Cà Mau: " 93 tuổi" “Cô giao liên” Tiểu đoàn anh hùng 307 thắng kiện UBND huyện, giành lại đất tổ tiên - "căn cứ xanh" cách mạng

Cụ Huỳnh Kim Liên (nhà lão thành cách mạng 93 tuổi) từng nuôi giấu chiến sĩ tiểu đoàn 307 anh hùng trên mảnh đất nhà mình ở xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau.

“Má chờ ngày này lâu lắm rồi”

Ngày 20/3/2025, TAND tỉnh Cà Mau ra phán quyết về vụ án hành chính do cụ Huỳnh Kim Liên khởi kiện Chủ tịch UBND huyện và UBND huyện Thới Bình. Cụ Liên tố cáo chính quyền địa phương đã hai lần cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng mảnh đất của gia đình cụ – nằm tại xã Thới Bình – cho người khác.

Hội đồng xét xử đã tuyên chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện, hủy bỏ hai quyết định cấp đất sai, đồng thời buộc UBND huyện Thới Bình thực hiện hành vi hành chính, cấp sổ hồng cho cụ Huỳnh Kim Liên theo đúng quy định pháp luật.

Ngày 25/7/2025 vừa qua, đại diện gia đình cụ Liên đã nộp hồ sơ xin cấp sổ hồng cho phần đất nói trên tại UBND xã Thới Bình. Chính quyền xã đã tiếp nhận, hẹn 17 ngày sẽ trả kết quả. Đại diện cụ Liên cho biết: “Cán bộ xã hướng dẫn thủ tục rất tận tình, nhanh chóng. Gia đình tôi rất hài lòng với thái độ làm việc chuyên nghiệp của họ.”

Trong khi đó, dù sức khỏe yếu và giao tiếp khó khăn, cụ Liên vẫn xúc động chia sẻ với phóng viên: “Mảnh đất đó có mồ mả tổ tiên. Má đau lòng lắm khi họ chiếm đất, phá mồ mả. Hơn hai mươi năm rồi, má chờ ngày này lâu lắm rồi.”

Quả thực, hơn 20 năm, đó là hành trình dài của một lão thành cách mạng đi đòi đất. Một mảnh đất không có nhiều giá trị kinh tế nhưng lại có ý nghĩa gắn liền với tâm linh dòng họ và đặc biệt là lịch sử thời Nam Bộ kháng chiến.

Hình ảnh UBND xã Thới Bình đã nhận hồ sơ xin cấp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình cụ Liên.

“Cô Ba Chỉ” và căn cứ của Tiểu đoàn 307

Bà Huỳnh Kim Liên, hiện sống cùng con cháu tại TP. Hồ Chí Minh, là lão thành cách mạng có nhiều huân, huy chương trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Căn nhà của gia đình bà – một “địa chỉ đỏ” tại phường 2, quận 11, TP. HCM – từng là nơi in tài liệu, nuôi giấu cán bộ cách mạng như anh hùng Hồ Hảo Hớn (Khu ủy viên – Bí thư Khu Đoàn Sài Gòn – Gia Định) trước ngày 30/4/1975.

Nhưng ký ức sâu đậm nhất với bà vẫn là những năm tháng ở Thới Bình thôn (nay thuộc xã Thới Bình, huyện Thới Bình, Cà Mau), nơi từng là “căn cứ xanh” thời kháng chiến. Với địa thế sông rạch chằng chịt, đặc biệt có sông Trèm Trẹm, nơi đây trở thành điểm đồn trú bí mật của Tiểu đoàn 307 – một đơn vị nổi tiếng của lực lượng vũ trang Nam Bộ.

Khi ấy, cô thiếu nữ Huỳnh Kim Liên, thường gọi là “cô Ba Chỉ”, nhận nhiệm vụ giao liên và trực tiếp nuôi giấu chiến sĩ. Giờ ở tuổi 93, dù sức khỏe và trí nhớ đã suy giảm, nhưng những ký ức về tiểu đoàn 307 không thể phai mờ, Bà kể: “Buổi tối các anh về nhà tôi hoạt động. Tôi còn nhớ rõ, có ông Sinh, ông Ái là chính trị viên. Tôi giã gạo, nấu cơm cho các anh ăn.”

Ông Lê Văn Việt, Chủ tịch Hội Người cao tuổi thị trấn Thới Bình – hàng xóm cũ của bà Liên – xác nhận: “Tiểu đoàn 307 từng đóng quân ở đây. Gia đình tôi và gia đình chị Ba Chỉ đều nuôi bộ đội.”

Thới Bình thôn khi đó là khu kháng chiến, cơ quan đầu não của các căn cứ địa cách mạng, trong đó có Viện văn hóa kháng chiến Nam bộ, nên không chỉ các chiến sĩ tiểu đoàn 307 mà nhà bà Liên cũng là nơi gặp gỡ của các trí thức cách mạng như Hồ Hảo Hớn và Hoàng Lương (sau này là chồng bà) hoạt động công khai lẫn bí mật, góp phần hình thành mạng lưới cơ sở kháng chiến tại miền Nam.

Sau Hiệp định Đình chiến 1954, vợ chồng ông bà Lương – Liên được tổ chức bố trí ở lại Miền Nam tiếp tục công tác ở Sài Gòn, nơi đầu não của địch với nhiệm vụ in tài liệu đấu tranh và tiếp tục làm căn cứ “địa chỉ đỏ” nuôi giấu đồng chí Hồ Hảo Hớn, Bí thư Khu Đoàn Sài Gòn – Gia Định.

Nhưng tới năm 1968, cả ông Hoàng Lương và đồng chí Hồ Hảo Hớn bị địch bắt. Trong bút tích điếu văn của nhà hoạt động nổi tiếng Huỳnh Văn Cang, tức Tư Cang viết cho người thầy Hoàng Lương của mình khi ông qua đời năm 1999 có đoạn viết: “Anh chị Lương-Liên đã làm cái việc mà chỉ có một số ít người dám làm là nuôi chứa cán bộ tại nhà để hoạt động.

Đến năm 1968, giặc truy bắt được đồng chí Hồ Hảo Hớn, Khu Ủy viên – Bí thư Khu Đoàn Sài Gòn – Gia Định tại nhà anh chị ở phường 2, quận 11. Địch tra tấn đến chết đồng chí Hồ Hảo Hớn, tại bót Bà Hòa. Và gia đình anh chị Lương-Liên chịu bao nhiêu tang tóc lúc bấy giờ.

Mảnh đất hương hỏa của gia đình cụ Liên, UBND huyện 2 lần cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sai cho ông Huỳnh Văn Chiến.

Hành trình hơn 20 năm đòi lại đất tổ tiên

Sau ngày thống nhất (30/4/1975), vợ chồng bà Liên – ông Lương dù sống ở TP. HCM – vẫn thường xuyên trở về Thới Bình thắp hương cho 9 phần mộ tổ tiên, trông nom “căn cứ xanh” nơi từng là căn cứ kháng chiến một thời của cách mạng.

Năm 2001, bà Liên bắt đầu làm thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ). UBND huyện Thới Bình xác nhận trong báo cáo 526/BC-UBND: “Nguồn gốc đất do ông Huỳnh Văn Chất khai phá năm 1930, canh tác ổn định đến khi mất năm 1973, để lại cho con gái Huỳnh Kim Liên. Bà Liên canh tác ổn định liên tục từ đó đến nay.”

Tuy nhiên, rất nghịch lý, thay vì cấp giấy cho bà, UBND huyện lại cấp GCNQSDĐ cho ông Huỳnh Văn Chiến – người không có quen biết, không có bất kỳ quan hệ thân tộc với bà Liên, gia đình bà Liên. Hồ sơ cấp đất cho ông Chiến còn có hiện tượng giả mạo chữ ký của ông Lê Văn Việt (hàng xóm) trong biên bản xác nhận mốc giới và biên bản xác minh nguồn gốc đất.

Ông Lê Văn Việt khẳng định: “Họ đã giả mạo chữ ký của tôi. Tôi không ký vào các biên bản đó. Sau khi phát hiện bị giả mạo chữ ký, tôi đã trình báo lên huyện”.

Dù UBND tỉnh Cà Mau nhiều lần chỉ đạo, báo cáo và xử lý như các văn bản số 4232/UBND-NC và văn bản 5902/UBND-BTCD. Đồng thời theo văn bản báo cáo số 526/BC-UBND của UBND huyện thì việc cấp GCNQSDĐ cho ông Huỳnh Văn Chiến là “có sai sót” và “không đúng quy định của pháp luật”. Cuối cùng ngày 07/07/2022, UBND huyện buộc phải ban hành Quyết định 2996/QĐ-UBND về việc phải thu hồi giấy GCNQSDĐ đã cấp cho ông Huỳnh Văn Chiến.

Mặc dù có báo cáo kết luận của UBND huyện là “có sai sót” và “không đúng quy định của pháp luật” (Theo báo cáo 526/BC-UBND) và Quyết định số 2996/QĐ-UBND thu hồi giấy GCNQSDĐ đã cấp cho ông Huỳnh Văn Chiến. Nhưng trái lại như thách thức chính quyền, hoặc dường như có sự tắc trách của chính quyền địa phương, ông Chiến và gia đình không những không rời khỏi mảnh đất, không bị xử lý theo quyết định mà còn di dời mồ mả tổ tiên gia đình bà Liên đi chỗ khác.

Khó hiểu hơn nữa, từ tháng 12/2023 cụ Liên đang trong quá trình khởi kiện hành chính UBND huyện Thới Bình yêu cầu thực hiện hành vi hành chính cấp đất cho cụ, và TAND tỉnh Cà Mau đang thụ lý giải quyết thì Chủ tịch huyện Thới Bình lại ban hành Quyết định giải quyết tranh chấp đất đai, kết luận đất là của ông Huỳnh Văn Chiến và đã cấp lại giấy GCNQSDĐ lần thứ 2 cho ông Chiến vào ngày 25/7/2024, bất chấp bất chấp TAND tỉnh Cà Mau đang thụ lý vụ án. Đồng thời trái lại với Quyết định số 2996/QĐ-UBND ngày 07/07/2022 về việc thu hồi giấy GCNQSDĐ đã cấp cho ông Huỳnh Văn Chiến và các văn bản báo cáo kết luận “có sai sót” và “không đúng quy định của pháp luật” của UBND huyện Thới Bình.

Những sai phạm này kéo dài khiếu kiện, gây bức xúc trong dư luận. Đến ngày 20/3/2025, TAND tỉnh Cà Mau mới đưa ra phán quyết cuối cùng, buộc chính quyền phải khôi phục quyền lợi và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cụ Liên.

Hy vọng khép lại nỗi đau hơn hai thập kỷ

Hiện UBND xã Thới Bình đã tiếp nhận hồ sơ cấp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ Huỳnh Kim Liên. Gia đình và người dân địa phương hy vọng mọi thủ tục sớm hoàn tất, để “cô Ba Chỉ” – người từng nuôi giấu Tiểu đoàn 307, lấy lại mảnh đất tổ tiên, nơi gắn liền với lịch sử Nam Bộ kháng chiến.