Giải bài toán “giờ vàng” trong cấp cứu đột quỵ

Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai.

Thanh Hóa là địa phương có diện tích tự nhiên lớn, đầy đủ các vùng địa hình đặc trưng từ núi cao xuống trung du, đồng bằng và ven biển. Đặc điểm địa lý khiến việc tổ chức mạng lưới cấp cứu người bệnh nói chung, đột quỵ não nói riêng từ lâu luôn là bài toán khó đối với ngành y tế địa phương.

Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai cho biết: Cứ mỗi phút trôi qua sau một cơn đột quỵ não, khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh của người bệnh sẽ vĩnh viễn mất đi. Nếu không đưa được kỹ thuật cấp cứu về gần dân, người bệnh ở vùng xa sẽ luôn chịu thiệt thòi.

Để xây dựng hệ thống cấp cứu đạt chuẩn, đồng bộ và có tính chất bao phủ toàn tỉnh, với sự hỗ trợ từ các chuyên gia của Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa triển khai đề tài khoa học cấp tỉnh “Nghiên cứu nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ não tại các bệnh viện cấp cơ bản trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”. Đến nay, 10 đơn vị, đơn nguyên đột quỵ đã được thành lập tại các bệnh viện đa khoa: Hậu Lộc, Nga Sơn, Yên Định, Hoằng Hóa, Thiệu Hóa, Triệu Sơn, Hà Trung, Nghi Sơn, Quảng Xương và Nông Cống.

Cùng với củng cố mạng lưới, 40 cán bộ y tế nòng cốt, gồm 20 bác sĩ và 20 điều dưỡng được đào tạo tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa và Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai; xây dựng hai quy trình chuyên môn, danh mục trang thiết bị và bảng kiểm đánh giá điều kiện sẵn sàng cấp cứu đột quỵ, giúp các bệnh viện rà soát, hoàn thiện nhân lực, trang thiết bị và quy trình tiếp nhận, xử trí người bệnh.

Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn khẳng định: Giá trị lớn nhất của mạng lưới nằm ở “hiệu ứng lan tỏa” làm thay đổi cục diện cấp cứu đột quỵ trên toàn tỉnh Thanh Hóa. Khi quy trình chuẩn hóa, giờ đây, kịch bản cấp cứu tại một cơ sở y tế tuyến dưới đã hoàn toàn khác. Thống kê cho thấy, trong 9 tháng năm 2026, tỷ lệ người bệnh đột quỵ cấp được điều trị tái thông mạch máu (gồm tiêm thuốc tiêu sợi huyết và can thiệp lấy huyết khối cơ học) tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa đã tăng từ mức bình quân khoảng 10% ở các năm trước lên tới 15%, thậm chí 20%. Các bệnh viện tham gia nhiệm vụ đã điều trị tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch cho 16 người bệnh, trong đó có 11 trường hợp được điều trị, theo dõi tại chỗ, không phải chuyển tuyến.

Đáng chú ý, khi các bệnh viện chính thức được cấp phép thực hiện kỹ thuật tại chỗ, hiệu quả điều trị càng được nâng cao. Nhiều ca bệnh đột quỵ cấp được điều trị tiêu sợi huyết thành công với thời gian từ lúc nhập viện đến khi tiêm mũi thuốc đầu tiên (Door-to-Needle) trung vị đạt 53,5 phút, tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Trong đó, 81,2% số bệnh nhân cải thiện thần kinh sớm và 75% đạt mức phục hồi chức năng tốt khi xuất viện, tự đi lại và sinh hoạt bình thường.

Bác sĩ chuyên khoa II Phùng Đức Toàn, Trưởng phòng Nghiệp vụ y dược, Sở Y tế Thanh Hóa cho rằng: Bộ Y tế thống nhất cho phép 12 bệnh viện đa khoa cấp cơ bản trên địa bàn Thanh Hóa triển khai kỹ thuật tiêu sợi huyết trong điều trị nhồi máu não cấp mà không cần thí điểm là dấu mốc quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ trên địa bàn tỉnh. Sở Y tế Thanh Hóa sẽ tiếp tục hướng dẫn, theo dõi và giám sát việc triển khai; chú trọng đào tạo nhân lực, tăng cường phối hợp chuyên môn và hội chẩn khi cần thiết. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm kỹ thuật được thực hiện đúng chỉ định, an toàn, hiệu quả, góp phần giảm tử vong, hạn chế di chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn, mô hình mạng lưới cấp cứu đột quỵ 3 tuyến (trung ương-tỉnh-cơ sở) tại Thanh Hóa cho thấy khi được đào tạo chuẩn hóa “cầm tay chỉ việc” và kết nối qua hệ thống Telestroke/Code Stroke, các bệnh viện cấp cơ bản hoàn toàn có thể làm chủ kỹ thuật tiêu sợi huyết an toàn, hiệu quả. Thời gian tới Bệnh viện Bạch Mai sẽ tiếp tục đồng hành cùng Thanh Hóa để duy trì và nâng cao chất lượng mạng lưới cấp cứu đột quỵ thông qua các chương trình đào tạo diễn tập mô phỏng (simulation) và kiểm tra định kỳ.

Thành công tại Thanh Hóa cùng kinh nghiệm triển khai tại tỉnh miền núi Hà Giang (trước đây) trong giai đoạn 2023-2025 là căn cứ để Bệnh viện Bạch Mai cùng các chuyên gia đầu ngành xây dựng “Bản đồ cấp cứu đột quỵ toàn quốc” để bất kỳ người dân nào, dù ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể tra cứu và tiếp cận được cơ sở cấp cứu đột quỵ sớm nhất trong “giờ vàng”.