Siết quản lý giá thuốc từ khâu nhập khẩu đến cơ sở y tế

Ông Nguyễn Thành Lâm, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế. (Ảnh: T.M)

Tại cuộc họp cung cấp thông tin cho báo chí vừa qua, ông Nguyễn Thành Lâm, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế cho biết, một trong những nội dung đang được nghiên cứu là thời điểm doanh nghiệp công bố giá thuốc. Theo đó, cơ quan quản lý đang nghiên cứu hướng chỉ công bố giá sau khi thuốc được xuất xưởng hoặc nhập khẩu lô đầu tiên, khi đã có thông tin xác định về thuốc trên thị trường.

Công bố giá sau khi có lô thuốc đầu tiên

Theo ông Nguyễn Thành Lâm, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, hiện nay các cơ sở sản xuất và nhập khẩu phải công bố giá trước khi đưa thuốc ra thị trường. Tuy nhiên, thực tế có trường hợp doanh nghiệp mới có hợp đồng ngoại thương, tức ký hợp đồng với đối tác nước ngoài, đã kê khai giá.

Trong hoạt động thương mại, có trường hợp hợp đồng sau đó không được thực hiện hoặc bị hủy. Khi đó, mức giá đã kê khai có thể không phản ánh đúng thực tế, tạo ra mặt bằng giá không phù hợp.

Vì vậy, Bộ Y tế đang nghiên cứu theo hướng sau khi thuốc được xuất xưởng lô đầu tiên hoặc nhập khẩu lô đầu tiên, khi đã có những thông tin xác định về thuốc trên thị trường thì mới thực hiện công bố giá. Cách này sẽ chặt chẽ hơn và khi kiểm tra, giám sát cũng rõ ràng hơn.

Một nội dung khác đang được nghiên cứu là phương pháp xác định giá bán thuốc. Theo nguyên tắc này, doanh nghiệp phải xác định các yếu tố cấu thành giá, gồm chi phí đầu vào, giá vốn, các chi phí liên quan và lợi nhuận để xác định giá.

Doanh nghiệp cũng phải lưu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra. Bộ Y tế sẽ nghiên cứu, sửa đổi quy định và hướng dẫn phương pháp để doanh nghiệp xác định mức giá.

Đẩy mạnh công khai, giám sát giá thuốc

Ông Nguyễn Thành Lâm, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược cũng cho biết, hiện nay còn một vấn đề liên quan đến thời điểm thực hiện kê khai, công khai giá.

Theo quy định, sau khi doanh nghiệp nộp hồ sơ và Bộ Y tế có phiếu tiếp nhận, sau 7 ngày Bộ Y tế thực hiện thủ tục công khai giá. Khoảng thời gian này đôi khi gây khó khăn cho doanh nghiệp bởi trong thời gian đó giá chưa được công khai.

Trong trường hợp sau 7 ngày, qua rà soát phát hiện doanh nghiệp thực hiện không đúng thì Bộ Y tế lại không công khai giá đó.

Để giải quyết vấn đề này, các thủ tục hiện được thực hiện trên hệ thống thông tin và hệ thống trực tuyến. Bộ Y tế đã xây dựng công cụ để khi doanh nghiệp nộp hồ sơ và nhận được thông báo tiếp nhận thì việc tiếp nhận sẽ đồng thời được công khai giá trên hệ thống dịch vụ công của Bộ Y tế. Sau đó, cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục thực hiện các bước rà soát, giám sát.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Minh Lợi, thuốc là sản phẩm đã có quy định pháp luật để quản lý toàn bộ chất lượng và giá theo từng khâu cung ứng cũng như từng sản phẩm.

Trong khâu sản xuất, các cơ sở sản xuất phải tuân thủ GMP; nhập khẩu phải tuân thủ GSP; các cơ sở bán buôn phải tuân thủ GDP, bán lẻ cũng phải tuân thủ các quy định tương ứng.

Đối với quản lý giá thuốc, từ năm 2005 đã bắt đầu được quản lý bằng Luật Dược và đến nay triển khai quản lý toàn bộ. Các nội dung này được quy định trong các luật liên quan đến quản lý giá cũng như các văn bản hướng dẫn.

Đối với các nhà sản xuất và nhập khẩu, doanh nghiệp phải thực hiện công bố giá bán. Mức giá này được kiểm soát, so sánh với giá thuốc thực tế. Nếu vượt quá tỷ lệ theo mức quy định về chênh lệch giá, khoảng 30%, cơ quan quản lý sẽ xem xét để bảo đảm mặt bằng giá công bố phù hợp.

Giá thuốc cũng đã được công khai. Từ năm 2010-2011, toàn bộ giá kê khai cũng như giá công bố được công khai trên hệ thống.

Đối với cơ sở bán buôn, việc quản lý giá được thực hiện bằng các biện pháp niêm yết giá, kê khai giá theo Luật Giá. Các cơ sở bán buôn, bán lẻ cũng không được bán cao hơn mức giá đã công bố, đã niêm yết và kê khai.

Đối với cơ sở bán lẻ, cũng phải thực hiện các quy định về niêm yết giá, kê khai giá theo Luật Giá. Đối với những thuốc phải kê khai giá thì phải áp dụng mức thặng số bán lẻ tại các cơ sở bán lẻ, trong đó có các cơ sở y tế.

Đối với thuốc tại các cơ sở y tế, khi mua sắm phải thực hiện theo các quy định về đấu thầu, trong đó có các biện pháp đấu thầu cấp quốc gia, cấp địa phương.

Quản lý giá từ nhập khẩu đến đấu thầu

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Chính phủ ngày 3/10 vừa qua, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cũng nhấn mạnh, việc quản lý giá thiết bị y tế, thuốc nhập khẩu được quy định trách nhiệm theo từng khâu, từ giá nhập khẩu, giá kê khai đến đấu thầu, mua sắm và cuối cùng là sử dụng, thanh toán tại các cơ sở y tế.

Đối với khâu nhập khẩu, tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác của giá trị khai báo. Việc kiểm tra, xác định trị giá hải quan được thực hiện theo pháp luật về hải quan và thuế.

Đối với thuốc, giá được quản lý và giám sát theo cả vòng đời, từ sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến mua sắm, sử dụng tại các cơ sở y tế. Ngay từ đầu vào, cơ sở sản xuất, nhập khẩu đã công bố giá bán buôn dự kiến đối với thuốc kê đơn; cơ sở bán buôn không được bán cao hơn mức giá đã công bố. Bộ Y tế rà soát các mức giá này so với giá thuốc tương tự trên thị trường và trị giá trúng thầu của chính thuốc đó.

Kết quả trúng thầu thuốc tại các cơ sở y tế được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Riêng cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia trong thời gian vừa qua đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng.

Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà chia sẻ tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ. (Ảnh: VGP)

Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, Bộ Y tế đang tập trung sửa đổi, hoàn thiện một số nội dung trong pháp luật hiện hành về quản lý giá thuốc. Trong đó, Bộ tăng cường mua sắm tập trung thuốc cấp quốc gia, nhất là đối với những nhóm thuốc sử dụng nhiều tại các cơ sở y tế như thuốc kháng sinh; áp dụng đàm phán giá để tiết kiệm chi phí ngân sách Nhà nước.

Bộ Y tế cũng thúc đẩy sản xuất thuốc trong nước, nhất là thuốc biệt dược gốc, thuốc sinh học thông qua chuyển giao công nghệ, qua đó chủ động nguồn cung.

Cùng với đó, Bộ đẩy mạnh xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về dược cũng như thiết bị y tế; hoàn thiện đề án về dược gắn với khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và thiết bị y tế, nhằm xây dựng hệ thống quản lý thông suốt, hiệu quả.

Liên quan tình trạng thiếu một số thuốc điều trị, trong đó có thuốc điều trị ung thư, ông Nguyễn Thành Lâm cho biết, hiện vẫn có đầy đủ số đăng ký đối với các thuốc này. Bộ Y tế sẽ kiểm tra cụ thể thông tin về tình trạng thiếu thuốc tại các cơ sở y tế để xác định nguyên nhân, trong đó có thể liên quan đến đấu thầu, cung ứng và các yếu tố khác, nhằm bảo đảm nguyên tắc cung ứng thuốc cho người bệnh.

Mục tiêu cuối cùng của công tác quản lý là nâng cao hiệu quả điều hành của Bộ Y tế, đưa thuốc chất lượng với giá phù hợp đến người dân, đồng thời không để đứt gãy chuỗi cung ứng. Việt Nam phải bảo đảm cung cấp đầy đủ thiết bị y tế và thuốc thiết yếu cho người dân.