Kinh doanh nhà hàng: Bài toán an toàn thực phẩm gắn với sức khỏe của thực khách

Trước thực trạng về an toàn vệ sinh thực phẩm, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia ATTP giai đoạn 2011 – 2020 và tầm nhìn 2030. Trước đó, cũng đã có nhiều văn bản quy phạm pháp luật quy định về vấn đề này. Trong đó phải kể đến: Luật ATTP, Luật Bảo vệ người tiêu dùng, Luật Thương mại, Luật Quảng cáo, Bộ luật Hình sự, các nghị định, thông tư hướng dẫn các Luật này và các văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn…

Về chế tài xử phạt, mọi hành vi vi phạm ATTP sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật. Hiện nay, các chế tài xử phạt về vấn đề này gồm: Xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự. Các trường hợp gây thiệt hại phải bồi thường thiệt hại. Theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP, mức xử phạt cao nhất đối với cá nhân là 100 triệu đồng, đối với tổ chức là 200 triệu đồng. Đối với những hành vi có tính chất nguy hiểm, gây thiệt hại nghiêm trọng đến sức khỏe của người tiêu dùng thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 318, Bộ luật Hình sự.

Những con số đáng báo động

Trong năm 2022, lực lượng cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường toàn quốc đã phát hiện, đấu tranh, xử lý 8.514 vụ vi phạm pháp luật về ATTP, trong đó có 7.924 cá nhân và 642 tổ chức; khởi tố 24 vụ với 21 bị can; xử phạt vi phạm hành chính 8.162 vụ với 7.573 cá nhân, 610 tổ chức. Trong đó, có những vụ việc, cơ quan chức năng thu giữ lên tới gần một trăm tấn thực phẩm không bảo đảm an toàn...

Theo thống kê của Bộ Y tế, tình hình ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm ở Việt Nam diễn ra đặc biệt nghiêm trọng. Trung bình mỗi năm có khoảng gần 170 vụ với hơn 5.000 người mắc và hơn 27 người chết do ngộ độc thực phẩm. Giai đoạn 2011- 2016 đã ghi nhận 7 bệnh truyền qua thực phẩm, làm hơn 4 triệu người mắc bệnh khiến 123 người chết. Bệnh ung thư mỗi năm khiến 70.000 người chết và hơn 200.000 ca phát hiện mới nguyên nhân chính là do thực phẩm bẩn và mất vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thực tế cho thấy, khi đời sống càng phát triển, vệ sinh thực phẩm lại càng xuống cấp trầm trọng. Hàng loạt các bản tin, thời sự, tin tức cuộc sống thường ngày cập nhật những tin tức về thực phẩm bẩn gây nhức nhối trong xã hội. Trong thịt lợn, có chứa các chất tạo nạc, kích thích vỗ béo nhanh. Trong trái cây, chứa các loại thuốc giúp tạo nước, duy trì thời gian xanh, thậm chí nhiều loại trái cây mua về để cả tháng trong tủ lạnh cũng không có hiện tượng biến đổi; Bún, phở được tẩy trắng bằng tinopal; một số chuỗi siêu thị, cửa hàng thu gom rau, thực phẩm ở chợ đầu mối đưa về đóng gói, dán nhãn VietGAP để bán; cơ sở giết mổ động vật không có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; nhiều nhà hàng không đủ điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ nhưng vẫn ngang nhiên cung cấp dịch vụ cho thực khách...

Nhằm đảm bảo an toàn, sức khỏe cho người dân, thời gian qua, các ngành, các cấp đã có nhiều cố gắng trong công tác quản lý, kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý các trường hợp vi phạm trong sản xuất - kinh doanh. Đơn cử như Nhà hàng GangBuk 383 Trường Chinh, phường Khương Trung, Thanh Xuân, Hà Nội qua quá trình tiếp nhận thông tin, rà soát và kiểm tra, UBND phường Khương Trung cho biết Nhà hàng GangBuk (383 Trường Chinh) chưa có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm; không đảm bảo về phòng cháy chữa cháy (PCCC)...Theo đó, phường đã ra công văn số 707/TB-UBND ngày 28/9/2023 Thông báo tạm dừng hoạt động đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống lẩu nướng Gangbuk tại địa chỉ số 383 Trường Chinh cho đến khi có đủ các điều kiện về An toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật.

UBND phường Khương Trung thông báo tạm dừng hoạt động đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống lẩu nướng Gangbuk tại địa chỉ số 383 Trường Chinh cho đến khi có đủ các điều kiện về An toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật

Thế nhưng, dù đã bị UBND phường Khương Trung thông báo tạm dừng hoạt động đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống lẩu nướng GangBuk, nhưng theo ghi nhận PV chiều ngày 11/10/2023 Nhà hàng Gangbuk vẫn ngang nhiên hoạt động, không dán thông báo tạm dừng hoạt động theo quy định, vẫn mở cửa đón khách, quảng cáo và đăng tuyển nhân viên làm việc...

Nhà hàng Gangbuk 383 Trường Chinh vẫn mở cửa đón khách dù bị UBND phường Khương Trung đình chỉ hoạt động

Theo Khoản 4 Điều 6 Nghị định 98/2020/NĐ-CP(có hiệu lực 15/10/2020) quy định về hành vi vi phạm về hoạt động kinh doanh theo giấy phép kinh doanh như sau: Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi tiếp tục hoạt động kinh doanh trong thời gian bị cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh. Ngoài ra, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm này.

Tổ chức có hành vi vi phạm về ATTP có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Hậu quả vệ sinh an toàn thực phẩm là một vấn đề đang ngày một nóng lên trong xã hội. Hàng năm, ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng và sức khỏe của hàng triệu người, những trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong. Tuân thủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng và duy trì uy tín trong ngành dịch vụ thực phẩm.

Theo Luật sư Nguyễn Đức Hùng, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội từng cho biết, cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm về bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, Tại khoản 8 Điều 22 Nghị định 115/2018/NĐ-CP được sửa đổi bởi điểm e khoản 12 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP về vi phạm quy định khác về bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, cung cấp thực phẩm, Theo đó, hành vi bán đồ ăn gây ngộ độc cho người khác thì có thể bị phạt tiền từ 80 - 100 triệu đồng, nếu người vi phạm là tổ chức thì có thể bị phạt tiền từ 160 - 200 triệu đồng. Tại khoản 2 Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi bởi khoản 119 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017, hành vi bán đồ ăn gây ngộ độc cho người làm chết người có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, phạt tiền từ 200 - 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 03 - 07 năm.

Có thể nói trong kinh doanh dịch vụ ăn uống nói chung và trong nhà hàng nói riêng đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đảm bảo an toàn sức khỏe, tính mạng cho thực khách; đồng thời bảo vệ thương hiệu, chất lượng dịch vụ của cơ sở kinh doanh.

Vấn đề sức khỏe không chỉ là quan tâm cá nhân mà còn là trách nhiệm của cộng đồng. Về phía cơ quan chức năng, cần tăng cường hoạt động thanh tra, giám sát các hoạt động của tất cả các cơ sở sản xuất và kinh doanh, áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với các vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Về phía nhà sản xuất, các cơ sở sản xuất, chế biến cần có biện pháp hỗ trợ để phát triển sản xuất sạch và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm theo các tiêu chuẩn được cơ quan chức năng đánh giá và chứng nhận. Người làm việc trong ngành dịch vụ thực phẩm cần nâng cao đạo đức nghề nghiệp trong kinh doanh, tránh những hành vi gây ảnh hưởng xấu đến người tiêu dùng và xã hội vì lợi ích cá nhân hoặc lợi nhuận.

Về phía người tiêu dùng, cần nâng cao nhận thức về chất lượng hàng hóa, đặc biệt là chất lượng thực phẩm. Người tiêu dùng cần cẩn trọng hơn trong việc lựa chọn thực phẩm, cơ sở dịch vụ đảm bảo vệ sinh ATTP. Đặc biệt, khi gặp các đơn vị có dấu hiệu thực hiện chưa đúng quy định của pháp luật, người dân cần lên tiếng hoặc phản ánh đến đường dây nóng của Bộ Y tế, Sở Y tế, Cục ATVSTP, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng có thẩm quyền, nhằm giúp giải quyết vấn đề một cách kịp thời, bảo vệ sức khoẻ của Nhân dân.