Ẩm thực hiện đại dưới góc nhìn y học cổ truyền

Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cơ sở 3 cho biết, sự tiện lợi của thời đại mới giúp chúng ta dễ dàng tiếp cận thực phẩm, nhưng cũng làm giảm sự quan tâm đến giá trị và tác động của món ăn đối với cơ thể.
Sử dụng thảo dược trong chế độ ăn uống: Bí quyết kết hợp hoàn hảo cho sức khỏe Kết hợp món ăn truyền thống với đồ uống hiện đại cho ngày hè
Ẩm thực hiện đại dưới góc nhìn y học cổ truyền
(Ảnh minh họa)

Y học cổ truyền không nhìn nhận thực phẩm đơn thuần là nguồn cung cấp calo, protein hay vitamin. Với quan niệm “Thức ăn là thuốc và thuốc cũng là thức ăn”. Mỗi món ăn đều mang trong mình tính và vị riêng, có khả năng tác động đến sự cân bằng âm-dương, hàn-nhiệt của cơ thể.

Sự mất cân bằng hàn-nhiệt

Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho biết sự mất cân bằng giữa hàn-nhiệt gây ra nhiều hệ lụy về sức khỏe.

Bác sĩ Tân dẫn chứng, nếu bạn ăn đĩa gà rán nóng hổi (mang tính nhiệt) và ngay lập tức uống một ly trà sữa đầy đá (mang tính hàn) có thể mang lại cảm giác “ngon miệng” tức thời nhưng lại một cú sốc lớn cho các tạng phủ đảm nhiệm vai trò tiêu hóa.

"Sự xung đột đột ngột giữa hàn và nhiệt khiến cho khí huyết tại trung tiêu bị ngưng trệ, gây ra các chứng như đầy hơi, khó tiêu, đau bụng. Ban đầu, đó có thể chỉ là những khó chịu thoáng qua. Nhưng sự lặp đi lặp lại thói quen ấy, khiến cho tỳ vị này sẽ bào mòn dần chính khí, khiến chức năng của hệ tiêu hóa ngày một suy giảm", Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân nói.

Theo chuyên gia này, việc ăn uống như vậy tác động đến hệ tiêu hóa không khác gì một cỗ máy liên tục bị dội nước lạnh khi đang nóng ran, lâu dần sẽ trở nên hư hại. Hậu quả cuối cùng không còn là cảm giác đầy bụng nhất thời, mà là sự xuất hiện của một loạt các bệnh lý thực thể như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản dai dẳng hay hội chứng ruột kích thích, những căn bệnh đòi hỏi sự can thiệp và điều trị lâu dài.

Sự thiên lệch về ngũ vị: Khi một vị lấn át tất cả

Theo bác sĩ Ngô Văn Tân, y học cổ truyền cho rằng có 5 vị cơ bản (ngũ vị) tương ứng với ngũ tạng (chua-Can, đắng-Tâm, ngọt-Tỳ, cay-Phế, mặn-Thận). Một bữa ăn hài hòa cần có đủ hoặc tương đối đủ các vị này.

Tuy nhiên, trong những bữa ăn hiện đại, việc ăn quá ngọt (đường trong trà sữa, bánh kẹo, nước ngọt) sẽ làm hại tỳ, gây đàm thấp tích trệ, dẫn đến thừa cân. Khi ăn quá mặn (đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn) sẽ làm hại thận, ảnh hưởng đến xương cốt và huyết áp.

"Sự thiên lệch về một vị nào đó trong thời gian dài sẽ tạo gánh nặng cho tạng phủ tương ứng, gây mất cân bằng và sinh ra bệnh tật", bác sĩ Tân nói.

Bữa ăn không đúng giờ giấc

Cơ thể con người, theo y học cổ truyền, là một vũ trụ thu nhỏ, vận hành theo một chiếc đồng hồ sinh học vô cùng tinh vi. Mỗi cơ quan, mỗi kinh mạch đều có giờ hoạt động vượng nhất trong ngày.

Do đó, bữa sáng trong khoảng thời gian này được ví như vàng, giúp cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất để tạo ra năng lượng cho cả ngày dài.

Bác sĩ Tân khuyến cáo, việc bỏ bữa sáng hoặc ăn qua loa sẽ khiến tỳ vị suy yếu, sự chuyển hóa chất dinh dưỡng từ đồ ăn thức uống sẽ giảm dần, lâu dần sinh ra mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt.

Thói quen ăn đêm, đặc biệt là các món nhiều dầu mỡ, béo ngậy, sẽ bắt hệ tiêu hóa phải làm việc quá sức vào lúc chúng cần được nghỉ ngơi nhất. Gánh nặng này kéo dài sẽ làm suy giảm chức năng các tạng phủ, khiến cho chúng không những suy giảm khả năng chuyển hóa chất dinh dưỡng mà còn giảm khả năng đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể.

Bữa ăn trong lo âu, vội vã

Trong thời đại công nghệ ngày nay, có rất nhiều bữa ăn thường đi kèm với công việc, với những bức thư điện tử, hay những bữa vừa ăn vừa lướt điện thoại. Y học cổ truyền luôn xem trọng mối liên hệ giữa tinh thần và thể chất, tức là những cảm xúc tác động trực tiếp đến chức năng của tạng phủ.

Trong quan điểm y học cổ truyền, “Tư lự thương tỳ”, nghĩa là lo nghĩ, căng thẳng quá độ sẽ làm tổn hại đến tỳ vị. Tỳ vị là cơ quan chủ về vận hóa, tức là tiêu hóa thức ăn và chuyển hóa thành dinh dưỡng nuôi cơ thể. Khi cơ thể ăn uống trong trạng thái stress, vội vã, lo âu, chức năng của tỳ vị sẽ bị uất kết và ngưng trệ.

Lúc này, dù cơ thể có ăn một món ăn bổ dưỡng đến đâu, cơ thể cũng không thể hấp thu trọn vẹn. Thức ăn không được vận hóa tốt sẽ đình trệ lại, sinh ra đàm thấp (các chất cặn bã) gây đầy bụng, ợ chua, ăn không ngon miệng, thậm chí đi ngoài phân lỏng.

"Sức khỏe không phải là đích đến, mà là một hành trình. Trên hành trình đó, việc ăn uống đúng cách chính là nền tảng vững chắc nhất. Y học cổ truyền không phải là những gì xưa cũ, mà là những quy luật về sự cân bằng của tự nhiên, vẫn luôn đúng dù ở bất kỳ thời đại nào", bác sĩ Tân chia sẻ.

Nguồn: nhandan.vn

Tin liên quan

Thu hồi toàn quốc lô Ngưu tất chích rượu vi phạm chất lượng: 857,1 kg sản phẩm bị yêu cầu xử lý

Thu hồi toàn quốc lô Ngưu tất chích rượu vi phạm chất lượng: 857,1 kg sản phẩm bị yêu cầu xử lý

SKV - Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế) vừa yêu cầu thu hồi bắt buộc trên phạm vi toàn quốc lô vị thuốc cổ truyền Ngưu tất chích rượu do Công ty cổ phần Dược liệu Việt Nam sản xuất, sau khi mẫu kiểm nghiệm được xác định không đạt yêu cầu chất lượng ở chỉ tiêu mô tả và độ ẩm.

Cùng chuyên mục

Xà phòng và sữa tắm: Hai lựa chọn cho một làn da sạch khỏe

Xà phòng và sữa tắm: Hai lựa chọn cho một làn da sạch khỏe

Xà phòng dạng bánh hay sữa tắm đều có thể trở thành lựa chọn phù hợp, nhưng hiệu quả làm sạch và cảm giác trên da lại phụ thuộc nhiều vào công thức của từng sản phẩm...
Bắc Ninh: Khoảng lặng và nhịp sống đầu ngày tại Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện đa khoa Tiên Du

Bắc Ninh: Khoảng lặng và nhịp sống đầu ngày tại Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện đa khoa Tiên Du

(SKV) - Khi những giọt sương mai còn đọng trên kẽ lá ngoài khoảng sân, không khí bên trong Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện đa khoa Tiên Du đã bắt đầu một ngày mới bằng sự khẩn trương, tỉ mỉ và lặng lẽ. Giữa ranh giới của căn bệnh và sự phục hồi, nhịp sống nơi đây diễn ra hối hả nhưng đầy trật tự, nơi mỗi con người — từ người bác sĩ, cô điều dưỡng cho đến chị hộ lý, đều quay đều trong guồng quay công việc vì sức khỏe bệnh nhân.
Phòng bệnh sớm từ chế độ ăn uống

Phòng bệnh sớm từ chế độ ăn uống

Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng ngày càng tăng do các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp… Xu hướng này thường gắn với thói quen ăn uống không lành mạnh, nhất là việc sử dụng nhiều muối, thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, đồ uống có đường của người dân.
Người cao tuổi chán ăn: Có thể tham khảo một số vị thuốc Đông y hỗ trợ cải thiện

Người cao tuổi chán ăn: Có thể tham khảo một số vị thuốc Đông y hỗ trợ cải thiện

(SKV)– Chán ăn là tình trạng khá thường gặp ở người cao tuổi. Khả năng cảm nhận mùi vị giảm, răng miệng kém, tiêu hóa chậm, tâm lý thay đổi hoặc mắc các bệnh mạn tính có thể khiến người cao tuổi ăn ít hơn. Nếu kéo dài, chán ăn có thể dẫn đến thiếu năng lượng, sụt cân, suy dinh dưỡng và giảm sức khỏe tổng thể.
Ăn chay thế nào để không bị thiếu máu?

Ăn chay thế nào để không bị thiếu máu?

(SKV) - Ăn chay mang lại nhiều lợi ích nếu được xây dựng hợp lý, tuy nhiên người ăn chay, đặc biệt là người ăn thuần chay, có thể đối mặt với nguy cơ thiếu sắt, vitamin B12 và một số dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu. Vì vậy, lựa chọn thực phẩm đa dạng và cân đối là điều rất quan trọng.
Cỏ xước – Vị thuốc quanh ta hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp

Cỏ xước – Vị thuốc quanh ta hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp

(SKV) – Cỏ xước là loại cây mọc khá phổ biến ở nhiều vùng quê Việt Nam. Trong y học cổ truyền, cỏ xước được sử dụng từ lâu với công dụng hỗ trợ hoạt huyết, mạnh gân cốt, giúp giảm các triệu chứng đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, sử dụng cỏ xước cần đúng cách và không nên xem đây là phương pháp thay thế điều trị y khoa.

Các tin khác

5 loại rau giúp nhuận phế, giảm khô họng khi giao mùa

5 loại rau giúp nhuận phế, giảm khô họng khi giao mùa

(SKV) - Giao mùa, không khí khô và nhiệt độ thay đổi dễ khiến cổ họng khô rát, khó chịu. Bổ sung các loại rau xanh giàu nước, chất xơ và vitamin vào bữa ăn là một cách đơn giản để hỗ trợ cơ thể.
Muốn sống thọ, hãy học cách yêu thương đúng

Muốn sống thọ, hãy học cách yêu thương đúng

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, vận động và kiểm soát bệnh mạn tính, sự bình an trong tâm hồn cùng những mối quan hệ tích cực cũng là “liều thuốc” giúp NCT sống khỏe, sống vui và kéo dài tuổi thọ.
Nguy cơ nhồi máu cơ tim: Chuyên gia chỉ cách phòng, chữa bệnh

Nguy cơ nhồi máu cơ tim: Chuyên gia chỉ cách phòng, chữa bệnh

Số ca bệnh mạch vành và nhồi máu cơ tim ngày càng gia tăng, với nhiều trường hợp phức tạp. Các chuyên gia khuyến cáo bên cạnh cập nhật chiến lược điều trị cá thể hóa, người dân cần ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên và bỏ thuốc lá để phòng bệnh.
Uống nước ngọt mỗi ngày, nguy cơ ung thư dạ dày tăng hơn gấp đôi

Uống nước ngọt mỗi ngày, nguy cơ ung thư dạ dày tăng hơn gấp đôi

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Gastro Hep Advances cho thấy uống ít nhất một loại đồ uống có đường mỗi ngày, chẳng hạn như nước ngọt có gas hoặc nước uống thể thao, có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày…
5 món cháo giúp cơ thể giảm mệt mỏi lúc giao mùa

5 món cháo giúp cơ thể giảm mệt mỏi lúc giao mùa

(SKV) - Giao mùa, thời tiết thay đổi thất thường khiến cơ thể khó thích nghi, nhiều người dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, chán ăn, ngủ không ngon. Bên cạnh nghỉ ngơi hợp lý, lựa chọn những món ăn mềm, nóng, dễ tiêu như cháo có thể giúp bổ sung năng lượng và dưỡng chất, hỗ trợ cơ thể phục hồi.
Các loại nghệ phổ biến và những điều cần biết khi sử dụng hàng ngày

Các loại nghệ phổ biến và những điều cần biết khi sử dụng hàng ngày

(SKV) - Nghệ từ lâu đã trở thành một loại gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt, đồng thời được sử dụng trong nhiều bài thuốc và nền y học cổ truyền. Không chỉ tạo màu vàng đặc trưng cho món ăn, nghệ còn chứa curcumin – hoạt chất được quan tâm nhờ đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Tuy nhiên, sử dụng nghệ thế nào để có lợi cho sức khỏe và hạn chế những tác dụng không mong muốn là điều không phải ai cũng biết.
Đái tháo đường - "Kẻ cướp ánh sáng" thầm lặng gây mù lòa

Đái tháo đường - "Kẻ cướp ánh sáng" thầm lặng gây mù lòa

Biến chứng võng mạc do đái tháo đường tiến triển âm thầm, có thể gây mù lòa nếu không được phát hiện sớm và kiểm soát kịp thời.
Người bệnh gout nên ăn loại trái cây nào trong mùa thu?

Người bệnh gout nên ăn loại trái cây nào trong mùa thu?

(SKV) - Trái cây cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, với người bệnh gout, việc lựa chọn trái cây và kiểm soát khẩu phần có ý nghĩa quan trọng, bởi một số loại quả chứa nhiều đường fructose có thể ảnh hưởng đến nồng độ acid uric.
Berberin và Metformin từ cây thuốc đến chuyển hóa với tế bào gốc ung thư

Berberin và Metformin từ cây thuốc đến chuyển hóa với tế bào gốc ung thư

(SKV) - Trong nhiều năm nghiên cứu và điều trị hỗ trợ cho người bệnh ung thư, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến một câu hỏi giản dị: ngoài việc trực tiếp tiêu diệt khối u, liệu có cách nào môi trường sống của tế bào ung thư trở nên khó khăn hơn hay không? Từ câu hỏi đó, hai phân tử rất cũ nhưng ngày càng được khoa học hiện đại chú ý là berberin và metformin. Bệnh nhân cũng hỏi rằng, thuốc chữa tiêu chảy và tiểu đường tại sao thầy lại chỉ định cho mẹ/bố em dùng thêm trong phác đồ.
Gừng trắng giảm cân, lược vàng chữa đau răng

Gừng trắng giảm cân, lược vàng chữa đau răng

Năm 2012, tôi dẫn một đoàn du lịch Y học Bản địa sang Thái Lan trong một tuần. Đến tỉnh Ubon, tối ấy cả đoàn rủ nhau đi chơi, riêng trưởng đoàn lại nằm lại khách sạn vì… đau răng. Dân gian có câu: “Thứ nhất đau mắt, thứ nhì nhức răng.” Quả thật, răng đã đau thì cảnh đẹp cũng hóa vô duyên. Quanh khách sạn lại chẳng thấy hiệu thuốc nhỏ lẻ như ở Việt Nam; thuốc ở Thái Lan thường bán trong các trung tâm thương mại.
Xem thêm
Toạ đàm đánh giá thực trạng và đề xuất hành lang pháp lý cho Y dược cổ truyền Việt Nam giai đoạn 2020-2025

Toạ đàm đánh giá thực trạng và đề xuất hành lang pháp lý cho Y dược cổ truyền Việt Nam giai đoạn 2020-2025

Nằm trong chuỗi các hoạt động nhằm nâng cao vị thế và tháo gỡ khó khăn cho nền y học dân tộc, ngày 21 tháng 8 năm 2026, Hội Nam Y Việt Nam phối hợp cùng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế thuộc Bộ Y tế, Tạp chí Sức Khỏe Việt đã tổ chức buổi Tọa đàm "Đánh giá thực trạng Y dược cổ truyền giai đoạn 2020–2025 và Định hướng phát triển".
Hội nghị triển khai chương trình kỷ niệm 10 năm thành lập và Đại hội nhiệm kỳ III Hội Nam Y Việt Nam: Bước chuyển biến chiến lược trong giai đoạn mới

Hội nghị triển khai chương trình kỷ niệm 10 năm thành lập và Đại hội nhiệm kỳ III Hội Nam Y Việt Nam: Bước chuyển biến chiến lược trong giai đoạn mới

Ngày 19 tháng 8 năm 2026, tại Hà Nội, Hội Nam Y Việt Nam đã tổ chức Hội nghị Triển khai Chương trình Kỷ niệm 10 năm thành lập và Đại hội Đại biểu nhiệm kỳ III (2027–2032). Hội nghị do TTND.GS.TS Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam trực tiếp chủ trì, cùng sự tham dự của TS. Doanh nhân Nguyễn Mạnh Thản- Phó Chủ tịch thường trực Hội Nam Y Việt Nam và đông đủ của các đồng chí trong Ban Thường vụ, đại diện các tiểu ban chuyên trách, đại biểu trực thuộc.
Hội Nam Y Việt Nam lan tỏa tinh thần thiện nguyện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại An Giang

Hội Nam Y Việt Nam lan tỏa tinh thần thiện nguyện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại An Giang

SKV – Ngày 13/8, tại Chùa Long Đức, phường Long Phú, tỉnh An Giang, Ban Thiện nguyện phía Nam – Hội Nam Y Việt Nam tổ chức chương trình “Phóng sinh & Thiện nguyện kết hợp chăm sóc sức khỏe YHCT – Nhân mùa Lễ Vu Lan Báo Hiếu”, với nhiều hoạt động hướng đến cộng đồng. Từ phóng sinh, khám chữa bệnh bằng Y học cổ truyền đến phát thuốc, trao quà và cắt tóc miễn phí, chương trình mang đến sự hỗ trợ thiết thực cho người dân địa phương trong mùa Vu Lan.
Hoàn thiện hành lang pháp lý để bứt phá: Góc nhìn khoa học và thực tiễn tại Tọa đàm " Đề xuất một số nội dung cho Luật Y dược cổ truyền Việt Nam"

Hoàn thiện hành lang pháp lý để bứt phá: Góc nhìn khoa học và thực tiễn tại Tọa đàm " Đề xuất một số nội dung cho Luật Y dược cổ truyền Việt Nam"

SUỐI HAI (HÀ NỘI) — Sáng ngày 25/07/2026, tại Khu du lịch Ao Vua (xã Suối Hai, TP Hà Nội), bốn tổ chức xã hội - nghề nghiệp lớn trong lĩnh vực y tế bao gồm: Hội Đông y Việt Nam, Hội Nam y Việt Nam, Hội Quân Dân y Việt Nam và Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam đã phối hợp tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề: "Đề xuất một số nội dung cho Luật Y dược cổ truyền Việt Nam" (đơn vị đồng hành: Công ty Cổ phần Ao Vua).
Ban Đại diện phía Nam Hội Nam Y Việt Nam sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026

Ban Đại diện phía Nam Hội Nam Y Việt Nam sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026

Ngày 12/7, tại Phường Vũng Tàu. TP.HCM, Ban Đại diện phía Nam Hội Nam Y Việt Nam tổ chức Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Hội nghị tập trung thảo luận các giải pháp kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động chuyên môn, truyền thông và bảo tồn, phát huy giá trị cây thuốc Nam, bài thuốc Nam.
Phiên bản di động