Lương y Nguyễn Kiều - Hành trình thuốc Nam thế kỷ 20

Việt Nam có một nền y dược cổ truyền lâu đời. Cội nguồn của nền y dược học cổ truyền Việt Nam là từ những kinh nghiệm dân gian hình thành do kết quả đấu tranh sinh tồn giữa con người với những tác nhân gây bệnh. Nền y dược cổ truyền đó như một di sản văn hoá được lưu truyền, được liên tục bổ sung bởi kinh nghiệm của các thế hệ để ngày một hoàn thiện hơn.
Chi Hội Nam Y Pháp Bảo Khỏe: Hoạt động ý nghĩa mùa Phật Đản Lời đường mật của những “cha xứ” “lương y” giả mạo,… khiến bao người “sập bẫy”

Một trong những vị lương y đã xuất hiện trong thế kỷ 20 gắn liền với sự nghiệp cách mạng dân tộc, một lòng một dạ nghiên cứu thuốc Nam chữa bệnh cho cán bộ chiến sĩ và nhân dân là lương y Nguyễn Kiều.

Lương y Nguyễn Kiều - Hành trình thuốc Nam thế kỷ 20
Lương y Nguyễn Kiều.https://suckhoeviet.org.vn/

Lương y Nguyễn Kiều sinh ngày 26/8/1891 ở thôn Long Hậu, xã Hoà Long, huyện Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp) trong một gia đình làm thuốc Bắc nổi tiếng. Ông đã theo con đường của Đại danh y Tuệ Tĩnh, say mê nghiên cứu chữa bệnh cho người lao động. Ông sớm tham gia cách mạng, năm 1930, bị thực dân Pháp bắt, đày ra Côn Đảo với án 20 năm tù khổ sai. Trong 15 năm ở địa ngục trần gian, với vốn nghề thuốc Nam, ông được đồng chí Tôn Đức Thắng giao nhiệm vụ xây dựng tổ thuốc Nam, lợi dụng những lúc làm khổ sai để hái lượm cây thuốc trên đảo và ven biển đem về chế biến thành thuốc chữa bệnh cho tù nhân, nổi danh “ba Kiều Côn Lôn” thầy thuốc giỏi. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ông trở về đất liền tiếp tục hoạt động cách mạng và đảm nhận các công tác: Trưởng ty Công an tỉnh Sa Đéc, Phó ban Quân y Nam Bộ, Trưởng ban Quân y - Bộ đội tình nguyện quân Việt Nam - Campuchia.

Năm 1954, tập kết ra Bắc, lương y Nguyễn Kiều tự nguyện về xã Nam Tiến, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Đông (nay là Hà Nội) xây dựng tủ thuốc Nam Nông hội chữa bệnh cho bà con nông dân và nhiều cơ sở thuốc Nam tại xã. Lương y Nguyễn Kiều cũng đã tiến hành xây dựng Hợp tác xã y dược liên khu 5, Tập đoàn Đông y miền Nam và Hợp tác xã thuộc dân tộc Chùa Bộc nổi tiếng Hà Nội.

Năm 1959, Bộ Y tế mời lương y Nguyễn Kiều về làm Chủ nhiệm khoa thuốc Nam - Viện Nghiên cứu Đông y Trung ương. Tại Viện, ông hoàn thiện cuốn Cơ bản thuốc Nam giới thiệu 250 vị thuốc trong 100 cây thuốc và nhiều vật thuốc Nam gia dụng. Ông cũng viết tập Bệnh án lâm sàng và cuốn Chẩn trị thực tiễn hướng dẫn các môn sinh phương pháp chữa bệnh...

Năm 1962, Bộ Y tế đồng ý cho lương y Nguyễn Kiều mở trường thuốc Nam tại xóm Đậu, xã Đình Trung, tỉnh Vĩnh Phúc. Chỉ trong một thời gian, trường đã có vườn thuốc mẫu, có phòng khám bệnh nội ngoại trú. Dù chỉ mở 3 khoá nhưng trường đã đào tạo được gần 350 lương y, bồi dưỡng 2 lớp thuốc Nam cho 70 y bác sĩ của Bộ Y tế. Cuối năm 1965, lương y Nguyễn Kiều nghỉ hưu ở tuổi 75. Ông cũng làm cố vấn thuốc Nam Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang...

Đầu xuân 1967, lương y Nguyễn Kiều trở về tỉnh Hà Tây cùng các bạn tù cũ Côn Đảo xây dựng tủ thuốc Nam - Hợp tác xã nông nghiệp Hà Trì, xã Hà Cầu (Hà Đông). Tháng 3/1969, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến thăm tủ thuốc Nam Hà Trì. Tại đây, Thủ tướng giao cho lương y Nguyễn Kiều xây dựng trường thuốc Nam nằm trong hệ thống đào tạo các trường trung học, đại học chính quy của Nhà nước. Thủ tướng cũng giao cho Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang cử y bác sĩ quân y đến học thừa kế và giúp lương y Nguyễn Kiều tổ chức, quản lý, điều hành.Trường mang tên Đại Danh y Tuệ Tĩnh. Ở tuổi 79, lương y Nguyễn Kiều được bổ nhiệm là Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Tuệ Tĩnh. Trong quá trình giảng dạy, ông đề cao phương pháp chẩn đoán phòng chữa, thừa kế những bài thuốc hay, cây thuốc quý của các dân tộc, kinh nghiệm chữa bệnh của người xưa một cách khoa học sáng tạo...

Lương y Nguyễn Kiều mãi xứng danh là thầy thuốc Nam tiêu biểu của nền YDHCT dân tộc Việt Nam thế kỷ 20...

Theo dòng thời gian, kỳ vọng của lương y Nguyễn Kiều “Trường Tuệ Tĩnh hôm nay - Học viện thuốc ta ngày mai” đã thành hiện thực. Năm 2005, PGS.TS. Trương Việt Bình - Hiệu trưởng tiếp nối đã bảo vệ thành công đề án đưa Trường Tuệ Tĩnh thành Học viện YDHCT Việt Nam. Năm 2015, TS. Đậu Xuân Cảnh đã lấy ngày 2/12 hàng năm - ngày giỗ của lương y Nguyễn Kiều là ngày truyền thống tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn của Học viện YDHCT Việt Nam.

Thể theo đông đảo nguyện vọng của những người làm nghề thuốc Nam ở mọi vùng miền Tổ quốc, ngày 17/5/2017, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã ra quyết định thành lập Hội Nam y Việt Nam.

Nguồn: Lương y Nguyễn Kiều - Hành trình thuốc Nam thế kỷ 20

Nguyễn Xuân Việt/suckhoedoisong.vn
https://suckhoeviet.org.vn/

Tin liên quan

Nâng cao chất lượng chăm sóc và điều trị người bệnh đột quỵ tại Việt Nam

Nâng cao chất lượng chăm sóc và điều trị người bệnh đột quỵ tại Việt Nam

Theo Tổ chức Y tế thế giới, năm 2021, đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong và tàn tật đứng thứ ba trên toàn cầu, với ước tính 93,8 triệu trường hợp tử vong. Nguy cơ đột quỵ suốt đời đã tăng 50% trong 20 năm qua, với dự đoán cứ 4 người trưởng thành thì có 1 người sẽ bị đột quỵ trong đời.
Dự báo thời tiết ngày 21/1/2026: Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rải rác

Dự báo thời tiết ngày 21/1/2026: Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rải rác

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia vừa đưa ra thông tin dự báo thời tiết Hà Nội và các khu vực khác trên cả nước ngày 21/1/2026.
[Infographic] Ba đột phá chiến lược để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn tới

[Infographic] Ba đột phá chiến lược để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn tới

Ba đột phá chiến lược để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn tới có trong Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV Đảng Cộng sản Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại phiên khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, sáng 20/1/2026.

Cùng chuyên mục

Bổ nhiệm tân Giám đốc Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên

Bổ nhiệm tân Giám đốc Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên

SKV- Sáng nay, ngày 20/1/2026 tại hội trường Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, UBND tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk long trọng tổ chức Lễ công bố và trao quyết định bổ nhiệm Giám đốc bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên, thời hạn bổ nhiệm 5 năm kể từ ngày 20/1
Ngành y tế bảo đảm nhân lực, trang thiết bị phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Ngành y tế bảo đảm nhân lực, trang thiết bị phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Nhằm bảo đảm công tác y tế, nhiệm vụ chính trị và là vinh dự quan trọng của ngành Y tế - phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngành Y tế đề nghị các bệnh viện, viện có giường bệnh trên địa bàn Hà Nội bố trí sẵn sàng 5-10 giường cấp cứu; tối thiểu 01 tổ y tế, xe cứu thương trực 24/24 giờ tại chỗ từ 13h ngày 18/01/2026 đến khi kết thúc Đại hội, sẵn sàng tham gia cấp cứu khi được yêu cầu.
Những món quà xuân ấm áp đến với học sinh nghèo vượt khó tại Cần Đước

Những món quà xuân ấm áp đến với học sinh nghèo vượt khó tại Cần Đước

Mỗi độ Tết đến, Xuân về, khi khắp nơi rộn ràng sắc xuân và niềm vui đoàn tụ, vẫn còn đó những học sinh có hoàn cảnh khó khăn đang từng ngày nỗ lực vươn lên trong học tập và cuộc sống. Thấu hiểu và sẻ chia với những khó khăn ấy Công ty CP Tạp chí Doanh nhân & Pháp luật cùng các Luật sư, Mạnh thường quân đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết cho các em học sinh nghèo vượt khó tại trường Tiểu học Tân Ân và trường Tiểu học Tân Chánh, xã Cần Đước, tỉnh Tây Ninh.
Chuẩn hóa quản lý chất lượng y tế: Bệnh viện Thiện Hạnh đạt song hành hai chứng chỉ ISO quốc tế

Chuẩn hóa quản lý chất lượng y tế: Bệnh viện Thiện Hạnh đạt song hành hai chứng chỉ ISO quốc tế

SKV- Vừa qua, Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh tổ chức Lễ đón nhận chứng chỉ quốc tế ISO 15189:2022 cho Hệ thống Xét nghiệm và ISO 9001:2015 cho Đơn nguyên Thận nhân tạo. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình chuẩn hóa quản lý chất lượng y tế, đồng thời khẳng định vai trò tiên phong của Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh trong việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế tại khu vực Tây Nguyên.
[Infographic] Một số nội dung quan trọng tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng

[Infographic] Một số nội dung quan trọng tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ diễn ra tại Thủ đô Hà Nội từ ngày 19 đến 25/1/2026, với sự tham dự của 1.586 đại biểu, đại diện cho hơn 5,6 triệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Bộ Y tế kiểm tra công tác trực cấp cứu, khám chữa bệnh phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Bộ Y tế kiểm tra công tác trực cấp cứu, khám chữa bệnh phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Chiều 18/1, các Đoàn kiểm tra, giám sát của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã tiến hành kiểm tra, giám sát công tác trực cấp cứu, khám chữa bệnh phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tại các khách sạn, nhà khách nơi đại biểu lưu trú.

Các tin khác

Hà Nội triển khai mô hình "trạm y tế 4.0", mở rộng chăm sóc sức khỏe từ cơ sở

Hà Nội triển khai mô hình "trạm y tế 4.0", mở rộng chăm sóc sức khỏe từ cơ sở

Mới đây, Sở Y tế Hà Nội phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và UBND các phường Bồ Đề, Long Biên tổ chức lễ bàn giao mô hình trạm y tế chuyển đổi số toàn diện. Đây là hoạt động cụ thể hóa Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở.
Ngành y tế Hà Nội sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ y tế phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Ngành y tế Hà Nội sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ y tế phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Việc bảo đảm an ninh, y tế, phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường và sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống y tế là một trong những nhiệm vụ then chốt, góp phần trực tiếp vào thành công của Đại hội.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương. Hoạt động có sự tham gia của đội ngũ lương y, y bác sĩ, kỹ thuật viên đủ chuyên môn, cùng sự đồng hành của các nhà tài trợ, góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế, lan tỏa tinh thần “Lương y như từ mẫu” và những giá trị nhân văn của Nam y trong cộng đồng.
Tổng Bí thư Tô Lâm dự khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Tổng Bí thư Tô Lâm dự khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Ngày 17/1, Tổng Bí thư Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Đại học Y Hà Nội.
Ngành y tế thay đổi cách tiếp cận từ chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa

Ngành y tế thay đổi cách tiếp cận từ chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa

Thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành y tế giúp người dân tự nhận thức về bệnh lý để chủ động phòng ngừa thay vì chỉ tập trung đi điều trị như hiện nay.
Bệnh viện Tim Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh

Bệnh viện Tim Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh

(SKV) – Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu của ngành y tế, Bệnh viện Tim Hà Nội được đánh giá là một trong những đơn vị chuyên khoa tuyến cuối của Thủ đô triển khai bài bản, đồng bộ nhiều giải pháp công nghệ số, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và trải nghiệm của người dân.
Hơn 300 cán bộ y tế phục vụ Đại hội lần thứ XIV của Đảng

Hơn 300 cán bộ y tế phục vụ Đại hội lần thứ XIV của Đảng

Trong thời gian diễn ra Đại hội, các thành viên Hội đồng chuyên môn sẽ luân phiên trực tại Trung tâm để kịp thời ứng phó và chỉ đạo các hoạt động chuyên môn y tế.
Viện Đông y Việt Nam kiện toàn bộ máy lãnh đạo, tạo nền tảng phát triển chuyên sâu Y học cổ truyền

Viện Đông y Việt Nam kiện toàn bộ máy lãnh đạo, tạo nền tảng phát triển chuyên sâu Y học cổ truyền

(SKV) - Sáng 15/01/2026, tại Hà Nội, Viện Đông y Việt Nam long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2025, triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026 và Lễ công bố Quyết định bổ nhiệm Viện trưởng Viện Đông y Việt Nam. Sự kiện mang ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình về tổ chức, nhân sự và chiến lược phát triển của Viện trong giai đoạn mới.
Lâm Đồng: Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đạt nhiều kết quả nổi bật trong năm 2025

Lâm Đồng: Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đạt nhiều kết quả nổi bật trong năm 2025

SKV- Năm 2025 được đánh giá là một năm nhiều dấu ấn đối với ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng khi toàn ngành đã nỗ lực vượt qua không ít khó khăn, thách thức, hoàn thành khối lượng lớn nhiệm vụ, đạt nhiều kết quả quan trọng, toàn diện trên các lĩnh vực văn hóa, gia đình, thể dục thể thao, báo chí - truyền thông và du lịch, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Liên tiếp nhiều ca cấp cứu do tai nạn pháo nổ

Liên tiếp nhiều ca cấp cứu do tai nạn pháo nổ

Thông tin từ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, trong những ngày đầu năm 2026, bệnh viện liên tục tiếp nhận nhiều ca cấp cứu do tai nạn pháo nổ, không ít ca nghiêm trọng.
Xem thêm
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

(SKV) - Trong không khí trang trọng và phấn khởi, sáng ngày 21/12 Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập gắn với Hội thảo khoa học “Kế thừa, phát huy di sản Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh trong nghiên cứu và phát triển Y Dược học cổ truyền”. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, nhìn lại chặng đường hình thành – phát triển của Viện, đồng thời mở ra những định hướng mới cho y dược học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và đổi mới.
Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Hội nghị Khối thi đua số 7 của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam diễn ra ngày 20/12 tại Hà Nội.
Phiên bản di động