Cần thể chế và cơ chế thực thi các chính sách phát triển Y dược cổ truyền

Đoàn chủ tịch chủ tọa phiên tọa đàm khoa học.

Ngày 25/7, bốn hội: Đông y Việt Nam, Nam y Việt Nam, Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam và Quân dân y Việt Nam đồng phối hợp tổ chức Tọa đàm khoa học có chủ đề: "Những nội dung cần thiết đưa vào Luật Y dược cổ truyền từ góc nhìn khoa học và thực tiễn".

Các báo cáo tại tọa đàm đều khẳng định: Y dược cổ truyền Việt Nam là di sản quý báu của dân tộc, được hình thành, phát triển qua hàng nghìn năm lịch sử, gắn liền với tri thức bản địa, kinh nghiệm dân gian và những giá trị nhân văn sâu sắc.

Quan điểm phát triển y dược cổ truyền được Đảng, Nhà nước xác định và tổ chức triển khai rất sớm, bắt nguồn từ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh với định hướng "Kết hợp thuốc Đông và thuốc Tây" - một chỉ dẫn mang tính chiến lược, đặt nền móng cho việc xây dựng nền y học Việt Nam vừa hiện đại, vừa kế thừa truyền thống. Nhiều nội dung cụ thể từng bước được cụ thể hóa trong nhiều chủ trương, chính sách lớn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Truyền, chuyên gia cao cấp dược học trao đổi tại tọa đàm.

Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Phạm Lê Tuấn, Chủ tịch Hội Quân dân Y Việt Nam, trong bối cảnh hiện nay, khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, xu hướng sử dụng các dược liệu thiên nhiên, các phương pháp không dùng thuốc, ít xâm lấn ngày càng gia tăng, thì vai trò của y dược cổ truyền ngày càng được khẳng định mạnh mẽ. Thế nhưng, thực tế hiện nay, nhiều tri thức y dược học dân gian đứng trước nguy cơ mai một; thuốc Nam trong một số trường hợp vẫn chưa được nhìn nhận đúng vị thế; chuỗi giá trị dược liệu còn thiếu liên kết, thiếu chuẩn hóa; cơ chế bảo hộ, tôn vinh và chia sẻ lợi ích đối với người nắm giữ tri thức còn hạn chế…

Từ thực tiễn nêu trên, có thể thấy rằng, mặc dù chủ trương, định hướng đã rất rõ; hệ thống văn bản chỉ đạo ngày càng đầy đủ… Nhưng điểm nghẽn hiện nay vẫn nằm ở thể chế cụ thể và cơ chế thực thi.

Nhằm triển khai các nội dung về phát triển y học cổ truyền được nêu trong Nghị quyết số 72/NQ-TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân cũng như Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc và chúc mừng ngành Y tế nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955-27/02/2025)… việc xây dựng luật về y dược cổ truyền cần sớm được triển khai.

Các đại biểu dự tọa đàm thống nhất cho rằng việc xây dựng luật về dược cổ truyền cần quán triệt một số quan điểm xuyên suốt đó là: phải thể chế hóa đầy đủ, nhất quán các chủ trương của Đảng về phát triển nền y học Việt Nam, trong đó y dược cổ truyền giữ vai trò quan trọng, cùng với y học hiện đại tạo thành hệ thống y tế toàn diện, hiệu quả.

Luật phải khẳng định rõ vị trí pháp lý của y dược cổ truyền là một trụ cột trong hệ thống y tế, không phải là lĩnh vực bổ trợ hay thứ yếu; từ đó tạo nền tảng cho việc phân bổ nguồn lực, tổ chức hệ thống và hoạch định chính sách.

Phát triển y dược cổ truyền phải dựa trên nguyên tắc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn-kế thừa-phát triển-hiện đại hóa, vừa giữ gìn bản sắc, vừa tiếp cận khoa học công nghệ tiên tiến. Mọi chính sách trong luật hướng tới mục tiêu lấy người bệnh làm trung tâm, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y dược cổ truyền, nhất là ở tuyến cơ sở và cộng đồng.

Luật cần tiếp cận theo hướng mở, hội nhập, tiệm cận chuẩn mực quốc tế nhưng vẫn phù hợp điều kiện thực tiễn Việt Nam. Đồng thời được thiết kế như một công cụ giải quyết các điểm nghẽn hiện nay, chứ không chỉ dừng ở việc hợp thức hóa các quy định hiện hành.

Các báo cáo trao đổi tại tọa đàm.

Nhiều ý kiến góp ý cho rằng, luật cần tạo hành lang cho các chính sách mang tính đột phá, như việc phát triển y dược cổ truyền thành trụ cột của hệ thống y tế, giúp tăng cường năng lực cho tuyến cơ sở; ưu tiên phát triển dược liệu quốc gia…

Tọa đàm thống nhất kiến nghị cơ quan chức năng sớm đưa Luật Y dược cổ truyền vào chương trình xây dựng luật của Quốc hội. Mặt khác tổ chức tổng kết toàn diện các chính sách hiện hành về y học cổ truyền.

Việc xây dựng Luật Y dược cổ truyền không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý mà còn là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn phát triển. Luật sẽ là công cụ quan trọng để tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại lâu nay; khơi thông nguồn lực… Khẳng định vị thế, đưa y dược cổ truyền phát triển đúng tầm vóc, tiềm năng và bản sắc của nền y học dân tộc Việt Nam.