Chủ động bảo vệ trẻ dưới một tuổi trước virus hợp bào hô hấp

Quang cảnh buổi cung cấp thông tin. (Ảnh: KHANG ANH)

Tại hội thảo do Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương thuộc Bộ Y tế tổ chức mới đây ở Thành phố Hồ Chí Minh, các chuyên gia đã cập nhật bức tranh toàn cảnh về virus hợp bào hô hấp, qua đó giúp các bậc phụ huynh hiểu rõ hơn về căn bệnh này.

Thông tin tại hội thảo cho thấy, RSV hiện là tác nhân của hơn 60% các trường hợp nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên toàn cầu. Cứ 10 trẻ thì có 9 trẻ mắc RSV trong hai năm đầu đời. Mỗi năm, khoảng 2,2 triệu trẻ dưới một tuổi phải nhập viện do RSV và khoảng 66.300 trẻ tử vong trên toàn cầu.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ thông tin.

Tại Việt Nam, các chuyên gia chỉ ra rằng RSV xuất hiện quanh năm. Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh phân tích, trẻ dưới một tuổi dễ chuyển nặng do đường tiểu phế quản rất nhỏ. Khi nhiễm RSV, đường thở bị sưng nề, hẹp lại, kèm viêm và tăng tiết đờm dính. Trẻ dễ thiếu oxy, mệt, bỏ bú và suy hô hấp nhanh.

Nguy cơ không chỉ nằm ở giai đoạn cấp tính, trẻ mắc RSV nặng trong năm đầu đời có thể tăng nguy cơ khò khè tái diễn, hen suyễn, giảm chức năng phổi lâu dài và cần khám, điều trị nhiều hơn trong những năm sau đó.

Các chuyên gia cho rằng năm đầu đời là thời điểm then chốt để bảo vệ trẻ trước RSV. Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Quang Thái, Trưởng Văn phòng Tiêm chủng mở rộng khu vực miền bắc, thuộc Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho biết, y học dự phòng hiện có hai hướng bảo vệ trẻ khỏi RSV gồm tiêm vaccine cho phụ nữ mang thai để truyền kháng thể sang cho trẻ hoặc sử dụng kháng thể đơn dòng trực tiếp cho trẻ ở bất kỳ thời điểm nào, bao gồm ngay sau khi sinh, mang lại sự bảo vệ nhanh chóng và trực tiếp chống lại RSV trong năm đầu đời.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Quang Thái, Trưởng Văn phòng Tiêm chủng mở rộng khu vực miền bắc, thuộc Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương chia sẻ ý kiến.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý đây là giải pháp dự phòng, không phải thuốc điều trị khi trẻ đã mắc bệnh.

Một thay đổi đáng chú ý khi ngày 1/7/2026, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 1965/QĐ-BYT về việc ban hành danh mục bệnh truyền nhiễm thuộc các nhóm bệnh truyền nhiễm, theo đó bệnh do RSV được đưa vào danh mục bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B phải giám sát và báo cáo.

Quy định này là cơ sở cho việc thu thập dữ liệu dịch tễ, theo dõi xu hướng lưu hành của bệnh, đánh giá chính xác hơn gánh nặng bệnh tật và cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng, triển khai các chiến lược dự phòng hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

Các chuyên gia trao đổi, cung cấp thông tin chuyên môn về RSV.

Ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương nhấn mạnh, truyền thông nâng cao nhận thức về RSV và chủ động phòng bệnh là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và gánh nặng chăm sóc cho gia đình.

Ở phạm vi hệ thống, dự phòng hiệu quả còn giúp giảm áp lực cho cơ sở y tế, sử dụng nguồn lực hợp lý và nâng cao năng lực chăm sóc. Đây cũng là định hướng phù hợp với chủ trương chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Hiện, RSV chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các chuyên gia khuyến cáo, phụ huynh chú ý dấu hiệu khó thở, tím tái, bỏ bú, mệt nhiều ở trẻ, việc tự điều trị kéo dài tại nhà có thể làm chậm thời điểm trẻ được đưa đến cơ sở y tế.