Cách xử lý khi bị say nắng, say nóng

Say nắng, say nóng là gì?

Say nóng là tình trạng tăng thân nhiệt do tiếp xúc với nhiệt độ môi trường tăng cao hoặc tăng hoạt động thể lực quá mức, vượt quá khả năng điều hòa của trung khu điều nhiệt dẫn đến rối loạn mất khả năng kiểm soát thân nhiệt. Say nóng có thể phát triển thành say nắng (sốc nhiệt).

Say nắng hay còn gọi là sốc nhiệt (heat stroke) là tình trạng tăng thân nhiệt nghiêm trọng (>40 độ C) kèm theo rối loạn hoạt động của các cơ quan như thần kinh, tuần hoàn, hô hấp do tác động của nắng nóng hoặc các hoạt động thể lực quá mức.

Ảnh minh hoạ: Internet.

Say nóng thường gặp về buổi chiều có nhiều tia hồng ngoại, kết hợp với làm việc ở những nơi nhiệt độ, độ ẩm cao, thông gió kém.

Trong khi đó, say nắng thường vào thời điểm giữa trưa trời nắng nóng gay gắt và có nhiều tia tử ngoại, kết hợp với làm việc dưới trời nắng nóng, độ ẩm cao, không khí lưu thông kém.

Biểu hiện và cách xử lý tình trạng say nắng, say nóng

Mức nhẹ: Có các triệu chứng là mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tăng nhịp tim, tăng nhịp thở, đánh trống ngực, chuột rút. Cách xử lý đối với mức nhẹ của say nắng, say nóng:

• Chuyển ngay nạn nhân vào chỗ mát.
• Nới lỏng hoặc cởi bỏ bớt quần áo bên ngoài của nạn nhân.
• Lau cơ thể bằng khăn mát hoặc có thể dội nước rồi lau khô.
• Đặt khăn thấm nước hoặc nước đá tại các vị trí như vùng nách, vùng bẹn, hai bên cổ để giúp nhanh chóng giảm nhiệt độ cơ thể.
• Nếu nạn nhân uống được nước, cho uống từng ngụm nhỏ. Tốt nhất là uống nước có bổ sung muối và khoáng chất như nước oresol pha đúng liều lượng hướng dẫn.
• Nạn nhân bị chuột rút, cần xoa bóp nhẹ nhàng vùng cơ bị chuột rút.
• Lưu ý không để nhiều người vây quanh nạn nhân. Sau khoảng 10 - 15 phút các biểu hiện sẽ giảm dần.

Mức nặng: Sẽ có biểu hiện đau đầu dữ dội, khó thở tăng dần, cảm giác buồn nôn hoặc nôn, co giật, ngất xỉu hoặc hôn mê, truỵ tim mạch (tim đập nhanh, tụt huyết áp…) và có thể tử vong. Khi bị say nắng, say nóng mức nặng, bạn cần xử lý như sau:

• Nếu nạn nhân có các biểu hiện ở mức độ nặng, cần gọi ngay cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
• Trong thời gian chờ xe cấp cứu, di chuyển người bị say nắng đến nơi râm mát và thực hiện sơ cứu:

Bước 1: Cởi bỏ bớt quần áo không cần thiết.

Bước 2: Thường xuyên kiểm tra nhiệt độ cơ thể.

Bước 3: Làm mát cơ thể bằng bất cứ cách nào như: xịt mát cơ thể bằng nước, dùng quạt phun sương, đặt túi nước đá hoặc khăn mát lên vùng cổ, nách và bẹn, cho người say nắng uống nước mát để bù nước (nếu có thể)…

Bước 4: Đánh giá mức độ tỉnh táo người say nắng (lay gọi, tiếp xúc…).

• Nếu nạn nhân tỉnh táo thì cho nạn nhân uống bổ sung nước, chất điện giải…
• Nếu nạn nhân chưa tỉnh táo tiếp tục làm mát cơ thể trong khi chờ xe cấp cứu.
• Nếu nạn nhân bất tỉnh, không có dấu hiệu tuần hoàn (thở, ho hoặc cử động) thì thực hiện hô hấp nhân tạo.

Biện pháp để phòng tránh tình trạng say nắng, say nóng

Khi phải ra ngoài giữa trời nắng nóng cần: Che kín cơ thể bằng cách mặc quần áo rộng, nhẹ và sáng màu, đội mũ rộng vành, sử dụng kem chống nắng. Thường xuyên bổ sung nước dù không cảm thấy khát.

Nên mặc quần áo rộng, nhẹ và sáng màu, đội mũ rộng vành khi ra ngoài giữa trời nắng nóng. Ảnh: Internet.

Không làm việc quá lâu dưới trời nắng hoặc làm việc trong môi trường nóng bức, tránh các hoạt động thể lực quá sức. Nên nghỉ ngơi định kỳ sau khoảng 45 phút hay 1 tiếng làm việc liên tục ở nơi nắng nóng, nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 10 - 15 phút.

Vào mùa nắng nóng, chúng ta cần uống nhiều nước, ăn các loại thức ăn mát, rau củ quả chứa nhiều kali như: rau đay, mồng tơi, rau má, cà chua..., mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, dễ thoát mồ hôi.

Không nên tắm ngay khi vừa đi nắng trở về. Vì đây là thời điểm cơ thể tiết ra nhiều mồ hôi, nhiệt độ cơ thể cao, nếu tắm ngay sẽ làm thay đổi thân nhiệt đột ngột, rất nguy hiểm, có thể dẫn đến đột quỵ.