khỏi. Trong những trường hợp nguy hiểm hơn khi gan bị hỏng, trẻ có nguy cơ rơi vào trạng thái hôn mê, thậm chí phải ghép gan.

Chuyên gia y tế trong nước khuyến cáo gì?

Theo TS. Nguyễn Phạm Anh Hoa – Trưởng Khoa Gan mật Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết viêm gan cấp là tình trạng gan mới bị tổn thương do nhiều nguyên nhân như virus, vi khuẩn, độc chất, các tình trạng rối loạn chuyển hóa, rối loạn huyết động, rối loạn miễn dịch hoặc các bệnh lý toàn thân…Điều này dẫn tới hậu quả là tế bào gan bị hủy hoại. Đa số các trường hợp viêm gan cấp có thể hồi phục sau khi loại trừ được tác nhân gây bệnh.

Hiện tại, qua các báo cáo trên thế giới, hiện chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây bệnh của những ca bệnh viêm gan cấp tính này.

Cho đến nay, trên thế giới, tỉ lệ tổn thương gan gây suy gan cấp không rõ nguyên nhân vẫn dao động trong khoảng 25-30%. Tuy nhiên, các ca bệnh này khá tản phát và không xuất hiện thành chùm ca bệnh như các ca bệnh viêm gan chưa rõ nguyên nhân hiện đang được đề cập nhiều trong những ngày gần đây.

Có một số giả thuyết đang được đưa ra và các nhà khoa học tập trung nghiên cứu và làm rõ như: Sự liên quan của virus Adeno, đặc biệt là chủng virus Adeno 41, tới sự khởi phát tổn thương gan cấp tính; vai trò gây tổn thương gan của virus SARS-CoV-2 (gây bệnh Covid-19) hay sự xuất hiện của một biến thể virus mới; sự thay đổi và đáp ứng miễn dịch của trẻ sau mắc Covid-19, cũng như đáp ứng với với các virus thông thường khác….

Về virus Adeno, bác sĩ Hoa cho biết đây là loại virus đã được phát hiện từ 1953 với nhiều chủng và có thể gây bệnh ở nhiều cơ quan. Các tổn thương thường gặp nhất do virus Adeno là viêm đường hô hấp, viêm kết mạc mắt (đau mắt đỏ), viêm bàng quang, viêm não màng não…

Sau virus Rota, virus Adeno là nguyên nhân thứ 2 gây bệnh ở đường tiêu hóa với các triệu chứng ở dạ dày, ruột….Ở trẻ nhỏ, các rối loạn tiêu hóa thường gặp do virus Adeno bao gồm tiêu chảy, nôn, buồn nôn.

Theo các nghiên cứu trước đây, các bằng chứng trong xét nghiệm kháng thể cho thấy đa số trẻ nhỏ từng nhiễm virus Adeno ít nhất 1 lần trong giai đoạn từ 0 đến 4 tuổi. Trước đây, đã có báo cáo đơn lẻ ghi nhận vài bệnh nhi có virus này gây tổn thương gan ở trẻ có suy giảm miễn dịch.

Bác sĩ Hoa cho biết do tới nay, nguyên nhân tổn thương gan ở nhóm bệnh nhân này vẫn chưa rõ nên chưa thể khuyến cáo các biện pháp phòng bệnh chủ động và đặc hiệu. Tuy vậy, cha mẹ trẻ không nên quá hoang mang lo lắng. Cần bình tĩnh và chú ý để có thể phát hiện sớm các triệu chứng bệnh đường tiêu hóa và tổn thương gan ở trẻ.

“Những trẻ có những triệu chứng sốt, đau bụng, nôn – buồn nôn, tiêu chảy, mệt mỏi, vàng da, viêm kết mạc… cần được tới khám tại các cơ sở y tế”, bác sĩ Hoa khuyến cáo.

Trong khi chờ các đợi các kết quả nghiên cứu khẳng định nguyên nhân gây bệnh để có các biện pháp đặc hiệu, việc phòng bệnh cần tuân thủ theo nguyên tắc:

– Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang, vệ sinh tay thường xuyên, đặc biệt trước khi chuẩn bị thức ăn, trước khi ăn, sau khi vệ sinh.

– Tiêm chủng đầy đủ cho trẻ theo lịch tiêm chủng, bao gồm cả vắc xin phòng viêm gan B, viêm gan A, vắc xin Covid-19 khi có chỉ định.

– Sử dụng nguồn thực phẩm sạch, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

– Đặc biệt lưu ý phòng bệnh cho các trẻ trong các trường học, nhà trẻ bằng cách đảm bảo vệ sinh, dùng riêng đồ dùng cá nhân (ly uống nước, thìa, bát ăn, khăn mặt…); vệ sinh, sát khuẩn bề mặt tốt; xử lý chất thải thích hợp.

Hiện Bộ Y tế  đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc cùng với hệ thống y tế của các địa phương theo dõi sát sao tình hình diễn biến của bệnh viên gan cấp tính này để có những kế hoạch phòng chống cụ thể./.

Trường Giang – Gia Thanh