TTTB – BS Trần Văn Ngon: Tiên phong nghiên cứu chưng cất tinh dầu dược liệu, nâng tầm giá trị cây thuốc Nam

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có nguồn tài nguyên dược liệu phong phú của khu vực châu Á với hàng nghìn loài dược liệu quý. Trong suốt chiều dài lịch sử, việc sử dụng dược liệu bản địa đã hình thành nên hệ thống tri thức y học cổ truyền đặc sắc, gắn liền với tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” do danh y Tuệ Tĩnh đề xướng từ thế kỷ XIV. Tư tưởng này đến nay vẫn được xem là định hướng quan trọng trong phát triển y học cổ truyền và khai thác hiệu quả nguồn dược liệu trong nước.

Phòng khám bệnh chuyên khoa YHCT Thanh Ngon: "Tận tâm điều trị, tận tụy yêu thương, tận tình chăm sóc"

Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên từ thảo dược đang trở thành một lĩnh vực tiềm năng trong chăm sóc sức khỏe của người Việt. Tại ấp Phương Thạnh 2, xã Long Hưng, Thành Phố Cần Thơ, hành trình nghiên cứu và sáng tạo của TTTB – BS Trần Văn Ngon đã góp phần chứng minh rằng những cây thuốc quen thuộc trong đời sống hoàn toàn có thể trở thành những sản phẩm giá trị cao khi được nghiên cứu và chế biến đúng cách.

Từ niềm đam mê cây thuốc Nam đến sáng kiến sáng chế nghiên cứu tinh dầu

Gắn bó nhiều năm với lĩnh vực y học cổ truyền, TTTB – BS Trần Văn Ngon luôn trăn trở về việc làm thế nào để khai thác hiệu quả hơn nguồn dược liệu bản địa. Ông nhận thấy rằng nhiều loại cây thuốc quen thuộc như sả, tràm, khuynh diệp có giá trị dược tính cao nhưng lâu nay chủ yếu được sử dụng ở dạng thô, giá trị kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng.

Sản phầm của Hợp tác xã sản xuất dược liệu Thanh Ngon Hưng Phú đạt sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2023

Chính từ trăn trở đó, ông bắt đầu tìm hiểu và thử nghiệm phương pháp chưng cất tinh dầu từ dược liệu, với mong muốn tạo ra những sản phẩm vừa có giá trị sử dụng cao vừa góp phần nâng tầm cây thuốc Nam của người Việt.

“Tôi luôn tin rằng mỗi loại cây thuốc trong vườn nhà đều có thể trở thành sản phẩm có giá trị nếu được nghiên cứu và khai thác đúng cách”, TTTB – BS Trần Văn Ngon chia sẻ.

Những ngày đầu nghiên cứu là hành trình đầy thử thách. Điều kiện thiết bị còn hạn chế, kiến thức về công nghệ chưng cất tinh dầu chưa phổ biến tại địa phương khiến nhiều mẻ thử nghiệm ban đầu chưa đạt yêu cầu về chất lượng.

Tuy nhiên, bằng sự kiên trì và tinh thần học hỏi, ông đã từng bước cải tiến thiết bị, điều chỉnh quy trình và tích lũy kinh nghiệm qua từng lần thử nghiệm. Sau nhiều năm nghiên cứu, ông đã hoàn thiện quy trình chưng cất tinh dầu bằng phương pháp hơi nước, phù hợp với nhiều loại dược liệu phổ biến của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Hình thành các sản phẩm tinh dầu từ dược liệu bản địa

Từ kết quả nghiên cứu, nhiều dòng sản phẩm tinh dầu đã được phát triển như:

· Tinh dầu sả chanh, sả JaVa (sả Tím)

· Tinh dầu tràm

· Tinh dầu khuynh diệp

· Tinh dầu mù u……

· Các dòng tinh dầu dùng trong xông phòng, thư giãn và chăm sóc sức khỏe.

Điểm đặc biệt trong quy trình sản xuất là sự chú trọng đến yếu tố tự nhiên, an toàn và giữ nguyên hoạt chất của dược liệu. Nguyên liệu đầu vào được lựa chọn từ nguồn dược liệu sạch, trong khi quá trình chưng cất được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo tồn tối đa các hợp chất bay hơi có giá trị sinh học.

Nhờ đó, các sản phẩm tinh dầu không chỉ mang hương thơm tự nhiên đặc trưng mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng đối với các sản phẩm chăm sóc sức khỏe có nguồn gốc thiên nhiên.

Gia tăng giá trị kinh tế cho cây thuốc Nam

Một trong những kết quả rõ nét từ quá trình nghiên cứu của TTTB – BS Trần Văn Ngon là việc nâng cao giá trị kinh tế của dược liệu bản địa. Trước đây, các loại cây như sả hay tràm thường được bán dưới dạng nguyên liệu tươi với giá trị thấp. Khi được chưng cất thành tinh dầu, giá trị sản phẩm có thể tăng lên nhiều lần nhờ những ứng dụng đa dạng trong đời sống như khử mùi, thư giãn, chăm sóc sức khỏe và sản xuất mỹ phẩm thiên nhiên.

Việc chế biến sâu dược liệu không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho người dân địa phương thông qua các hoạt động trồng trọt, thu hoạch và chế biến dược liệu.

Đóng góp cho sự phát triển của ngành dược liệu

Theo nhận định của các chuyên gia, việc nghiên cứu và sản xuất tinh dầu từ dược liệu bản địa là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của ngành dược liệu hiện nay. Những mô hình nghiên cứu và chế biến dược liệu tại địa phương có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen cây thuốc, phát huy giá trị y học cổ truyền và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng các sản phẩm thiên nhiên ngày càng tăng, tinh dầu dược liệu được đánh giá là một trong những lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai.

Hướng đi mới cho dược liệu Việt Nam

Từ những thử nghiệm ban đầu với các loại cây thuốc quen thuộc, hành trình nghiên cứu của TTTB – BS Trần Văn Ngon đã mở ra một hướng đi mới cho việc khai thác và phát triển dược liệu tại địa phương.

Những giọt tinh dầu được chưng cất từ dược liệu bản địa không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn tri thức y học cổ truyền và khẳng định tiềm năng của dược liệu Việt Nam.

TTTB-BS Trần Văn Ngon (thứ 2 từ bên phải sang) tại sự kiện Tinh hoa Thương hiệu Việt 2026

“Phát triển dược liệu không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là trách nhiệm gìn giữ tri thức y học truyền thống của dân tộc”, TTTB – BS Trần Văn Ngon chia sẻ.

TTTB-BS Trần Văn Ngon là một thành viên của Chi Hội Nam y Sóc Trăng trực thuộc Hội Nam y Việt Nam

Với sự kết hợp giữa tri thức y học cổ truyền và tư duy đổi mới sáng tạo, những sáng kiến nghiên cứu như của TTTB – BS Trần Văn Ngon đang góp phần từng bước đưa dược liệu Việt Nam trở thành nguồn nguyên liệu cho những sản phẩm chăm sóc sức khỏe có giá trị cao, hướng tới phát triển bền vững trong tương lai.

Sản phẩm tinh dầu ông làm gồm tinh dầu sả chanh, sả Java, tinh dầu khuynh diệp, tinh dầu tràm, tinh dầu mù u, tinh dầu bưởi, các sản phẩm thành phẩm như xương khớp Thanh Ngon, hoạt huyết Thanh Ngon, an vị Thanh Ngon, ngân kiều Thanh Ngon, giải độc gan Thanh Ngon, cồn xoa bóp Mộc An, cao xoa bóp thảo nam, tình dầu thảo dược Thông Lạc. Dầu gió Lạc Thủy, tinh dầu Việt Nhi, tinh dầu Tố Nữ… Đây là tận dụng nguồn nguyên liệu có sẵn tại địa phương. Chính vì vậy sản phẩm của ông đã được vinh danh giải thưởng sản phẩm tiêu biểu như cồn xoa bóp Mộc An, cao xoa bóp thảo nam, tinh dầu thông lạc và ngoài ra còn nhiều giải thưởng danh giá khác như Sản phẩm vì cộng đồng; Top 10 người tiêu dùng bình chọn; Top 10; Sản phẩm vì sức khỏe Nhân dân; Thương hiệu phát triển quốc gia năm 2023; Top 10 thương hiệu uy tín Quốc gia năm 2025.

Một số hình ảnh: