Lương y Nguyễn Kiều - Hành trình thuốc Nam thế kỷ 20

Việt Nam có một nền y dược cổ truyền lâu đời. Cội nguồn của nền y dược học cổ truyền Việt Nam là từ những kinh nghiệm dân gian hình thành do kết quả đấu tranh sinh tồn giữa con người với những tác nhân gây bệnh. Nền y dược cổ truyền đó như một di sản văn hoá được lưu truyền, được liên tục bổ sung bởi kinh nghiệm của các thế hệ để ngày một hoàn thiện hơn.
Chi Hội Nam Y Pháp Bảo Khỏe: Hoạt động ý nghĩa mùa Phật Đản Lời đường mật của những “cha xứ” “lương y” giả mạo,… khiến bao người “sập bẫy”

Một trong những vị lương y đã xuất hiện trong thế kỷ 20 gắn liền với sự nghiệp cách mạng dân tộc, một lòng một dạ nghiên cứu thuốc Nam chữa bệnh cho cán bộ chiến sĩ và nhân dân là lương y Nguyễn Kiều.

Lương y Nguyễn Kiều - Hành trình thuốc Nam thế kỷ 20
Lương y Nguyễn Kiều.https://suckhoeviet.org.vn/

Lương y Nguyễn Kiều sinh ngày 26/8/1891 ở thôn Long Hậu, xã Hoà Long, huyện Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp) trong một gia đình làm thuốc Bắc nổi tiếng. Ông đã theo con đường của Đại danh y Tuệ Tĩnh, say mê nghiên cứu chữa bệnh cho người lao động. Ông sớm tham gia cách mạng, năm 1930, bị thực dân Pháp bắt, đày ra Côn Đảo với án 20 năm tù khổ sai. Trong 15 năm ở địa ngục trần gian, với vốn nghề thuốc Nam, ông được đồng chí Tôn Đức Thắng giao nhiệm vụ xây dựng tổ thuốc Nam, lợi dụng những lúc làm khổ sai để hái lượm cây thuốc trên đảo và ven biển đem về chế biến thành thuốc chữa bệnh cho tù nhân, nổi danh “ba Kiều Côn Lôn” thầy thuốc giỏi. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ông trở về đất liền tiếp tục hoạt động cách mạng và đảm nhận các công tác: Trưởng ty Công an tỉnh Sa Đéc, Phó ban Quân y Nam Bộ, Trưởng ban Quân y - Bộ đội tình nguyện quân Việt Nam - Campuchia.

Năm 1954, tập kết ra Bắc, lương y Nguyễn Kiều tự nguyện về xã Nam Tiến, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Đông (nay là Hà Nội) xây dựng tủ thuốc Nam Nông hội chữa bệnh cho bà con nông dân và nhiều cơ sở thuốc Nam tại xã. Lương y Nguyễn Kiều cũng đã tiến hành xây dựng Hợp tác xã y dược liên khu 5, Tập đoàn Đông y miền Nam và Hợp tác xã thuộc dân tộc Chùa Bộc nổi tiếng Hà Nội.

Năm 1959, Bộ Y tế mời lương y Nguyễn Kiều về làm Chủ nhiệm khoa thuốc Nam - Viện Nghiên cứu Đông y Trung ương. Tại Viện, ông hoàn thiện cuốn Cơ bản thuốc Nam giới thiệu 250 vị thuốc trong 100 cây thuốc và nhiều vật thuốc Nam gia dụng. Ông cũng viết tập Bệnh án lâm sàng và cuốn Chẩn trị thực tiễn hướng dẫn các môn sinh phương pháp chữa bệnh...

Năm 1962, Bộ Y tế đồng ý cho lương y Nguyễn Kiều mở trường thuốc Nam tại xóm Đậu, xã Đình Trung, tỉnh Vĩnh Phúc. Chỉ trong một thời gian, trường đã có vườn thuốc mẫu, có phòng khám bệnh nội ngoại trú. Dù chỉ mở 3 khoá nhưng trường đã đào tạo được gần 350 lương y, bồi dưỡng 2 lớp thuốc Nam cho 70 y bác sĩ của Bộ Y tế. Cuối năm 1965, lương y Nguyễn Kiều nghỉ hưu ở tuổi 75. Ông cũng làm cố vấn thuốc Nam Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang...

Đầu xuân 1967, lương y Nguyễn Kiều trở về tỉnh Hà Tây cùng các bạn tù cũ Côn Đảo xây dựng tủ thuốc Nam - Hợp tác xã nông nghiệp Hà Trì, xã Hà Cầu (Hà Đông). Tháng 3/1969, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến thăm tủ thuốc Nam Hà Trì. Tại đây, Thủ tướng giao cho lương y Nguyễn Kiều xây dựng trường thuốc Nam nằm trong hệ thống đào tạo các trường trung học, đại học chính quy của Nhà nước. Thủ tướng cũng giao cho Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang cử y bác sĩ quân y đến học thừa kế và giúp lương y Nguyễn Kiều tổ chức, quản lý, điều hành.Trường mang tên Đại Danh y Tuệ Tĩnh. Ở tuổi 79, lương y Nguyễn Kiều được bổ nhiệm là Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Tuệ Tĩnh. Trong quá trình giảng dạy, ông đề cao phương pháp chẩn đoán phòng chữa, thừa kế những bài thuốc hay, cây thuốc quý của các dân tộc, kinh nghiệm chữa bệnh của người xưa một cách khoa học sáng tạo...

Lương y Nguyễn Kiều mãi xứng danh là thầy thuốc Nam tiêu biểu của nền YDHCT dân tộc Việt Nam thế kỷ 20...

Theo dòng thời gian, kỳ vọng của lương y Nguyễn Kiều “Trường Tuệ Tĩnh hôm nay - Học viện thuốc ta ngày mai” đã thành hiện thực. Năm 2005, PGS.TS. Trương Việt Bình - Hiệu trưởng tiếp nối đã bảo vệ thành công đề án đưa Trường Tuệ Tĩnh thành Học viện YDHCT Việt Nam. Năm 2015, TS. Đậu Xuân Cảnh đã lấy ngày 2/12 hàng năm - ngày giỗ của lương y Nguyễn Kiều là ngày truyền thống tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn của Học viện YDHCT Việt Nam.

Thể theo đông đảo nguyện vọng của những người làm nghề thuốc Nam ở mọi vùng miền Tổ quốc, ngày 17/5/2017, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã ra quyết định thành lập Hội Nam y Việt Nam.

Nguồn: Lương y Nguyễn Kiều - Hành trình thuốc Nam thế kỷ 20

Nguyễn Xuân Việt/suckhoedoisong.vn
https://suckhoeviet.org.vn/

Tin liên quan

Khơi dậy tinh thần chủ động chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn mới

Khơi dậy tinh thần chủ động chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn mới

Việc tổ chức Ngày Sức khỏe toàn dân Việt Nam và hưởng ứng Ngày Sức khỏe thế giới năm 2026 nhằm cụ thể hóa chủ trương chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; chú trọng bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, phù hợp định hướng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW.
Dự báo thời tiết ngày 4/3/2026: Bắc Bộ sáng có mưa vài nơi, trưa chiều hửng nắng

Dự báo thời tiết ngày 4/3/2026: Bắc Bộ sáng có mưa vài nơi, trưa chiều hửng nắng

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia vừa đưa ra thông tin dự báo thời tiết Hà Nội và các khu vực khác trên cả nước ngày 4/3/2026.
Hà Nội: Bảo đảm công tác y tế trong những ngày diễn ra bầu cử

Hà Nội: Bảo đảm công tác y tế trong những ngày diễn ra bầu cử

Nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho sự kiện chính trị trọng đại của đất nước - cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Sở Y tế Hà Nội đã ban hành kế hoạch chi tiết về công tác y tế và phòng, chống dịch bệnh.

Cùng chuyên mục

Đắk Lắk: Đơn vị bầu cử số 14 tiếp xúc cử tri trực tiếp tại Xã Krông Bông

Đắk Lắk: Đơn vị bầu cử số 14 tiếp xúc cử tri trực tiếp tại Xã Krông Bông

SKV- Thực hiện chương trình tiếp xúc cử tri trước cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031. Sáng 3/03, các ứng cử viên đại biểu HĐND tỉnh Đắk Lắk khóa XI, thuộc đơn vị bầu cử số 14 đã có buổi tiếp xúc cử tri trực tiếp và trực tuyến tại xã Krông Bông, Hòa Sơn và Cư Pui.
Lâm Đồng: Duy trì thu hút khách du lịch trong thời gian Cảng hàng không quốc tế Liên Khương tạm đóng cửa

Lâm Đồng: Duy trì thu hút khách du lịch trong thời gian Cảng hàng không quốc tế Liên Khương tạm đóng cửa

SKV - Nhằm hạn chế tối đa tác động đến hoạt động du lịch trong thời gian Cảng hàng không quốc tế Liên Khương tạm đóng cửa để cải tạo, nâng cấp, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Kế hoạch thu hút khách du lịch với tinh thần chủ động - linh hoạt - thích ứng, bảo đảm duy trì đà tăng trưởng của ngành du lịch trong năm 2026.
Trung đoàn Thông tin 29 tổ chức Lễ ra quân huấn luyện năm 2026

Trung đoàn Thông tin 29 tổ chức Lễ ra quân huấn luyện năm 2026

SKV- Ngày 2/3, Trung đoàn Thông tin 29 - Quân đoàn 34 đã long trọng tổ chức Lễ ra quân huấn luyện năm 2026. Buổi lễ diễn ra trong không khí trang nghiêm, phấn khởi, thể hiện quyết tâm cao của toàn thể cán bộ, chiến sĩ đơn vị ngay từ ngày đầu ra quân.
Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm, tặng quà người dân Khu tái định cư Quảng Đức

Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm, tặng quà người dân Khu tái định cư Quảng Đức

SKV- Chiều 1/3, trong khuôn khổ chương trình công tác tại tỉnh Đắk Lắk, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng Đoàn công tác của Chính phủ đã đến thăm, tặng quà các hộ gia đình bị thiệt hại do mưa lũ, hiện đã được xây dựng nhà ở mới theo Chiến dịch Quang Trung tại Khu tái định cư thôn Quảng Đức, xã Tuy An Nam.
Bệnh hiếm ở Việt Nam - Thách thức lớn, cần giải pháp bền vững

Bệnh hiếm ở Việt Nam - Thách thức lớn, cần giải pháp bền vững

Hưởng ứng Ngày Quốc tế Bệnh hiếm, Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế phối hợp Trung tâm Nghiên cứu và Đánh giá kinh tế y tế (HERAC) tổ chức lễ mít tinh và hội thảo chuyên đề "Xây dựng danh mục bệnh hiếm và định hướng giải pháp tài chính cho thuốc hiếm tại Việt Nam".
Lâm Đồng: Tình hình kinh tế - xã hội 2 tháng đầu năm 2026 có nhiều khởi sắc

Lâm Đồng: Tình hình kinh tế - xã hội 2 tháng đầu năm 2026 có nhiều khởi sắc

SKV - Ngày 27/2, UBND tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức họp báo cung cấp thông tin tình hình phát triển kinh tế - xã hội 2 tháng đầu năm 2026.

Các tin khác

Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Trong không khí hân hoan của những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Buổi lễ Khai xuân và Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 – 27/02/2026). Đây là dịp để các thế hệ thầy thuốc nhìn lại chặng đường vẻ vang, đồng thời thắp sáng tinh thần “Nam dược trị Nam nhân”.
Tỏa sáng Y đức – Vững bền Y thuật – Phát huy tinh hoa Nam y vì sức khỏe nhân dân

Tỏa sáng Y đức – Vững bền Y thuật – Phát huy tinh hoa Nam y vì sức khỏe nhân dân

Ngày 27/2/2026, ngành Y tế cả nước trang trọng kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam – dấu mốc thiêng liêng bắt nguồn từ bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Hội nghị cán bộ ngành Y tế ngày 27/2/1955. Lời dạy “Lương y như từ mẫu” đã trở thành chuẩn mực đạo đức cao quý, là kim chỉ nam cho các thế hệ thầy thuốc Việt Nam suốt hơn bảy thập kỷ qua.
AI trong bệnh viện: Người bệnh được lợi gì?

AI trong bệnh viện: Người bệnh được lợi gì?

Đẩy mạnh ứng dụng CNTT và AI trong bệnh viện đang cho thấy quyết tâm "số hóa tận gốc" mọi quy trình - từ quản lý, tài chính đến chuyên môn lâm sàng. AI không còn là khái niệm xa vời mà đã trở thành công cụ thiết thực, hỗ trợ bác sĩ thực hành chuẩn mực, cập nhật liên tục, qua đó nâng cao chất lượng khám chữa bệnh một cách toàn diện.
Hơn 6.000 bệnh nhân được hỗ trợ thuốc miễn phí

Hơn 6.000 bệnh nhân được hỗ trợ thuốc miễn phí

Sau hơn 7 năm triển khai, Chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần giảm gánh nặng chi phí điều trị, đặc biệt đối với các bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm và bệnh mạn tính nặng.
Việt Nam và Cuba tăng cường hợp tác trong lĩnh vực xuất bản sách

Việt Nam và Cuba tăng cường hợp tác trong lĩnh vực xuất bản sách

Hai bên thống nhất tiếp tục đẩy mạnh hợp tác và trao đổi kinh nghiệm trong việc xuất bản sách in và kỹ thuật số, qua đó quảng bá văn học mỗi nước tới bạn đọc Việt Nam, Cuba và quốc tế.
Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 – 27/2/2026) và khai Xuân năm Bính Ngọ, Chi hội Nam y Thái Nguyên đã long trọng tổ chức buổi gặp mặt đầu Xuân dành cho các hội viên là thầy thuốc, y sĩ, lương y và những người làm công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tại Văn phòng Chi hội.
Lãnh đạo các đơn vị đến thăm, chúc mừng Sở Y tế nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2

Lãnh đạo các đơn vị đến thăm, chúc mừng Sở Y tế nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2

SKV- Nhân kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 – 27/2/2026) nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã đến thăm, tặng hoa và chúc mừng tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Ngành y tế tỉnh.
Tạp chí Sức khỏe Việt gặp mặt đầu Xuân Bính Ngọ 2026: Vững nền tảng, mạnh nội lực, bền bỉ lan tỏa giá trị Nam y

Tạp chí Sức khỏe Việt gặp mặt đầu Xuân Bính Ngọ 2026: Vững nền tảng, mạnh nội lực, bền bỉ lan tỏa giá trị Nam y

Sáng 25/2/2026 tại Hà Nội, Tạp chí Sức Khỏe Việt tổ chức buổi gặp mặt khai Xuân với sự tham dự của lãnh đạo và tập thể cán bộ, phóng viên, biên tập viên. Buổi gặp mặt là dịp nhìn lại kết quả năm qua, thống nhất mục tiêu năm mới, tiếp tục nâng cao chất lượng thông tin sức khỏe, góp phần lan tỏa giá trị Nam y, phục vụ thiết thực công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Đắk Lắk: Sôi động Hội đua ngựa truyền thống Gò Thì Thùng

Đắk Lắk: Sôi động Hội đua ngựa truyền thống Gò Thì Thùng

SKV- Sáng 25-2, tại Khu di tích lịch sử quốc gia Địa đạo Gò Thì Thùng, xã Tuy An Tây, tỉnh Đắk Lắk (trước đây là huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên) Sở Văn hoá thể thao và du lịch tỉnh Đắk Lắk phối hợp với UBND xã Tuy An Tây (tỉnh Đắk Lắk) tổ chức Hội đua ngựa truyền thống Gò Thì Thùng Xuân Bính Ngọ năm 2026, hội đua ngựa truyền thống đã diễn ra trong không khí rộn ràng, thu hút hàng ngàn người dân và du khách.
Đắk Lắk: Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh giao ban đầu Xuân Bính Ngọ 2026

Đắk Lắk: Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh giao ban đầu Xuân Bính Ngọ 2026

SKV- Trong không khí phấn khởi, ấm áp của những ngày đầu xuân năm mới, Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh đã long trọng tổ chức buổi giao ban đầu xuân 2026, khởi động một năm với nhiều mục tiêu và kỳ vọng mới.
Xem thêm
Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

Khai Xuân Hội tụ: Liên minh các Hội Y tế và Công ty CP Ao Vua hướng về cội nguồn Tản Viên Sơn

[Ba Vì, ngày 28/02/2026] – Trong tiết trời xuân ấm áp và linh thiêng của vùng đất Ba Vì, một sự kiện gặp gỡ đầy ý nghĩa đã diễn ra, đánh dấu sự gắn kết bền chặt giữa các tổ chức xã hội - nghề nghiệp và doanh nghiệp vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Hội Nam Y Việt Nam Khai xuân Bính Ngọ- Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955- 27/2/2026)

Trong không khí hân hoan của những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Buổi lễ Khai xuân và Kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/02/1955 – 27/02/2026). Đây là dịp để các thế hệ thầy thuốc nhìn lại chặng đường vẻ vang, đồng thời thắp sáng tinh thần “Nam dược trị Nam nhân”.
Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Lan tỏa tinh thần y đức và phát huy giá trị thuốc Nam

Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 – 27/2/2026) và khai Xuân năm Bính Ngọ, Chi hội Nam y Thái Nguyên đã long trọng tổ chức buổi gặp mặt đầu Xuân dành cho các hội viên là thầy thuốc, y sĩ, lương y và những người làm công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tại Văn phòng Chi hội.
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Sáng ngày 3/2/2026, tại trụ sở UBND xã Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Hội Nam Y Việt Nam phối hợp cùng Công ty CP Tập đoàn Ao Vua đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và gia đình chính sách trên địa bàn.
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Tại Trường Đại học Nam Cần Thơ, Gala Chào xuân 2026 – “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II quy tụ đại diện Hội Nam Y Việt Nam, giới chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị đồng hành trong không khí trang trọng, ấm áp.
Phiên bản di động