Nhiều người dân vẫn chủ quan trong phòng chống dịch bệnh

Cán bộ y tế kiểm tra, theo dõi trẻ mắc bệnh tay chân miệng trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Thời gian gần đây, một số dịch bệnh như sốt xuất huyết, tay chân miệng… đang có dấu hiệu gia tăng tại nhiều địa phương trên cả nước. Bên cạnh các yếu tố do thời tiết nóng ẩm, đô thị hóa, ô nhiễm môi trường… thì hiện nay vẫn còn một bộ phận người dân trong cộng đồng chưa hiểu hoặc hiểu chưa đầy đủ và thực hiện chưa tốt các biện pháp phòng chống dịch bệnh ngành y tế đưa ra.

Số liệu giám sát của ngành y tế cho thấy từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 31.927 trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết và bốn trường hợp tử vong. Số trường hợp mắc bệnh ghi nhận sớm ngay từ những tháng đầu năm, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố khu vực phía nam.

Thời gian này, cả nước cũng ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng và đã có tám người tử vong. Riêng trong tháng 3, số ca mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Như tại thành phố Hà Nội, từ đầu năm đến nay, toàn thành phố ghi nhận 2.305 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng; số ca mắc tăng so với cùng kỳ năm 2025 (1.216 trường hợp) với số bệnh nhân ghi nhận tại 126 phường, xã. Hiện nay, thành phố còn 17 ổ dịch đang hoạt động.

Đáng chú ý, kết quả xét nghiệm tại một số mẫu bệnh phẩm cho thấy chủng EV71 đang lưu hành với tỷ lệ đáng lưu ý, đây là chủng vi-rút thường liên quan nguy cơ bệnh diễn biến nặng hơn và cần được theo dõi chặt chẽ để có biện pháp ứng phó phù hợp.

Thạc sĩ, bác sĩ Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết: Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và thường gia tăng theo mùa, nhất là từ tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9, tháng 10 hằng năm. Qua giám sát dịch tễ, phần lớn trường hợp mắc bệnh tập trung ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo.

Các yếu tố làm gia tăng căn bệnh này thời gian gần đây như: Thời tiết nóng ẩm xuất hiện sớm tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh lưu hành; sự lưu hành của chủng EV71 làm tăng nguy cơ ghi nhận các trường hợp bệnh diễn biến nặng. Mặt khác, bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi, là nhóm tuổi chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ và thường sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, lớp mẫu giáo, nguy cơ lây lan cao hơn…

Bệnh sốt xuất huyết, là bệnh lưu hành tại Việt Nam và thường gia tăng vào mùa mưa, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển; tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư; bệnh gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ có những năm số người mắc bệnh tăng cao. Những yếu tố này có thể làm dịch xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn, nếu cộng đồng không duy trì thường xuyên các biện pháp phòng bệnh.

Tuy nhiên, ngoài các yếu tố nêu trên, thì hiện nay vẫn còn một bộ phận người dân trong cộng đồng hiểu chưa đầy đủ về phòng chống sốt xuất huyết như: Nhiều người cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nơi nước bẩn, trong khi trên thực tế muỗi vằn thường đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước sạch hoặc nước tương đối sạch ở các khu vực trong và quanh nhà như chum, vại, lọ hoa, xô chậu, khay nước, lốp xe cũ...

Không ít người còn trông chờ chủ yếu vào phun hóa chất, trong khi biện pháp quan trọng và bền vững nhất vẫn là loại bỏ nơi muỗi đẻ trứng và diệt bọ gậy hằng tuần. Thêm nữa, do muỗi vằn thường đốt người để truyền bệnh vào ban ngày cho nên cần chủ động phòng muỗi đốt cả ban ngày.

Để chủ động phòng chống các dịch bệnh trên kịp thời, hiệu quả, Bộ Y tế khuyến cáo bên cạnh nỗ lực của cơ quan chuyên môn thì rất cần sự phối hợp của các cấp, các ngành và người dân phát hiện sớm ca bệnh, gồm báo cáo từ các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và thông tin cảnh báo từ cộng đồng, trường học; phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và chính quyền địa phương nhằm phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ, hướng dẫn xử trí kịp thời, hạn chế lây lan và hạn chế tối đa trường hợp tử vong.

Ngành y tế khuyến nghị mỗi hộ gia đình cần duy trì đều đặn bằng việc hằng tuần kiểm tra và loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước trong và quanh nhà; chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp xua muỗi phù hợp; phối hợp chính quyền và ngành y tế khi địa phương triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch, trong đó có phun hóa chất theo chỉ định chuyên môn. Những việc làm này nếu được thực hiện thường xuyên, đồng bộ sẽ góp phần quan trọng trong phòng chống sốt xuất huyết tại cộng đồng, với mục tiêu: “Không có lăng quăng, bọ gậy thì không có nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết”.

Trưởng khoa Sức khỏe môi trường - Y tế trường học, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Hà Nội, Chử Thị Chung thông tin: Bệnh tay chân miệng lây truyền qua đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ trong lứa tuổi mầm non, nhất là trẻ dưới 3 tuổi. Bệnh có nguy cơ tăng nhanh tại các khu vực không bảo đảm vệ sinh, nơi tập trung đông trẻ nhỏ.

Vì vậy, các trường học, nhóm lớp cần tích cực triển khai các hoạt động như vệ sinh, khử khuẩn chủ động phòng chống bệnh tay chân miệng và các dịch bệnh khác trong trường học, chuẩn bị hóa chất khử khuẩn, dụng cụ, vật tư và huy động đầy đủ nhân lực triển khai chiến dịch đi vào thực chất, hiệu quả, thường xuyên và tiếp tục duy trì hằng tuần.

Mặt khác, các đơn vị cần tăng cường công tác truyền thông tới cha mẹ học sinh, người chăm sóc trẻ, các cô giáo, cô nuôi về dấu hiệu nhận biết bệnh, biện pháp, phòng chống dịch bệnh cho trẻ theo khuyến cáo của Bộ Y tế bằng việc thực hiện ba sạch là: Ăn (uống) sạch; ở sạch; bàn tay sạch và chơi đồ chơi sạch. Lưu ý, các nhà trẻ, mẫu giáo, nhóm lớp trẻ tập trung và hộ gia đình có trẻ dưới 6 tuổi cần chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ để kịp thời phát hiện bệnh và đưa ngay đến các cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời. Trẻ bị bệnh phải được cách ly, không đến lớp ít nhất là 10 ngày kể từ khi khởi bệnh; không cho trẻ có biểu hiện bệnh đến lớp và chơi với các trẻ khác.