Lần đầu có vaccine phòng tay chân miệng cho trẻ từ 2 tháng tuổi

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh thăm hỏi các em nhỏ được tiêm vaccine tay chân miệng, sáng 25/9.

Hệ thống Tiêm chủng VNVC và Substipharm Biologics (Thụy Sĩ) chính thức ra mắt và kịp thời triển khai tiêm vaccine phòng tay chân miệng tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc.

Việt Nam là quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á triển khai tiêm vaccine EV71

Ngay trong ngày đầu Hệ thống Tiêm chủng VNVC triển khai tiêm vaccine tay chân miệng EV71 tại Việt Nam, nhiều gia đình tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ và các địa phương đã đưa trẻ đến tiêm chủng. Hàng chục nghìn lượt đăng ký được ghi nhận tại gần 300 Trung tâm VNVC trên toàn quốc. Trong đó, trẻ dưới 3 tuổi - nhóm có nguy cơ mắc và diễn tiến nặng cao chiếm khoảng 70%, cho thấy nhu cầu bảo vệ trẻ sớm trước EV71 rất lớn.

Anh Nguyễn Đức Quý (phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh) đưa con trai Nguyễn Chí Minh Đức (23 tháng tuổi) đến VNVC tiêm từ sớm sau thời gian chờ đợi vaccine. “Con hay bò, cho đồ vật và cho tay vào miệng, trong khi môi trường nhà trẻ có đông trẻ nhỏ nên nguy cơ lây bệnh luôn khiến gia đình lo lắng. Nay VNVC đã có vaccine, tôi đến tiêm sớm cho bé, bảo vệ con và yên tâm hơn khi con đi học”, anh Quý nói.

Bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt (56 tuổi, phường Phúc Lợi) đưa cháu gái Thảo Tiên (24 tháng tuổi) đến VNVC tiêm ngay trong ngày đầu triển khai. Dù bố mẹ bận công tác, gia đình vẫn thu xếp để bé được tiêm sớm. Bà Nguyệt tâm sự, chị của Tiên từng mắc tay chân miệng, sốt, loét miệng khiến cả nhà rất lo. Vì vậy, khi biết VNVC đã có vaccine, ông bà tranh thủ đưa cháu đi tiêm ngay để được bảo vệ sớm.

Để vaccine sớm đến với trẻ em Việt Nam, bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết VNVC đã làm việc từ vài năm trước với Substipharm Biologics (Thụy Sỹ) để “giành quyền” đưa vaccine này sớm về Việt Nam. VNVC cũng chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về cung ứng, bảo quản vaccine, đào tạo chuyên môn và nhanh chóng phân phối tới gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc để kịp thời triển khai tiêm chủng, bảo vệ trẻ em trước mùa cao điểm của căn bệnh này.

Anh Nguyễn Đức Quý (phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh) đưa con trai Nguyễn Chí Minh Đức (23 tháng tuổi) đến VNVC tiêm từ sớm sau thời gian chờ đợi vaccine.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, tay chân miệng do nhiều chủng virus khác nhau gây ra. Qua hàng chục năm, các nhà khoa học đã dày công nghiên cứu nhưng chưa thành công do hiệu quả phòng chống virus chưa cao, đặc biệt là chủng EV71.

Do đó, khi chứng minh được hiệu quả bảo vệ vượt trội trên EV71, vaccine này được xem như “vũ khí” hiệu quả bậc nhất để bảo vệ trẻ em trước căn bệnh nguy hiểm này.

Vaccine được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, với lịch tiêm từ 2 đến 3 mũi tùy theo độ tuổi bắt đầu tiêm. Đặc biệt, vaccine được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III tại Việt Nam, chứng minh khả năng bảo vệ tốt trước EV71 - tác nhân liên quan phần lớn ca bệnh nặng, tử vong của căn bệnh nguy hiểm chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Theo dữ liệu được công bố, vaccine đạt hiệu lực bảo vệ 96,8% đối với bệnh tay chân miệng do EV71, không ghi nhận trường hợp mắc EV71 trong nhóm được tiêm và đồng thời tạo đáp ứng miễn dịch cao trước nhiều kiểu gen phụ thuộc nhóm EV71.

Vaccine EV71 đã được triển khai tiêm cho trẻ em tại Đài Loan (Trung Quốc), với hơn 600.000 liều đã được sử dụng từ tháng 8/2023 đến 9/2026.

Ông Fabrice Baschiera, Tổng Giám đốc điều hành Substipharm Biologics, bày tỏ vui mừng khi đơn vị này được đồng hành cùng Hệ thống Tiêm chủng VNVC mang vaccine tay chân miệng về, đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á triển khai vaccine EV71. Với những dữ liệu tích cực về hiệu quả bảo vệ sức khỏe trẻ em tại các quốc gia đã triển khai vaccine, Substipharm Biologics kỳ vọng sẽ cùng VNVC mở rộng cơ hội tiếp cận vaccine, góp phần bảo vệ hàng triệu trẻ em trước nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng do EV71.

Một bước tiến để giảm những ca tay chân miệng nguy kịch

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm rất nguy hiểm và thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 3 tuổi, từng bùng phát thành các đợt dịch lớn tại Việt Nam. Trong đó, EV71 là tác nhân gây bệnh nặng, biến chứng thần kinh, hô hấp, tim mạch, thậm chí tử vong. Riêng năm 2023, Việt Nam ghi nhận hơn 181.000 ca mắc, 31 ca tử vong; chủng EV71 chiếm 82% trường hợp nhập viện và 90,4% ca bệnh nặng.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh, chuyên gia đầu ngành về bệnh truyền nhiễm trẻ em, người từng tham gia biên soạn phác đồ điều trị tay chân miệng cho Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cho biết vaccine phòng EV71 là giải pháp được giới nhi khoa mong đợi nhiều năm, sau nhiều đợt dịch khiến trẻ nhập viện, chuyển nặng và gặp biến chứng nguy hiểm.

“Nhiều năm qua, rất nhiều phụ huynh hỏi tôi khi nào mới có vaccine tay chân miệng. Mỗi mùa bệnh, phụ huynh lo, bác sĩ cũng áp lực vì có những trẻ ban đầu vẫn tỉnh táo nhưng chỉ vài giờ sau đã chuyển nặng, cần nhiều nhân lực, thuốc men và thiết bị hồi sức. Khi dịch lớn, số trẻ nhập viện tăng nhanh càng gây áp lực lên hệ thống điều trị. Vì vậy, khi Việt Nam có vaccine phòng EV71 cho trẻ, tôi rất mừng”, bác sĩ Khanh chia sẻ.

Nhiều gia đình cho con đi tiêm vaccine tay chân miệng.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn An Nghĩa, Phó Trưởng khoa Nhiễm-Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1 (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, trẻ mắc tay chân miệng có thể chuyển từ nhẹ sang nguy kịch chỉ trong 6-8 giờ. EV71 là tác nhân gây bệnh nặng nhất so với các chủng virus khác bởi đặc tính có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương. Trong khi đó, một số trẻ ít biểu hiện ngoài da, niêm mạc nên dễ nhầm với bệnh thông thường.

Theo bác sĩ An Nghĩa, điều trị một ca nặng tại hồi sức tích cực có thể tốn từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng, tạo gánh nặng đáng kể cho gia đình và hệ thống y tế.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính gây hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm tại Việt Nam. Trẻ dưới 6 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi, chiếm tỷ lệ mắc và biến chứng cao nhất. Bệnh lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, phỏng nước hoặc phân của người mang mầm bệnh và thường xuất hiện ổ dịch ở nhà trẻ, trường mầm non.

Bệnh do nhiều nhóm virus đường ruột gây ra, trong đó chủng EV71 là một trong những tác nhân liên quan đến phần lớn trường hợp tử vong hoặc gặp biến chứng thần kinh, hô hấp, tim mạch. Trẻ có thể mắc tay chân miệng do nhiều tác nhân thuộc nhóm Enterovirus khác nhau, do đó trẻ đã nhiễm vẫn có nguy cơ mắc lại ở những lần sau.

Bệnh thường bùng phát theo chu kỳ 3-5 năm. Việt Nam từng ghi nhận các đợt dịch lớn, trong đó giai đoạn 2011-2012, cả nước có hơn 170.000 ca mắc và hơn 200 ca tử vong. Đợt dịch gần đây nhất là năm 2023 có hơn 181.000 ca mắc và 31 trường hợp tử vong với tác nhân EV71 chiếm 82% trường hợp nhập viện và 90,4% các ca bệnh nặng được ghi nhận. Năm 2026, số ca mắc tiếp tục ở mức cao với gần 100.000 ca mắc và 10 ca tử vong với sự ghi nhận lưu hành của chủng EV71 từ đầu năm.