Khám sàng lọc miễn phí cho người dân: Phân định rõ khám ban đầu và chuyên sâu

Bộ Y tế đang nghiên cứu phân định rõ khám sàng lọc ban đầu và khám chuyên sâu

Khám sàng lọc theo 7 nhóm đối tượng

Theo dự thảo, đối tượng áp dụng là Trạm Y tế cấp xã và các cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện khám sàng lọc, được phân theo các nhóm tuổi trong vòng đời, gồm 7 nhóm.

Nhóm 1 - Phụ nữ mang thai và thai nhi: Khám sàng lọc trầm cảm; sàng lọc suy dinh dưỡng bào thai, đánh giá phát triển thai qua siêu âm.

Nhóm 2 - Trẻ sơ sinh: Khám sàng lọc khiếm thính bẩm sinh, bệnh tim bẩm sinh; sàng lọc khuyết tật vận động, giác quan, thần kinh, tâm thần, trí tuệ.

Nhóm 3 - Trẻ từ sơ sinh đến dưới 6 tuổi: Khám sàng lọc suy dinh dưỡng thông qua đo chiều cao, cân nặng, đánh giá chỉ số BMI; sàng lọc bệnh, tật về mắt, răng miệng, tai - mũi - họng; sàng lọc dị tật khe hở môi vòm; rối loạn tự kỷ; lao, hen.

Nhóm 4 - Học sinh: Khám sàng lọc suy dinh dưỡng thông qua đo chiều cao, cân nặng, đánh giá chỉ số BMI; sàng lọc bệnh, tật về mắt, bệnh răng miệng như sâu răng, viêm lợi, lệch lạc răng, tai - mũi - họng; sàng lọc cong vẹo cột sống, biến dạng xương khớp; đánh giá trầm cảm, lo âu, rối loạn nhân cách và hành vi.

Nhóm 5 - Sinh viên: Khám sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; sàng lọc ung thư (vú, cổ tử cung và một số bệnh ung thư có tỷ lệ mắc cao theo độ tuổi, giới); đánh giá trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt, động kinh.

Nhóm 6 - Người từ 16 đến dưới 60 tuổi: Khám sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; sàng lọc ung thư (vú, cổ tử cung và một số bệnh ung thư có tỷ lệ mắc cao theo độ tuổi, giới); đánh giá trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt, động kinh, sa sút trí tuệ; sàng lọc đột quỵ đối với người trên 40 tuổi; sàng lọc bệnh nghề nghiệp đối với người lao động.

Nhóm 7 - Người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên: Khám sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; sàng lọc sa sút trí tuệ, trầm cảm, nguy cơ ngã và loãng xương.

Với từng nhóm đối tượng, dự thảo đều xây dựng quy trình và hướng dẫn triển khai thực hiện, đồng thời đề xuất các nội dung về tổ chức thực hiện, kinh phí triển khai, giám sát, báo cáo và đánh giá kết quả.

Tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong khám sàng lọc cho toàn dân

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương, nhiều nước ASEAN như Indonesia, Philippines, Malaysia, Thái Lan và một số nước khác đã triển khai và có kinh nghiệm thực tiễn khi khám sàng lọc cho người dân. Điểm lưu ý, bước đầu tiên của quy trình khám sàng lọc không phải là đưa người dân đến ngay cơ sở y tế để khám chuyên sâu, mà là thực hiện sàng lọc ban đầu thông qua bảng câu hỏi (questionnaire) trên ứng dụng điện thoại.

Trên cơ sở kết quả trả lời, hệ thống xác định những trường hợp có yếu tố nguy cơ hoặc có dấu hiệu cần được kiểm tra thêm và chuyển thông tin đến cơ sở y tế. Cơ sở y tế căn cứ kết quả sàng lọc ban đầu để lập danh sách và mời những người thuộc diện cần thiết đến thực hiện các bước khám, kiểm tra chuyên sâu tiếp theo.

Vì vậy, Bộ Y tế sẽ hướng tới tổ chức một hội thảo hoặc cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của một số nước ASEAN và các nước thuộc khu vực Tây Thái Bình Dương đã triển khai khám sàng lọc, nhằm cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về mô hình tổ chức, quy trình triển khai, phương thức lựa chọn đối tượng, xây dựng công cụ sàng lọc và xử lý kết quả.

Hiện nay, Bộ Y tế đã có một số văn bản hướng dẫn chuyên môn liên quan đến khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm và can thiệp sớm đối với một số đối tượng, các quy định về danh mục nội dung và gói dịch vụ. Tuy nhiên, những tài liệu này chủ yếu phục vụ hoạt động khám, đánh giá và can thiệp chuyên môn tại cơ sở y tế.

Đối với chương trình khám sàng lọc miễn phí toàn dân, cần xây dựng một hướng dẫn riêng, phù hợp với bản chất và phương thức triển khai của chương trình này.

"Trong khi chờ hướng dẫn thống nhất, các địa phương vẫn tiếp tục triển khai những nội dung phù hợp theo chỉ đạo hiện hành", Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương cho biết.