Ai dễ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu?

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là một thuật ngữ áp dụng cho một loạt các điều kiện ảnh hưởng đến gan ở những người uống ít hoặc không uống rượu. Bệnh ngày càng phổ biến trên thế giới, đặc biệt là ở các nước phương Tây. Ở Việt Nam, hiện chưa có thống kê chính thức nhưng những năm gần đây, các nghiên cứu đều cho thấy tỷ lệ bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu ngày càng có xu hướng gia tăng.

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) có thể tồn tại ở các dạng sau:

Gan nhiễm mỡ đơn thuần: Không gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng do có tồn tại lượng chất béo bị tích tụ trong gan nhưng không gây viêm gan và tổn thương tế bào gan. Phần lớn những người bị gan nhiễm mỡ không do rượu được chẩn đoán là gan nhiễm mỡ đơn thuần.

Viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH): Có tính chất nghiêm trọng hơn nhiều so với gan nhiễm mỡ đơn thuần. Khi được chẩn đoán NASH nghĩa là đã có dấu hiệu bị viêm trong gan và cũng có thể làm tổn thương các tế bào gan. Từ đây có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như: xơ hóa (sẹo gan), xơ gan (sẹo nặng ở gan, có thể dẫn đến suy gan và tử vong), ung thư gan. Có khoảng 20% những người bị NAFLD có NASH.

Các triệu chứng của NAFLD khá mơ hồ và giống với nhiều bệnh khác. Trong một số trường hợp người bệnh có thể cảm thấy: mệt mỏi, đau bụng khó chịu, sụt cân, chán ăn, buồn nôn... Để chẩn đoán chính xác bệnh đòi hỏi các bằng chứng mô học thu được từ sinh thiết gan và các xét nghiệm khác.

Ai dễ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu?

Ai dễ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu?

Người ta chưa xác định được nguyên nhân chính xác của NAFLD, tuy nhiên bệnh thường gặp hơn ở những người bị béo phì, đái tháo đường, hội chứng chuyển hóa, hội chứng buồng trứng đa nang, suy giáp, hội chứng ngưng thở khi ngủ, suy tuyến yên, suy tuyến sinh dục, cắt tá tràng tụy.

Các yếu tố gia tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm:

Chứng béo phì (nặng cân): Là nguyên nhân phổ biến nhất.

Đái tháo đường type 2: Theo nghiên cứu có 30-60% bệnh nhân đái tháo đường cũng bị gan nhiễm mỡ không do rượu.

Rối loạn mỡ máu: Bệnh nhân có chỉ số triglycerid trong máu cao, cholesterol máu thấp cũng dễ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu. Tỷ lệ bị NAFLD trong nhóm bệnh nhân rối loạn mỡ máu chiếm khoảng 59 %.

Tuổi: Tỷ lệ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu và mức độ bệnh gan tăng theo tuổi.

Giới tính: Tỷ lệ mắc NAFLD ở nam cao gấp 2 lần nữ.

Gen: Tỷ lệ mắc NAFLD khác nhau giữa các sắc tộc, có thể do sự khác nhau về yếu tố gen.

Đối tượng nào cần sàng lọc gan nhiễm mỡ không do rượu?

Tất cả những cá nhân có tăng men gan kéo dài đều nên sàng lọc gan nhiễm mỡ không do rượu, vì đây là nguyên nhân nhân phổ biến của tăng men gan không giải thích được.

Đối với những người bị béo phì thì việc theo dõi, phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là bắt buộc. Bởi béo phì là yếu tố nguy cơ của bệnh và cũng làm góp phần làm gia tăng nguy cơ bệnh tiến triển.

Những người bị đái tháo đường type 2 cũng cần thực hiện sàng lọc gan nhiễm mỡ không do rượu, vì ở những người này bệnh có nguy cơ tiến triển rất cao.

Những người bị rối loạn mỡ máu, hội chứng chuyển hóa.

Chẩn đoán gan nhiễm mỡ không do rượu

Đánh giá gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ nên được xác định bằng siêu âm bụng, thực hiện siêu âm bụng còn giúp phát hiện thêm các thông tin về gan mật.

Một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác là controlled attenuation parameter (CAP) cũng được sử dụng để chẩn đoán gan nhiễm mỡ. Kỹ thuật này có thể xác định mức độ nhiễm mỡ trong gan.

Các chỉ số đánh giá gan nhiễm mỡ tốt nhất bao gồm: FLI ((Fatty liver index), SteatoTest và NAFLD liver fat score.

Đánh giá viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH)

Bệnh nhân bị viêm gan nhiễm mỡ không do rượu sẽ có nguy cơ cao về tiến triển xơ hóa gan, xơ gan và ung thư gan. Những bệnh nhân này cần theo dõi sát và cần điều trị tích cực hơn.

Các dấu hiệu lâm sàng, xét nghiệm hóa sinh, chẩn đoán hình ảnh không thể phân biệt được viêm gan nhiễm mỡ không do rượu và gan nhiễm mỡ đơn thuần.

Để chẩn đoán xác định viêm gan nhiễm mỡ không do rượu, cách tốt nhất là thực hiện sinh thiết gan.

Cách phòng ngừa gan nhiễm mỡ không do rượu

Để giảm nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu, bạn có thể áp dụng những biện pháp sau:

Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân từ từ và kiểm soát chỉ số BMI trong mức cho phép.

Ăn uống lành mạnh: Hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, đường và tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.

Tập thể dục thường xuyên: Dành ít nhất 30 phút mỗi ngày cho các hoạt động như đi bộ, chạy bộ hoặc yoga.

Kiểm soát bệnh tiểu đường và lipid máu: Tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ để kiểm soát các bệnh lý liên quan.

Khám sức khỏe định kỳ: Kiểm tra chức năng gan thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Theo các chuyên gia y tế, gan nhiễm mỡ không do rượu là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Việc thay đổi lối sống và chế độ ăn uống là chìa khóa quan trọng để bảo vệ lá gan của bạn.

Gan nhiễm mỡ không do rượu là bệnh lý phổ biến, đặc biệt ở những người thừa cân, tiểu đường hoặc có lối sống ít vận động. Bằng cách nhận biết các yếu tố nguy cơ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa, bạn có thể bảo vệ lá gan của mình và duy trì sức khỏe tổng thể. Hãy luôn quan tâm đến sức khỏe của mình và tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần thiết.

Tham khảo: Lý Luận Cơ Bản Y Học Cổ Truyền và Y học Cổ Truyền Cơ sở Và Bệnh Học Y Học Cổ Truyền