Cần xử trí kịp thời khi gặp tình huống “đẻ rơi”

Những trường hợp “đẻ rơi” hy hữu

Trường hợp “đẻ rơi” mới đây nhất được ghi nhận xảy ra vào ngày 4/7/2024, sản phụ V.T.S. ở Lào Cai đã sinh em bé ở dọc đường. Em bé và mẹ đã được đưa vào bệnh viện trong tình trạng thai ngôi ngược: Nửa thân người của bé ra trước, đầu bị mắc ở âm đạo mẹ. Sau khi tiếp nhận, sản phụ S. được nhanh chóng đưa vào phòng đẻ. Các bác sĩ, hộ sinh đã khẩn cấp đưa đầu em bé ra khỏi âm đạo mẹ. Bé trai 2,3kg sinh thiếu tháng, chào đời trong tình trạng ngạt trắng, phản xạ cơ, xương kém. Bé được hồi sức tích cực. Hiện tại, sức khỏe của cả mẹ và bé đã ổn định, đang được tiếp tục theo dõi.

Sản phụ V.T.S. (Lào Cai) và em bé sơ sinh được theo dõi tại bệnh viện.

Trước đó, trong khi từ tàu cao tốc nối từ đảo Lý Sơn vào TP Quảng Ngãi, thai phụ N.T.Q. (21 tuổi, ngụ thôn Tây, xã An Vĩnh, huyện Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) đã sinh con ngay trên tàu. Gia đình chị Q. cho biết, dự sinh của chị là vào ngày 7/10, tuy nhiên, sáng sớm 3/10, thấy vợ đau bụng dữ dội, chồng chị lập tức đưa vợ vào đất liền chờ sinh. Tuy nhiên, khi tàu vừa khởi hành khoảng 20 phút từ đảo Lý Sơn vào cảng Sa Kỳ, chị Q. đau dữ dội hơn và có dấu hiệu sắp sinh. Ngay sau đó, chị Q. được một số hành khách trên tàu giúp đỡ và đã vượt cạn thành công. Kết quả một bé trai kháu khỉnh với cân nặng 3 kg đã được chào đời ngay trên tàu.

Xa hơn nữa, cũng đã xảy ra trường hợp sản phụ T.N.Q. (31 tuổi, ngụ tại quận Gò Vấp - TP.HCM) phải sinh gấp trên taxi, và thật may mắn, bé trai 2,7kg con chị đã ra đời an toàn. Theo lời kể của chị Q., trước đó chị thường khám thai ở Bệnh viện Từ Dũ và được bác sĩ dự sanh vào ngày 16/10. Dự kiến khoảng hai ngày nữa thai mới tròn 37 tuần tuổi, nhưng sáng 22/9, chị Q. bỗng thấy bụng đau quặn nên được mẹ đưa đến bệnh viện. Lúc taxi đến thì nửa người phía dưới của chị Q. đã cứng đơ. Tài xế và mẹ chị Q. phải khiêng chị lên taxi. Xe chuyển bánh khoảng 10 phút thì con chị ra đời. Khi đó, bà ngoại lấy chiếc quần của bé ôm bé cho đến khi xe đến bệnh viện gần nhất là Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Chị Q. cho biết, đây là đứa con thứ ba của chị. Lúc sinh bé thứ hai chị cũng sinh rất nhanh, từ khi chuyển dạ đến lúc sinh con chỉ trong vòng 30 phút.

Xa hơn nữa, thai phụ N.T.L. (Hà Nội) cũng đã đẻ rơi con ngay trên taxi trước cổng Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai, Hà Nội. Tại thành phố Hồ Chí Minh, sản phụ V.T.K.Ng. (sinh năm 1991) đã đẻ rơi con khi đang ngồi tại ghế công viên 30/4. Một tài xế xe ôm tại đây đã nhanh chóng hỗ trợ đưa mẹ con sản phụ vào bệnh viện gần nhất cấp cứu. Sau đó nạn nhân được chuyển về BV Từ Dũ tiếp tục cứu chữa.

Sản phụ N.T.V (28 tuổi, trú tại Bình Dương) cũng đã hạ sinh một bé gái ngay trên taxi trên đường vào viện. Chị V. cho biết, trước đó chị đi khám ở một phòng khám tư nhân, bác sĩ dự sinh vào ngày 11/5. Sáng 2/5, chị đau bụng kèm theo những cơn gò nên đón xe đi sinh. Khi đang nằm trên xe, chị bỗng đau bụng nhiều hơn và vỡ ối. Dù cố “nhịn đẻ” để tài xế chở đến bệnh viện gần nhất nhưng chỉ vài phút sau em bé chào đời.

Đẻ rơi, em bé có nguy cơ tử vong cao

Chuyện đẻ rơi tưởng chừng như hy hữu nhưng thỉnh thoảng vẫn xảy ra ở ngay tại các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, chưa kể đến ở các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa khác trên cả nước, tình trạng đẻ rơi có xảy ra nhưng không có báo cáo chính thức. Các bác sỹ cho biết, khi “đẻ rơi”, nếu người bên cạnh trợ giúp thai phụ không biết cách xử trí, thì em bé rất dễ bị ngạt. Trẻ em bị ngạt khi sinh não thiếu oxy, nặng thì tử vong, nhẹ khi lớn lên cũng chậm phát triển tâm thần vận động, hoặc bại não.

Hơn nữa, taxi, tàu... là những môi trường không đảm bảo vô trùng nên hai mẹ con sản phụ lúc này đang phải đối diện với rất nhiều nguy cơ. Với em bé, là nhiễm nhiễm khuẩn rốn, uốn ván rốn. Với người mẹ là sót rau, băng huyết... Chính vì thế, các bác sỹ đặc biệt lưu ý, khi có sự cố “đẻ rơi”, người thân hoặc người chứng kiến không nên tìm mọi cách đưa hai mẹ con sản phụ tới một bệnh viện quá xa mà nên tìm gấp một cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu. Tại đây các nhân viên y tế sẽ lập tức áp dụng các biện pháp cần thiết giúp ổn định tình hình, sau đó sẽ quyết định có nên chuyển sản phụ lên tuyến trên hay không.

Cách xử trí trường hợp sản phụ đẻ rơi

Ảnh minh họa.

Thông thường, đa số sản phụ đều lựa chọn các cơ sở y tế đảm bảo để chào đón đứa con mang nặng 9 tháng 10 ngày của mình. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, các ca sinh ngoài dự liệu như trên vẫn xảy ra. Vậy làm thế nào để hạn chế tình trạng này?

Theo các bác sỹ sản khoa, khi có tình huống “đẻ rơi”, việc xử trí phải được thực hiện khẩn cấp, ngay tại chỗ và tùy theo tình huống cụ thể của sản phụ lúc đó. Trước hết, phải nhanh chóng giúp sản phụ cởi bỏ quần áo, hoặc váy áo để đỡ bé. Sau đó, gọi sự trợ giúp xung quanh hoặc điện thoại cho người thân để có sự giúp đỡ từ nhân viên y tế. Trong trường hợp người nhà thai phụ mang sẵn những đụng cụ cần thiết chuẩn bị cho quá trình sinh nở của sản phụ, nên trải vải (khăn xô, ni lông...) sạch ngay nơi bà mẹ đẻ rơi, đặt cháu bé nằm vào đó, ủ ấm bé bằng bất cứ thứ gì có thể có được ở bà mẹ và người xung quanh (khăn, áo…). Sau đó, lấy các sợi chỉ buộc rốn trong gói này buộc chặt dây rốn ở vị trí càng xa da bụng bé càng tốt (không được cắt dây rốn). Ngay lập tức chuyển bé cho mẹ ôm sát vào người để hạn chế bị nhiễm lạnh. Việc tiếp theo là tìm mọi cách chuyển hai mẹ con về trạm y tế gần nhất để được chăm sóc tiếp. Vì tại cơ sở điều trị, mẹ sẽ được lấy rau, theo dõi và xử trí chảy máu, nhiễm khuẩn; bé sẽ được làm rốn lại, cả hai sẽ được tiêm huyết thanh chống uốn ván.

Trong trường hợp thiếu các vật dụng cần thiết thì ngay lập tức phải ủ ấm cháu bé bằng mọi đồ vải có sẵn tại chỗ. Tìm một sợi dây nhỏ, mềm, bất cứ là dây gì (dây rút, dây xé từ vạt áo hay khăn mùi xoa…) để buộc chặt dây rốn, càng xa nơi bám của nó ở bụng bé càng tốt (không được cắt dây rốn). Trao bé cho mẹ ôm ấp và tìm mọi cách chuyển ngay về cơ sở y tế gần nhất để xử trí cho mẹ và bé.

Các bác sỹ đặc biệt lưu ý, trước cuộc sinh nở trọng đại của đời mình, các thai phụ và người thân trong gia đình cần nắm được kiến thức cơ bản để sơ cứu cho em bé phòng tránh cả tình huống bị “đẻ rơi”. Trong hai tuần cuối cùng trước ngày dự sinh các thai phụ không nên đi đâu xa cùng và gia đình phải trong trạng thái sẵn sàng “ứng chiến” để việc sanh nở không bị động.

Ngoài việc trước đó cần đi khám thai định kỳ để biết ngày dự kiến đẻ, cần biết các dấu hiệu sớm của chuyển dạ như: xuất hiện cơn đau, đau tăng dần, ra dịch nhày trong để sớm đến cơ sở y tế, các bà mẹ cũng nên dự liệu trước mọi vấn đề. Trường hợp ở xa cơ sở y tế nên chuẩn bị trước những phương tiện cần thiết cho mẹ và con, đi đâu hơi xa cũng nên mang theo đặc biệt là gói làm rốn (hoặc gói đẻ sạch dùng một lần) gồm: 1 lưỡi dao cạo mới để cắt rốn, 3 sợi chỉ dài mỗi sợi dài 30cm để buộc rốn, 1 tấm nilon để trải khi nằm đẻ.

Có như vậy, mới có thể chủ động trước cuộc sinh nở, giúp tránh những trường hợp “đẻ rơi” ngoài ý muốn.

Phạm Thủy

https://suckhoeviet.org.vn/