Bảo vệ sức khoẻ, an toàn và đem lại hạnh phúc cho người lao động

Ngành Tôm và Lúa gạo được xác định là hai ngành hàng nông sản đóng vai trò sống còn đối với an ninh lương thực, kim ngạch xuất khẩu và phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng và cả nước nói chung.

Ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký VCCI, Giám đốc VCCI chi nhánh khu vực TP. HCM, thông tin về dự án

Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký VCCI, Giám đốc VCCI chi nhánh khu vực TP.Hồ Chí Minh thông tin: Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng hiện nay các doanh nghiệp (DN) trong hai chuỗi giá trị này đang đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế. Các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ và Nhật Bản không chỉ quan tâm đến chất lượng, giá cả mà còn đặt ra những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về trách nhiệm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường và quản trị minh bạch theo các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Tại thị trường trong nước, người tiêu dùng cũng chú trọng đến an toàn thực phẩm, chất lượng và nguồn gốc xuất xứ. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt lao động đang tạo thêm áp lực cho 02 ngành hàng. Theo báo cáo tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, trong giai đoạn 2016-2025, lao động khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm 2,84 triệu người, tương đương 14,66%. Việc tuyển dụng và giữ chân NLĐ trở thành bài toán khó đối với nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) trong chuỗi tôm và lúa gạo.

Góp phần tìm lời giải cho bài toán Phát triển ngành tôm & lúa gạo:

Trước những thách thức và yêu cầu đó, từ năm 2024 đến 2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh khu vực TP.HCM (VCCI-HCM) đã phối hợp cùng Tổ chức Oxfam tại Việt Nam triển khai Dự án "Cải thiện khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của doanh nghiệp tôm và lúa thông qua nâng cao kỹ năng làm việc và an toàn vệ sinh lao động tại doanh nghiệp" nhằm hỗ trợ các DN trong 02 chuỗi tôm và lúa gạo tuân thủ các quy định pháp luật lao động, cải thiện điều kiện làm việc và thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm; chia sẻ các tác động của chương trình trong cải thiện điều kiện làm việc và an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ), góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh tiếp cận thị trường xuất khẩu cho DN tôm và lúa tại Việt Nam.

Triển khai với tư duy chiến lược "Người lao động không phải là chi phí — mà là TÀI SẢN QUÝ BÁU nhất của doanh nghiệp. Bảo vệ sức khỏe, an toàn và phát triển kỹ năng cho công nhân chính là bảo vệ tài sản và năng lực sản xuất cốt lõi của doanh nghiệp”, dự án thực hiện tại 6 tỉnh, thành phố trước sáp nhập là TP.HCM, Cần Thơ, Sóc Trăng, An Giang, Cà Mau và Bạc Liêu (nay là 4 tỉnh, thành phố: TP.HCM, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau) trong 2 chuỗi giá trị tôm và lúa gạo.

Bà Vũ Thị Quỳnh Hoa, Giám đốc quốc gia Oxfam tại Việt Nam, phân tích tính nhân văn của dự án

Bà Vũ Thị Quỳnh Hoa, Giám đốc quốc gia Oxfam tại Việt Nam, phân tích:"Năng lực cạnh tranh và trách nhiệm đối với NLĐ không phải hai mục tiêu tách biệt mà bổ trợ cho nhau. Đầu tư vào môi trường làm việc an toàn, thu nhập ổn định và cơ hội phát triển kỹ năng giúp doanh nghiệp duy trì nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu rủi ro và thích ứng tốt hơn với biến động thị trường. Một trong những kết quả đáng chú ý của dự án là thay đổi nhận thức về vai trò của người lao động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thay vì coi chi phí lao động và cải thiện điều kiện làm việc là gánh nặng, chương trình thúc đẩy tư duy coi NLĐ là tài sản quan trọng của DN".

Theo thông tin từ dự án, hơn 100 DN tôm và lúa gạo được tiếp cận, hỗ trợ trực tiếp, vượt 200% kế hoạch. Hơn 23.500 người lao động được hưởng lợi trực tiếp và gián tiếp từ các chương trình đào tạo, cải thiện môi trường làm việc, trong đó lao động nữ chiếm trên 55%.

Dự án tổ chức hơn 70 khóa đào tạo nâng cao năng lực (giao tiếp, điều hành, giải quyết vấn đề...); hơn 40 khóa thực hành quản lý trực quan 5S, Kaizen, nhận diện rủi ro an toàn vệ sinh lao động và lãng phí, thu hút gần 4.000 lượt người lao động tham gia. Tổ chức mô hình sinh hoạt "Chuyện xưởng" (>150 lao động) và Kênh Zalo OA "Bạn kể chúng mình nghe" tư vấn sức khỏe tinh thần 24/7. Góp phần để nhiều NLĐ có những sáng kiến cải tạo điều kiện lao động, trong đó chị Nguyễn Ngọc Hân, Quản đốc khâu lột tôm tại Nhà máy Minh Phú Cà Mau, đã ghép 2 dụng cụ lột tôm làm 1 công cụ; giúp năng suất tăng 20 – 30%, giảm mệt mỏi cổ tay và giảm nguy cơ tai nạn lao động.

Có 10 doanh nghiệp tiên phong, trong đó có Minh Phú (Cà Mau), Khang An (Bình Tây), Hoàng Minh Nhật (TP.Cần Thơ) và Vinh Hiển, triển khai mô hình thực hành tốt nhằm cải thiện năng suất và điều kiện lao động.

Nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp tôm & lúa gạo

Để hỗ trợ DN đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu, dự án xây dựng bộ công cụ quản lý nhân sự hướng tới thực hành kinh doanh có trách nhiệm, đồng thời thí điểm tích hợp ESG vào hệ thống quản trị doanh nghiệp. Các hoạt động tập trung vào rà soát nội quy lao động, chính sách tuyển dụng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và lương thưởng; cải thiện khu vực nghỉ ngơi, bố trí phòng vắt sữa cho lao động nữ và tăng cường đối thoại tại nơi làm việc… Việc cải thiện điều kiện làm việc, bảo đảm quyền lợi và chăm sóc sức khoẻ NLĐ, đặc biệt là lao động nữ, cũng góp phần xây dựng môi trường sản xuất ổn định và bền vững hơn.

Chương trình góp phần để một số DN đạt các chứng nhận, tiêu chuẩn quốc tế như BSCI, ISO 22001, BRC và Sedex-SMETA. 4 doanh nghiệp thí điểm đạt chứng nhận ESG, tham gia chương trình Top 100 Doanh nghiệp Bền vững Việt Nam năm 2026 (CSI 100) và xuất bản báo cáo bền vững ESG năm 2025.

Dự án còn hỗ trợ hơn 30 hợp tác xã (HTX) kết nối thị trường thông qua các triển lãm như Vietshrimp và Foodexpo. Các HTX được hướng dẫn chuẩn hóa bao bì, nhãn hiệu, logo và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng. Một số HTX đạt chứng nhận HACCP. Dự án đồng thời thí điểm mô hình “Quỹ An sinh và Ứng phó rủi ro” tại 03 HTX: Tài Thịnh Phát, An Phát Lộc và Nông Ngư Hòa Đê, góp phần tăng cường khả năng hỗ trợ thành viên trước những rủi ro trong sản xuất và đời sống.

Các chuyên gia điều hành phiên thảo luận

Tại Phiên thảo luận với chủ đề “Năng lực cạnh tranh của DN và trách nhiệm đối với người lao động” , ông Nguyễn Khánh Long, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ Nội vụ, đánh giá cao hiệu quả của dự án, đã góp phần giúp DN từng bước hoàn thiện môi trường và văn hóa an toàn tại nơi làm việc, với sự tham gia của NLĐ…

Bà Vũ Thị Quỳnh Hoa nhấn mạnh: Thực tiễn triển khai dự án cho thấy, cam kết của lãnh đạo DN, kế hoạch cải tiến phù hợp với nguồn lực và sự phối hợp giữa DN, đơn vị tư vấn, VCCI-HCM cùng các cơ quan địa phương là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả.

Ông Nguyễn Khánh Long, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ Nội vụ, thông tin về Sửa đổi luật ATVSLĐ

Ông Nguyễn Khánh Long thông tin: Nhà nước đang Nghiên cứu sửa đổi luật ATVSLĐ, đánh giá mặt tích cực của Luật trong 10 năm qua. Từ đó không chỉ đưa ra các tiêu chuẩn tối thiểu cho DN mà còn bổ sung cơ chế, chính sách để DN tự chủ và sáng tạo hơn trong thực hiện các biện pháp đảm bảo ATVSLĐ, góp phần đảm bảo an toàn lao động, tăng năng suất và tăng năng lực cạnh tranh của DN…

Đại biểu tham quan gian hàng giới thiệu một số nông sản trong các chuỗi giá trị tôm lúa

Hội thảo góp phần giúp các DN, HTX trong chuỗi Tôm & lúa gạo có động lực thay đổi và phát triển bền vững; đồng thời là cơ hội để các bên liên quan chia sẻ góc nhìn, gợi ý các nội dung, định hướng hỗ trợ 02 chuỗi tôm và lúa gạo Việt Nam trong giai đoạn tới.