Tóm tắt - Bệnh Parkinson gây rối loạn vận động và nhiều triệu chứng ngoài vận động, đòi hỏi chăm sóc phối hợp. Chuyên khảo tổng hợp có chọn lọc các nghiên cứu về châm cứu, nhĩ châm và kích thích thần kinh qua da ở tai, cập nhật đến tháng 10 năm 2026. Một số thử nghiệm đối chứng ghi nhận châm cứu cải thiện giấc ngủ, lo âu, táo bón và chức năng vận động khi bổ sung vào điều trị thuốc. Tuy nhiên, kết quả không đồng nhất; bằng chứng trực tiếp về nhĩ châm còn hạn chế. Dữ liệu hình ảnh não, nội tiết và yếu tố dinh dưỡng thần kinh gợi ý cơ chế điều biến thần kinh nhưng chưa chứng minh tác dụng làm chậm bệnh. Việc ứng dụng cần xác định mục tiêu triệu chứng, chuẩn hóa đánh giá, bảo đảm an toàn và tiếp tục điều trị nền.

TÓM TẮT Mục tiêu: Tổng hợp và đánh giá bằng chứng trong nước, quốc tế về thành phần hóa học, hoạt tính chống ung thư và mức độ sẵn sàng ứng dụng lâm sàng của dược liệu thường được gọi là xạ đen; đồng thời làm rõ sự nhầm lẫn giữa xạ đen Hòa Bình (Ehretia asperula Zoll. & Moritzi) và dây gối (Celastrus hindsii Benth.).

Tóm tắt - Bài viết phân tích di sản Hoàng Đôn Hòa và Hoạt nhân toát yếu theo cách tiếp cận liên ngành. Tư liệu gồm bản dịch năm 1980, thư mục bản Hán Nôm A.2535 và nghiên cứu liên quan. Cần phân biệt nguyên tác gắn với Hoàng Đôn Hòa, bản tăng bổ của Trịnh Đôn Phác và dịch hiện đại. Tác phẩm là phương thư thực hành, chú trọng thuốc Nam, bệnh cấp, ngoại thương, phụ khoa, nhi khoa, thú y và dưỡng sinh. Tam hoàng hoàn và Thần ứng hoàn phản ánh tư duy bào chế thích ứng với dịch bệnh và hành quân, nhưng cần kiểm soát độc tính của hùng hoàng, hoàng nàn và chu sa. Di sản nên được bảo tồn bằng khảo cứu văn bản, số hóa, chuẩn hóa dược liệu, đánh giá an toàn và giáo dục y đức; không phục dựng nguyên xi toa thuốc cổ để tự điều trị.

TÓM TẮT - Nghiên cứu phân tích quá trình phát triển của hai doanh nghiệp đại diện cho hai dạng giá trị được trao truyền trong gia đình: Phấn Nụ Hoàng Cung, với nghề mỹ phẩm truyền thống gắn với ký ức văn hóa Huế, và Thảo dược Bà Thông, với tri thức, bài thuốc và kinh nghiệm y dược cổ truyền được truyền qua các thế hệ. Nghiên cứu sử dụng Bộ dữ liệu tổng hợp được hình thành từ nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Khoa học Sức khỏe về hệ sinh thái nguồn lực, kết hợp dữ liệu phỏng vấn bán cấu trúc (IDI), tài liệu do doanh nghiệp cung cấp và tư liệu liên quan của hai trường hợp. Quá trình phát triển được phân tích từ điểm xuất phát, mục tiêu, nhu cầu thực tế, tìm kiếm và lựa chọn nguồn lực, tiếp cận, chi phí, thời gian, tương tác/làm lại đến kết quả, giá trị và nhìn lại. Kết quả cho thấy hai doanh nghiệp có con đường khác nhau nhưng đều phải chuyển hóa giá trị được trao truyền thành các hoạt động phát triển có tổ chức hơn về sản phẩm, chất lượng, nghiên cứu, chuẩn hóa, đào tạo, thị trường và ứng dụng. Nguồn lực cần thiết đã tồn tại ở nhiều mắt xích của hệ sinh thái, song khả năng nhận diện, tiếp cận, đánh giá và kết nối đúng nguồn lực vẫn là một điểm cần quan tâm. Từ đó, nghiên cứu nhận diện vai trò bước đầu của kết nối nguồn lực trong quá trình nâng tầm giá trị và gợi mở nhu cầu tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở nghiên cứu, R&D, phòng kiểm nghiệm, chuyên gia, đào tạo, pháp lý và các chủ thể liên quan.

TÓM TẮT - Đặt vấn đề: Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) nhóm E có gánh nặng triệu chứng và nguy cơ đợt cấp cao. Cấy chỉ có thể tạo kích thích huyệt kéo dài, qua đó hỗ trợ điều hòa thần kinh tự chủ, đáp ứng viêm và khả năng gắng sức, nhưng bằng chứng lâm sàng còn cần được củng cố.

Tóm tắt Cam thảo đất (Scoparia dulcis L.) là dược liệu dùng toàn cây kể cả rễ, được ghi nhận trong dược điển và kinh nghiệm dùng thuốc tại Việt Nam. Dưới góc nhìn y học cổ truyền, dược liệu có vị ngọt, hơi đắng, tính hàn; quy tỳ, vị, phế, can; có công năng bổ tỳ, sinh tân, nhuận phế, thanh nhiệt giải độc và lợi niệu. Y dược học hiện đại đã phân lập nhiều nhóm chất, nổi bật là diterpenoid kiểu scopadulane và labdane, flavonoid, triterpenoid và coixol. Các nghiên cứu tế bào và động vật gợi ý tác dụng điều hòa glucose, tăng tiết insulin, chống oxy hóa, chống viêm, giảm đau, bảo vệ gan, bảo vệ niêm mạc dạ dày, an thần và kháng vi sinh vật. Bằng chứng lâm sàng trực tiếp còn rất hạn chế; nghiên cứu đáng chú ý nhất là một thử nghiệm bắt chéo trên 35 người bệnh đái tháo đường típ 2 dùng cháo có dịch chiết lá, cho tín hiệu giảm HbA1c nhưng có cỡ mẫu nhỏ, không làm mù và không dùng giả dược. Các tín hiệu an toàn tiền lâm sàng không hoàn toàn đồng nhất: một số nghiên cứu ghi nhận dung nạp cấp và bán trường diễn, trong khi các nghiên cứu khác gợi ý hoạt tính estrogen, ảnh hưởng thai sớm ở chuột và độc tính di truyền in vitro của một flavonoid phân lập. Vì vậy, Cam thảo đất có giá trị rõ ở bình diện dược liệu truyền thống và nguồn chất dẫn đường, nhưng chưa đủ bằng chứng để khẳng định hiệu quả điều trị cho phần lớn chỉ định hiện đại hoặc để thay thế điều trị chuẩn.

Trông người mà nghĩ đến ta: từ tài nguyên bản địa đến sản phẩm, thương hiệu và sức mạnh mềm

TÓM TẮT Đặt vấn đề: Tía tô (Perilla frutescens) và gừng tươi (Zingiber officinale) là hai dược liệu được sử dụng phổ biến trong Y học cổ truyền (YHCT) Việt Nam và nhiều quốc gia châu Á để phòng và hỗ trợ điều trị các chứng ngoại cảm phong hàn, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn và một số bệnh lý đường hô hấp. Trong cộng đồng hiện nay, nước lá tía tô phối hợp gừng được sử dụng rộng rãi như một loại đồ uống hỗ trợ tăng cường sức khỏe. Tuy nhiên, việc sử dụng còn mang tính kinh nghiệm, chưa được chuẩn hóa về chỉ định, thời điểm sử dụng và liều lượng dựa trên y học chứng cứ.

Tóm tắt - Nam dược là một bộ phận quan trọng của di sản y học và văn hóa Việt Nam. Giá trị của Nam dược không chỉ nằm ở nguồn cây thuốc phong phú mà còn kết tinh trong tri thức nhận biết, gây trồng, thu hái, bảo quản, bào chế, phối ngũ và sử dụng cây thuốc của các cộng đồng qua nhiều thế hệ. Trong bối cảnh suy giảm đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu, thương mại hóa thiếu kiểm soát và nguy cơ mai một người truyền nghề, cần chuyển từ bảo tồn riêng lẻ sang bảo tồn sống, gắn chủ thể cộng đồng với sinh kế bền vững. Chuyên khảo đề xuất phát triển vùng dược liệu theo chuỗi giá trị và xây dựng du lịch sinh thái – Nam dược trên nền tảng “5B”: Bảo tồn, Bản địa, Bằng chứng, Bền vững và Bình đẳng lợi ích. Mô hình này có thể góp phần bảo vệ nguồn gen, gìn giữ tri thức dân gian, nâng cao giá trị dược liệu, tạo việc làm tại chỗ và quảng bá bản sắc y học Việt Nam; đồng thời phải bảo đảm an toàn, đạo đức, quyền sở hữu tri thức và giới hạn sức tải của hệ sinh thái.

TÓM TẮT: Đặt vấn đề: Nam Y Việt Nam là một bộ phận quan trọng của nền y học cổ truyền Việt Nam, gắn với hệ thống tri thức bản địa về phòng bệnh, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và sự thay đổi nhanh chóng của phương thức tiếp nhận thông tin, xây dựng hệ thống Hội Nam Y Việt Nam đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức, kết nối hội viên, bảo tồn tri thức và nâng cao vị thế xã hội. Trong đó, truyền thông cần được nhìn nhận không chỉ là công cụ cung cấp thông tin mà là một thành tố của quá trình xây dựng và phát triển tổ chức Hội.

TÓM TẮT: Hội Nam y Việt Nam được Bộ Nội vụ cho phép thành lập năm 2017, đáp ứng nhu cầu tập hợp những cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thuốc Nam và y học cổ truyền Việt Nam. Nhìn lại lịch sử, Nghị định của Bộ trưởng Bộ Nội vụ ngày 22/8/1946 cho phép Hội Việt Nam Y đoàn đổi tên thành Nghiên cứu Nam dược Hội là một dấu mốc quan trọng trong quá trình tổ chức lực lượng nghiên cứu, bảo tồn và phát triển Nam dược. Mặc dù chưa đủ căn cứ xác định Nghiên cứu Nam dược Hội là tiền thân trực tiếp về pháp nhân của Hội Nam y Việt Nam hiện nay, sự tương đồng về tên gọi, tôn chỉ và mục tiêu hoạt động cho phép coi đây là một mạch nguồn lịch sử, tư tưởng và nghề nghiệp của phong trào Nam y hiện đại. Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 72-NQ/TW, Kết luận số 86-KL/TW và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về đưa y học cổ truyền thực sự về cộng đồng, việc xây dựng hệ thống Hội Nam y Việt Nam cần chuyển từ phát triển chủ yếu theo số lượng sang phát triển có quy hoạch, tiêu chuẩn, dữ liệu và hiệu quả đầu ra. Tham luận đề xuất các nhóm giải pháp về định vị bản sắc; kiện toàn tổ chức; chuẩn hóa hội viên; phát triển khoa học; chuyển đổi số; gắn hoạt động Hội với y tế cơ sở; xây dựng chuỗi giá trị dược liệu; mở rộng phối hợp và thiết lập hệ thống chỉ số đánh giá.

Tóm Tắt - Đặt vấn đề: Già hóa dân số làm gia tăng đồng thời bệnh không lây nhiễm, đa bệnh lý, suy giảm chức năng và nhu cầu chăm sóc dài hạn. Mô hình khám chữa bệnh phân mảnh, tập trung vào từng bệnh đơn lẻ, khó đáp ứng đầy đủ yêu cầu duy trì năng lực nội tại, khả năng tự chủ và chất lượng sống của người cao tuổi. Việt Nam có nền tảng chính trị, pháp lý và thực tiễn thuận lợi để phát triển chăm sóc tích hợp giữa y học hiện đại, y học cổ truyền, phục hồi chức năng và chăm sóc xã hội.

TÓM TẮT

TÓM TẮT

Tóm tắt: Quá trình lão hóa là một quy luật tự nhiên dẫn đến những thay đổi sinh lý toàn diện trong cơ thể người, từ sự suy giảm khối lượng cơ, mật độ xương đến những biến đổi trong hệ tiêu hóa và khả năng hấp thụ dưỡng chất. Bài viết này tập trung phân tích sự tác động của quá trình lão hóa đối với các hệ cơ quan và mối liên hệ mật thiết giữa những thay đổi này với nhu cầu dinh dưỡng ở người cao tuổi. Kết quả tổng hợp cho thấy, để duy trì sức khỏe và phòng ngừa các bệnh mạn tính, người cao tuổi cần một chế độ ăn uống chuyên biệt: ưu tiên thực phẩm giàu mật độ dinh dưỡng, điều chỉnh lượng protein để chống teo cơ, và tăng cường bổ sung các vitamin, khoáng chất thiết yếu như Canxi, Vitamin D, và B12. Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá nhân hóa dinh dưỡng nhằm nâng cao chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh cho người cao tuổi.