Ẩm thực hiện đại dưới góc nhìn y học cổ truyền
| Sử dụng thảo dược trong chế độ ăn uống: Bí quyết kết hợp hoàn hảo cho sức khỏe Kết hợp món ăn truyền thống với đồ uống hiện đại cho ngày hè |
![]() |
| (Ảnh minh họa) |
Y học cổ truyền không nhìn nhận thực phẩm đơn thuần là nguồn cung cấp calo, protein hay vitamin. Với quan niệm “Thức ăn là thuốc và thuốc cũng là thức ăn”. Mỗi món ăn đều mang trong mình tính và vị riêng, có khả năng tác động đến sự cân bằng âm-dương, hàn-nhiệt của cơ thể.
Sự mất cân bằng hàn-nhiệt
Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho biết sự mất cân bằng giữa hàn-nhiệt gây ra nhiều hệ lụy về sức khỏe.
Bác sĩ Tân dẫn chứng, nếu bạn ăn đĩa gà rán nóng hổi (mang tính nhiệt) và ngay lập tức uống một ly trà sữa đầy đá (mang tính hàn) có thể mang lại cảm giác “ngon miệng” tức thời nhưng lại một cú sốc lớn cho các tạng phủ đảm nhiệm vai trò tiêu hóa.
"Sự xung đột đột ngột giữa hàn và nhiệt khiến cho khí huyết tại trung tiêu bị ngưng trệ, gây ra các chứng như đầy hơi, khó tiêu, đau bụng. Ban đầu, đó có thể chỉ là những khó chịu thoáng qua. Nhưng sự lặp đi lặp lại thói quen ấy, khiến cho tỳ vị này sẽ bào mòn dần chính khí, khiến chức năng của hệ tiêu hóa ngày một suy giảm", Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II, bác sĩ nội trú Ngô Văn Tân nói.
Theo chuyên gia này, việc ăn uống như vậy tác động đến hệ tiêu hóa không khác gì một cỗ máy liên tục bị dội nước lạnh khi đang nóng ran, lâu dần sẽ trở nên hư hại. Hậu quả cuối cùng không còn là cảm giác đầy bụng nhất thời, mà là sự xuất hiện của một loạt các bệnh lý thực thể như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản dai dẳng hay hội chứng ruột kích thích, những căn bệnh đòi hỏi sự can thiệp và điều trị lâu dài.
Sự thiên lệch về ngũ vị: Khi một vị lấn át tất cả
Theo bác sĩ Ngô Văn Tân, y học cổ truyền cho rằng có 5 vị cơ bản (ngũ vị) tương ứng với ngũ tạng (chua-Can, đắng-Tâm, ngọt-Tỳ, cay-Phế, mặn-Thận). Một bữa ăn hài hòa cần có đủ hoặc tương đối đủ các vị này.
Tuy nhiên, trong những bữa ăn hiện đại, việc ăn quá ngọt (đường trong trà sữa, bánh kẹo, nước ngọt) sẽ làm hại tỳ, gây đàm thấp tích trệ, dẫn đến thừa cân. Khi ăn quá mặn (đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn) sẽ làm hại thận, ảnh hưởng đến xương cốt và huyết áp.
"Sự thiên lệch về một vị nào đó trong thời gian dài sẽ tạo gánh nặng cho tạng phủ tương ứng, gây mất cân bằng và sinh ra bệnh tật", bác sĩ Tân nói.
Bữa ăn không đúng giờ giấc
Cơ thể con người, theo y học cổ truyền, là một vũ trụ thu nhỏ, vận hành theo một chiếc đồng hồ sinh học vô cùng tinh vi. Mỗi cơ quan, mỗi kinh mạch đều có giờ hoạt động vượng nhất trong ngày.
Do đó, bữa sáng trong khoảng thời gian này được ví như vàng, giúp cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất để tạo ra năng lượng cho cả ngày dài.
Bác sĩ Tân khuyến cáo, việc bỏ bữa sáng hoặc ăn qua loa sẽ khiến tỳ vị suy yếu, sự chuyển hóa chất dinh dưỡng từ đồ ăn thức uống sẽ giảm dần, lâu dần sinh ra mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt.
Thói quen ăn đêm, đặc biệt là các món nhiều dầu mỡ, béo ngậy, sẽ bắt hệ tiêu hóa phải làm việc quá sức vào lúc chúng cần được nghỉ ngơi nhất. Gánh nặng này kéo dài sẽ làm suy giảm chức năng các tạng phủ, khiến cho chúng không những suy giảm khả năng chuyển hóa chất dinh dưỡng mà còn giảm khả năng đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể.
Bữa ăn trong lo âu, vội vã
Trong thời đại công nghệ ngày nay, có rất nhiều bữa ăn thường đi kèm với công việc, với những bức thư điện tử, hay những bữa vừa ăn vừa lướt điện thoại. Y học cổ truyền luôn xem trọng mối liên hệ giữa tinh thần và thể chất, tức là những cảm xúc tác động trực tiếp đến chức năng của tạng phủ.
Trong quan điểm y học cổ truyền, “Tư lự thương tỳ”, nghĩa là lo nghĩ, căng thẳng quá độ sẽ làm tổn hại đến tỳ vị. Tỳ vị là cơ quan chủ về vận hóa, tức là tiêu hóa thức ăn và chuyển hóa thành dinh dưỡng nuôi cơ thể. Khi cơ thể ăn uống trong trạng thái stress, vội vã, lo âu, chức năng của tỳ vị sẽ bị uất kết và ngưng trệ.
Lúc này, dù cơ thể có ăn một món ăn bổ dưỡng đến đâu, cơ thể cũng không thể hấp thu trọn vẹn. Thức ăn không được vận hóa tốt sẽ đình trệ lại, sinh ra đàm thấp (các chất cặn bã) gây đầy bụng, ợ chua, ăn không ngon miệng, thậm chí đi ngoài phân lỏng.
"Sức khỏe không phải là đích đến, mà là một hành trình. Trên hành trình đó, việc ăn uống đúng cách chính là nền tảng vững chắc nhất. Y học cổ truyền không phải là những gì xưa cũ, mà là những quy luật về sự cân bằng của tự nhiên, vẫn luôn đúng dù ở bất kỳ thời đại nào", bác sĩ Tân chia sẻ.
Tin liên quan
Đại lễ An vị Phật trang nghiêm tại Đại hùng bảo điện chốn Tổ Viên Đình - Tổ đình Vĩnh Long
19:00 | 22/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Dự báo thời tiết ngày 23/11/2026: Bắc Bộ trời rét về đêm, Nam Bộ nắng nóng
23:51 | 22/11/2026 Môi trường xanh
Cùng chuyên mục
Mùa lạnh làm tăng nguy cơ đột qụy, nhồi máu cơ tim
07:07 | 22/11/2026 Khỏe - Đẹp
Chi hội Nam y Tuệ Tĩnh 2 ra mắt, khởi đầu nhiệm kỳ mới với tinh thần đoàn kết và phát triển
21:57 | 21/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Trạm Y tế xã Tam Đa nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, hướng tới đạt chuẩn quốc gia năm 2027
21:11 | 21/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Alzheimer và Rối loạn giấc ngủ không thể xem nhẹ
15:15 | 21/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Trạm Y tế phường Yên Phong khẳng định dấu ấn năng lực quản trị và chuyển đổi số trong chăm sóc sức khỏe toàn dân
22:31 | 20/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Quyết liệt phòng, chống sốt xuất huyết
17:02 | 20/11/2026 Khỏe - Đẹp
Các tin khác
5 lợi ích tiềm năng của nha đam đối với làn da khô
04:04 | 20/11/2026 Khỏe - Đẹp
Trạm Y tế phường Tiên Du vượt khó sau sáp nhập, dấu ấn từ tinh thần đoàn kết và chuyển đổi số
21:47 | 19/11/2026 Khỏe - Đẹp
Tuyệt đối không được tự ý mua thuốc để phá thai tại nhà
15:15 | 19/11/2026 Khỏe - Đẹp
Việt Nam tiến thêm bước mới trên hành trình làm chủ công nghệ sản xuất vắc xin
08:36 | 19/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Vì sao tuổi trung niên chơi pickleball dễ bị chấn thương?
04:04 | 19/11/2026 Khỏe - Đẹp
Trường Trung cấp Công nghệ Quốc tế ICT long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và Ngày hội Doanh nghiệp - Việc làm 2026
21:00 | 18/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Ấm áp chương trình nghệ thuật "Khúc ca Blouse trắng": Giai điệu từ tâm, khơi mầm hy vọng tại Làng Hữu Nghị Việt Nam
10:24 | 18/11/2026 Sức khỏe tinh thần
Nhận thức đúng về HPV và biện pháp dự phòng để bảo vệ sức khỏe lâu dài
04:04 | 18/11/2026 Khỏe - Đẹp
Trạm Y tế phường Chũ (Bắc Ninh): Vững vàng tuyến đầu chăm sóc sức khỏe Nhân dân và chủ động dập dịch từ sớm
22:04 | 17/11/2026 Sức khỏe tinh thần
6 nhóm thực phẩm tốt cho sức khỏe xương khớp
04:04 | 17/11/2026 Khỏe - Đẹp
Ngày hội Đại đoàn kết tại phường Bình Tây: Lan tỏa nghĩa tình qua hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng
6 ngày trước Y học cổ truyền
Đại hội Chi hội Nam y Trúc Lâm lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2026 – 2031): Đồng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trao quyền làm chủ sức khỏe toàn diện
11-11-2026 10:49 Hoạt động hội
Lễ ra mắt Chi hội Nam y người H’Mông Tâm Bình An: Nơi hội tụ tinh hoa tri thức bản địa và khát vọng phụng sự cộng đồng
03-11-2026 22:23 Hoạt động hội
Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức sinh hoạt định kỳ thành công tốt đẹp tại Phú Thọ
01-11-2026 22:18 Hoạt động hội
Lan tỏa yêu thương: Hơn 220 triệu đồng chăm sóc sức khỏe và tặng quà người cao tuổi tại xã Đồng Hỷ
30-10-2026 20:30 Hoạt động hội







