Toạ đàm đánh giá thực trạng và đề xuất hành lang pháp lý cho Y dược cổ truyền Việt Nam giai đoạn 2020-2025

Chương trình có sự tham gia chủ trì và báo cáo chuyên môn của TTND.GS.TS Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam, nguyên Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, TS Nguyễn Hoàng Giang- Phó Trưởng Khoa Y tế công cộng, Viện Chiến lược và Chính sách Y tế cùng sự tham gia của lãnh đạo Hội Nam Y Việt Nam, Viện Chiến lược và chính sách Y tế- Bộ Y tế.

TTND.GS.TS Trương Việt Bình- Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam chủ trì và báo cáo chuyên môn tại Tọa đàm

Báo cáo tổng quan giai đoạn 2020–2025 cho thấy mạng lưới y dược cổ truyền Việt Nam đã phủ rộng khắp các tuyến. Hiện cả nước có 34 tỉnh, thành phố thành lập bệnh viện hoặc khoa chuyên ngành. Hầu hết các trung tâm y tế huyện đều bố trí khoa, tổ y học cổ truyền và trên 90% trạm y tế xã đã triển khai khám chữa bệnh bằng phương pháp truyền thống hoặc kết hợp Đông - Tây y. Về lực lượng chuyên môn, nhân lực y học cổ truyền hiện chiếm khoảng 3–5% tổng nhân lực y tế toàn quốc. Ước tính đến năm 2025, hệ thống sở hữu khoảng 3.500 đến 4.500 bác sĩ, 7.000 đến 9.000 y sĩ, cùng khoảng 15.000 đến 20.000 lương y, lương dược được cấp chứng nhận hành nghề, đưa tổng số nhân lực ngành đạt khoảng 25.000 đến 30.000 người. Bên cạnh đó, công tác đào tạo cũng ghi nhận nhiều kết quả khả quan khi Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam đã đào tạo được 11.000 cán bộ trình độ đại học và sau đại học trong giai đoạn 2005–2025, với tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt trên 95%.

TS Nguyễn Hoàng Giang-Phó Trưởng Khoa Y tế công cộng, Viện Chiến lược và Chính sách Y tế', Bộ Y tế

Mặc dù đạt được những kết quả đáng ghi nhận, tọa đàm cũng thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" lớn mà ngành y dược cổ truyền đang phải đối mặt. Việc áp dụng tiêu chuẩn của y học hiện đại vào việc quản lý y học cổ truyền đã tạo ra nhiều rào cản kỹ thuật không phù hợp. Trong khâu đăng ký lưu hành, các thủ tục hồ sơ chứng minh chất lượng phức tạp, chi phí cao và thời gian cấp số đăng ký kéo dài khiến nhiều bài thuốc gia truyền khó đi vào thực tiễn. Ở khâu cung ứng, tiêu chí đấu thầu thuốc vào bệnh viện hiện chủ yếu dựa vào giá thấp nhất chứ chưa đánh giá đầy đủ chất lượng dược liệu. Ngoài ra, tỷ lệ chi trả từ Bảo hiểm Y tế cho dịch vụ và thuốc cổ truyền vẫn còn tương đối hạn chế, chỉ chiếm khoảng 5,42% tổng chi phí thuốc BHYT năm 2025.

Để giải quyết triệt để các vướng mắc này, GS.TS Trương Việt Bình đã đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm. Trọng tâm là đơn giản hóa thủ tục đăng ký đối với các bài thuốc cổ truyền sử dụng lâu năm; xây dựng cơ chế quản lý riêng cho thuốc Nam và thuốc gia truyền; cải tiến công tác đấu thầu dựa trên chất lượng và tiêu chuẩn GACP-WHO, GMP thay vì chỉ xét giá rẻ. Đồng thời, ngành cần mở rộng danh mục thuốc cổ truyền được BHYT thanh toán, ưu tiên phát triển nguồn dược liệu nội địa nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu, và quy định tỷ lệ tối thiểu thuốc cổ truyền tại các cơ sở y tế đa khoa.

Các Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại sự kiện

Cũng tại tọa đàm, các đại biểu đã thống nhất về tính cấp thiết của việc xây dựng và ban hành Luật Y, Dược cổ truyền Việt Nam. Việc ban hành một đạo luật riêng không chỉ giúp khẳng định vị thế pháp lý độc lập của ngành, tạo hành lang pháp lý phù hợp với đặc thù "biện chứng luận trị" của Đông y, mà còn là giải pháp căn cơ để bảo tồn di sản tri thức dân gian và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cho các lương y. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc với Luật Y dược học cổ truyền 2016 hay mô hình pháp lý của Hàn Quốc, việc xây dựng khung pháp luật riêng sẽ giúp Nam dược thực sự trở thành trụ cột thứ hai trong hệ thống y tế quốc gia, hiện thực hóa tư tưởng "Nam dược trị Nam nhân" và phát triển bền vững trong tương lai.