Ẩm thực hiện đại dưới góc nhìn y học cổ truyền
| Sử dụng thảo dược trong chế độ ăn uống: Bí quyết kết hợp hoàn hảo cho sức khỏe Kết hợp món ăn truyền thống với đồ uống hiện đại cho ngày hè |
![]() |
| (Ảnh minh họa) |
Y học cổ truyền không nhìn nhận thực phẩm đơn thuần là nguồn cung cấp calo, protein hay vitamin. Với quan niệm “Thức ăn là thuốc và thuốc cũng là thức ăn”. Mỗi món ăn đều mang trong mình tính và vị riêng, có khả năng tác động đến sự cân bằng âm-dương, hàn-nhiệt của cơ thể.
Sự mất cân bằng hàn-nhiệt
Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho biết sự mất cân bằng giữa hàn-nhiệt gây ra nhiều hệ lụy về sức khỏe.
Bác sĩ Tân dẫn chứng, nếu bạn ăn đĩa gà rán nóng hổi (mang tính nhiệt) và ngay lập tức uống một ly trà sữa đầy đá (mang tính hàn) có thể mang lại cảm giác “ngon miệng” tức thời nhưng lại một cú sốc lớn cho các tạng phủ đảm nhiệm vai trò tiêu hóa.
"Sự xung đột đột ngột giữa hàn và nhiệt khiến cho khí huyết tại trung tiêu bị ngưng trệ, gây ra các chứng như đầy hơi, khó tiêu, đau bụng. Ban đầu, đó có thể chỉ là những khó chịu thoáng qua. Nhưng sự lặp đi lặp lại thói quen ấy, khiến cho tỳ vị này sẽ bào mòn dần chính khí, khiến chức năng của hệ tiêu hóa ngày một suy giảm", Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân nói.
Theo chuyên gia này, việc ăn uống như vậy tác động đến hệ tiêu hóa không khác gì một cỗ máy liên tục bị dội nước lạnh khi đang nóng ran, lâu dần sẽ trở nên hư hại. Hậu quả cuối cùng không còn là cảm giác đầy bụng nhất thời, mà là sự xuất hiện của một loạt các bệnh lý thực thể như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản dai dẳng hay hội chứng ruột kích thích, những căn bệnh đòi hỏi sự can thiệp và điều trị lâu dài.
Sự thiên lệch về ngũ vị: Khi một vị lấn át tất cả
Theo bác sĩ Ngô Văn Tân, y học cổ truyền cho rằng có 5 vị cơ bản (ngũ vị) tương ứng với ngũ tạng (chua-Can, đắng-Tâm, ngọt-Tỳ, cay-Phế, mặn-Thận). Một bữa ăn hài hòa cần có đủ hoặc tương đối đủ các vị này.
Tuy nhiên, trong những bữa ăn hiện đại, việc ăn quá ngọt (đường trong trà sữa, bánh kẹo, nước ngọt) sẽ làm hại tỳ, gây đàm thấp tích trệ, dẫn đến thừa cân. Khi ăn quá mặn (đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn) sẽ làm hại thận, ảnh hưởng đến xương cốt và huyết áp.
"Sự thiên lệch về một vị nào đó trong thời gian dài sẽ tạo gánh nặng cho tạng phủ tương ứng, gây mất cân bằng và sinh ra bệnh tật", bác sĩ Tân nói.
Bữa ăn không đúng giờ giấc
Cơ thể con người, theo y học cổ truyền, là một vũ trụ thu nhỏ, vận hành theo một chiếc đồng hồ sinh học vô cùng tinh vi. Mỗi cơ quan, mỗi kinh mạch đều có giờ hoạt động vượng nhất trong ngày.
Do đó, bữa sáng trong khoảng thời gian này được ví như vàng, giúp cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất để tạo ra năng lượng cho cả ngày dài.
Bác sĩ Tân khuyến cáo, việc bỏ bữa sáng hoặc ăn qua loa sẽ khiến tỳ vị suy yếu, sự chuyển hóa chất dinh dưỡng từ đồ ăn thức uống sẽ giảm dần, lâu dần sinh ra mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt.
Thói quen ăn đêm, đặc biệt là các món nhiều dầu mỡ, béo ngậy, sẽ bắt hệ tiêu hóa phải làm việc quá sức vào lúc chúng cần được nghỉ ngơi nhất. Gánh nặng này kéo dài sẽ làm suy giảm chức năng các tạng phủ, khiến cho chúng không những suy giảm khả năng chuyển hóa chất dinh dưỡng mà còn giảm khả năng đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể.
Bữa ăn trong lo âu, vội vã
Trong thời đại công nghệ ngày nay, có rất nhiều bữa ăn thường đi kèm với công việc, với những bức thư điện tử, hay những bữa vừa ăn vừa lướt điện thoại. Y học cổ truyền luôn xem trọng mối liên hệ giữa tinh thần và thể chất, tức là những cảm xúc tác động trực tiếp đến chức năng của tạng phủ.
Trong quan điểm y học cổ truyền, “Tư lự thương tỳ”, nghĩa là lo nghĩ, căng thẳng quá độ sẽ làm tổn hại đến tỳ vị. Tỳ vị là cơ quan chủ về vận hóa, tức là tiêu hóa thức ăn và chuyển hóa thành dinh dưỡng nuôi cơ thể. Khi cơ thể ăn uống trong trạng thái stress, vội vã, lo âu, chức năng của tỳ vị sẽ bị uất kết và ngưng trệ.
Lúc này, dù cơ thể có ăn một món ăn bổ dưỡng đến đâu, cơ thể cũng không thể hấp thu trọn vẹn. Thức ăn không được vận hóa tốt sẽ đình trệ lại, sinh ra đàm thấp (các chất cặn bã) gây đầy bụng, ợ chua, ăn không ngon miệng, thậm chí đi ngoài phân lỏng.
"Sức khỏe không phải là đích đến, mà là một hành trình. Trên hành trình đó, việc ăn uống đúng cách chính là nền tảng vững chắc nhất. Y học cổ truyền không phải là những gì xưa cũ, mà là những quy luật về sự cân bằng của tự nhiên, vẫn luôn đúng dù ở bất kỳ thời đại nào", bác sĩ Tân chia sẻ.
Tin liên quan
Quản lý tài sản mã hóa trong kỷ nguyên kinh tế số và một số định hướng chính sách tại Việt Nam
23:02 | 19/08/2026 Tài chính
Dự báo thời tiết ngày 20/8/2026: Bắc Bộ có mưa to và dông rải rác
16:42 | 19/08/2026 Môi trường xanh
Bữa ăn của người Việt đang “dư năng lượng, thiếu vi chất”
17:01 | 19/08/2026 Khỏe - Đẹp
Cùng chuyên mục
Dưỡng não đúng cách bắt đầu từ những thói quen nhỏ mỗi ngày
07:07 | 19/08/2026 Sức khỏe tinh thần
Trợ thủ giúp làn da chống lại lão hóa
04:04 | 19/08/2026 Khỏe - Đẹp
Đi bộ lúc nào tốt cho người cao tuổi?
15:15 | 18/08/2026 Khỏe - Đẹp
Thói quen giúp mạng xã hội không còn "đầu độc" tâm trí
04:04 | 18/08/2026 Sức khỏe tinh thần
Cận thị ngày càng trẻ hóa: Chuyên gia khuyến nghị chủ động kiểm soát thị lực
10:10 | 17/08/2026 Khỏe - Đẹp
Lễ hội ẩm thực chay TP.HCM 2026 – Lan toả thông điệp hành động xanh “Chọn ẩm thực xanh vì tương lai xanh”
09:30 | 17/08/2026 Sức khỏe
Các tin khác
Cần quan tâm hơn đến sức khỏe tâm thần của trẻ em, thanh thiếu niên khi tham gia mạng xã hội
04:04 | 17/08/2026 Sức khỏe tinh thần
Tổn thương thận cấp vì mất nước do nắng nóng
14:14 | 16/08/2026 Khỏe - Đẹp
Cảnh báo đột tử ở người trẻ: Đừng chủ quan vì vẫn khỏe mạnh
07:07 | 16/08/2026 Sức khỏe tinh thần
Chế độ ăn cho người bướu cổ: Nên ăn gì, tránh gì?
04:04 | 16/08/2026 Khỏe - Đẹp
Lan tỏa tình yêu thương trước năm học mới: Lễ phát động chương trình "Tủ sách cho em" tại xã Hoài Đức
20:00 | 15/08/2026 Sức khỏe tinh thần
Đừng xem nhẹ cơn đau ngực: Cảnh báo bệnh mạch vành ở người cao tuổi
15:15 | 15/08/2026 Khỏe - Đẹp
Câu chuyện giặt quần áo sao cho sạch và nỗi lo muôn thuở về vi khuẩn vô hình
09:09 | 15/08/2026 Sức khỏe
Chai nước dùng một lần có nên giữ lại để tái sử dụng?
04:04 | 15/08/2026 Khỏe - Đẹp
Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác và những giá trị y học còn ý nghĩa sau hơn hai thế kỷ
16:08 | 14/08/2026 Nghiên cứu trao đổi
Vết loét lâu liền ở bàn chân có thể là dấu hiệu thiếu máu chi
15:18 | 14/08/2026 Khỏe - Đẹp
Hội nghị triển khai chương trình kỷ niệm 10 năm thành lập và Đại hội nhiệm kỳ III Hội Nam Y Việt Nam: Bước chuyển biến chiến lược trong giai đoạn mới
14 giờ 1 phút Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam lan tỏa tinh thần thiện nguyện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại An Giang
4 ngày trước Hoạt động hội
Hoàn thiện hành lang pháp lý để bứt phá: Góc nhìn khoa học và thực tiễn tại Tọa đàm " Đề xuất một số nội dung cho Luật Y dược cổ truyền Việt Nam"
25-07-2026 12:48 Hoạt động hội
Ban Đại diện phía Nam Hội Nam Y Việt Nam sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026
12-07-2026 22:00 Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam: Đổi mới sáng tạo, khẳng định vị thế trên nền tảng y học cổ truyền và khoa học hiện đại
30-06-2026 11:37 Hoạt động hội







