Xây dựng quy định mới về giám sát bệnh truyền nhiễm

Theo dự thảo, hoạt động giám sát bệnh truyền nhiễm được thực hiện đối với nhiều nhóm đối tượng, gồm: người mắc bệnh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh, người nghi ngờ mắc bệnh, người tiếp xúc và trường hợp tử vong nghi ngờ do bệnh truyền nhiễm. Ngoài ra, việc giám sát còn áp dụng đối với tác nhân gây bệnh; ổ chứa tác nhân gây bệnh; côn trùng, động vật, môi trường, thực phẩm và các yếu tố nguy cơ có khả năng làm lây truyền bệnh.

Dự thảo quy định, thông tin báo cáo và khai báo bệnh truyền nhiễm phải bảo đảm chính xác, đầy đủ, đúng trình tự và thẩm quyền theo quy định. Trường hợp đã thực hiện báo cáo trực tuyến thì không phải gửi báo cáo bằng văn bản; đơn vị báo cáo chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu.

(Ảnh minh họa: Internet)

Đối với giám sát các trường hợp liên quan đến người bệnh, nội dung thu thập thông tin gồm: thông tin hành chính như họ tên, số định danh cá nhân (hoặc số hộ chiếu đối với người nước ngoài), ngày tháng năm sinh hoặc tuổi, giới tính, quốc tịch, dân tộc, nghề nghiệp, địa chỉ cư trú, nơi học tập hoặc làm việc, thông tin liên hệ và mã hồ sơ giám sát (nếu có).

Bên cạnh đó là các thông tin dịch tễ và lâm sàng như địa điểm, thời gian khởi phát bệnh; diễn biến bệnh, triệu chứng, chẩn đoán, tình trạng hiện tại và quá trình điều trị. Thông tin xét nghiệm bao gồm kết quả xác định tác nhân gây bệnh, gen, biến chủng (nếu có).

Ngoài ra, cơ quan giám sát cũng thu thập các thông tin liên quan đến tiền sử và yếu tố nguy cơ như tiền sử tiêm chủng, tình trạng miễn dịch, tiền sử đi lại trong và ngoài nước, tiền sử phơi nhiễm hoặc tiếp xúc với nguồn lây từ người, động vật, môi trường trong thời gian ủ bệnh.

Đối với tác nhân gây bệnh truyền nhiễm, nội dung giám sát tập trung vào các đặc điểm như chủng, loài, nhóm, týp, kiểu gen, nguồn gốc dịch tễ học phân tử; các đặc tính sinh học liên quan đến độc lực, khả năng kháng thuốc, biến đổi về hình thể, gen và phương thức lây truyền.

Dự thảo cũng quy định nội dung giám sát đối với các ổ chứa tác nhân gây bệnh, động vật, côn trùng, môi trường và thực phẩm. Trong đó, việc giám sát ổ chứa tác nhân gây bệnh nhằm xác định loại ổ chứa, vị trí, quy mô, phạm vi tồn tại của tác nhân gây bệnh và mối liên hệ dịch tễ với người hoặc động vật.

Đối với động vật và côn trùng y học, nội dung giám sát bao gồm số lượng, mật độ, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm phòng (đối với vật nuôi), khả năng mang mầm bệnh và mức độ nhạy cảm với hóa chất. Việc giám sát môi trường (đất, nước, không khí, chất thải) tập trung vào sự hiện diện của tác nhân gây bệnh và các chỉ số lý, hóa, sinh liên quan.

Đối với thực phẩm, các nội dung được theo dõi gồm nguồn gốc nguyên liệu, quy trình chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối và kết quả xét nghiệm ô nhiễm tác nhân gây bệnh.

Bên cạnh đó, việc giám sát cũng xem xét các yếu tố cộng đồng và môi trường tại địa điểm giám sát như điều kiện kinh tế - xã hội, mức sống, điều kiện vệ sinh, phong tục tập quán, cơ cấu dân cư, di biến động dân cư; yếu tố địa lý, khí hậu, thời tiết và cơ cấu bệnh tật tại cộng đồng.

Theo dự thảo, giám sát bệnh truyền nhiễm được thực hiện theo ba hình thức gồm: giám sát dựa vào chỉ số; giám sát dựa vào sự kiện và giám sát dựa vào hội chứng.

Trong đó, giám sát dựa vào chỉ số là việc thu thập thông tin về các bệnh truyền nhiễm cụ thể theo các chỉ số, biểu mẫu quy định, gồm giám sát thường xuyên và giám sát trọng điểm. Giám sát dựa vào sự kiện là việc thu thập, sàng lọc và xác minh các dấu hiệu cảnh báo từ cộng đồng, mạng xã hội, truyền thông, cơ quan, tổ chức và mạng lưới y tế. Giám sát dựa vào hội chứng là việc thu thập, phân tích liên tục các dữ liệu về triệu chứng hoặc hội chứng lâm sàng nhằm phát hiện sớm dấu hiệu bất thường của bệnh, dịch bệnh trước khi có chẩn đoán xác định.

Dự thảo cũng nêu rõ, hệ thống quản lý giám sát bệnh truyền nhiễm được sử dụng để các đơn vị thực hiện báo cáo trực tuyến, phục vụ cảnh báo và quản lý tình hình bệnh truyền nhiễm trên phạm vi toàn quốc. Hệ thống ghi nhận thông tin về đối tượng, nội dung giám sát, kết quả xét nghiệm và các dữ liệu liên quan do các đơn vị báo cáo trực tuyến hoặc kết nối, liên thông từ phần mềm của các cơ sở y tế theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Theo dự thảo, ổ dịch tại cộng đồng được xác định là nơi (thôn, tổ dân phố hoặc tương đương) xuất hiện trường hợp bệnh truyền nhiễm xác định hoặc các trường hợp bệnh lâm sàng cùng tác nhân gây bệnh, trung gian truyền bệnh trong khoảng thời gian tương đương thời gian ủ bệnh trung bình của bệnh đó.

Ổ dịch tại cơ sở khám, chữa bệnh được xác định khi cơ sở y tế ghi nhận trường hợp lây nhiễm bệnh trong khoảng thời gian tương đương thời gian ủ bệnh trung bình của bệnh đó.