Mạ mân – cây thuốc trị bệnh gan
Mạ mân – cây thuốc trị bệnh gan
Theo từ điển cây thuốc Việt Nam tập 1 của Võ Văn Chi, Mạ mân là cây thuộc họ Đậu – Fabacea, còn có tên gọi khác là Thai moa, Lốt lài, Cóc kèn Balansa. Tên khoa học là Aganope balansae (Gagnep.) Phan Ke Loc.
Cây gỗ nhỏ, cao tới 8m, thân to 15cm, nhánh non không lông. Lá to, lá chét xoan rộng, dài đến 16cm, rộng 8cm, không lông, gân bên 5-6 đôi, cuống phụ đến 1cm. Chùy hoa ở nách lá. Quả dẹp dài đến 10cm, rộng 4cm, có 2 cánh rộng đến 8mm, màu nâu đỏ, hạt 1-2. Cây phân bố chủ yếu ở vùng núi đông bắc Việt Nam. Theo kinh nghiệm lưu truyền của người bản địa Mạ mân được dùng để điều trị các bệnh về gan. Trong từ điển có ghi tác dụng bảo vệ gan, chống viêm, lợi mật. Bộ phận dùng là thân gỗ và rễ cây.

Thực tế có nhiều lương y từ lâu đã dùng cây Mạ mân điều trị đối với viêm gan, vàng da, cổ trướng nhưng vì chưa có các nghiên cứu chứng minh nên chưa được công bố rộng rãi. Theo thông tin của Viện Dược liệu, Bộ Y tế, năm 1987 nhóm nghiên cứu của Viện Dược liệu DS. Phạm Duy Mai và CS – Phòng Dược lý Sinh hoá đã kết hợp với trạm nghiên cứu Dược liệu tỉnh Lạng Sơn nghiên cứu một số tác dụng chống viêm gan trên invitro cho kết quả tốt, đặc biệt đã thử độc tính của dịch chiết nước thân và rễ cây, kết luận dược liệu không có độc tính. Năm 2006 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Nguyễn Duy Thuần nghiên cứu sinh Trần Quốc Toản đã thực hiện và bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ (năm 2012) với đề tài “Nghiên cứu thành phần hoá học và một số tác dụng dược lý của cây Mạ mân (Aganope balansae (Gagnep.) Phan Ke Loc, Fabaceae)”
Kết quả nghiên cứu đã xác định được trong rễ và thân cây đều có 7 nhóm chất: Alcaloid, Acid hữu cơ, Flavonoid, Tanin, đường, tinh dầu và Polysaccharid. Trong lá cây có 4 nhóm chất: Acid hữu cơ, Tanin, tinh dầu và Polysaccharid. Đặc biệt trong thân và rễ cây có nhiều hợp chất quý đã được chiết xuất và phân lập thuộc nhóm Glycosphingolipid và dẫn chất của Chalcone. Nghiên cứu chứng minh thân rễ có tác dụng bảo vệ gan, chống viêm và lợi mật rất tốt trên thực nghiệm.
Nghiên cứu tác dụng dược lý trên gan của cây Mạ mân:
- Tác dụng bảo vệ gan: Saponin toàn phần liều 33mg/kg và 66mg/kg, cao nước liều 165mg/kg và 330mg/kg đều có tác dụng bảo vệ gan trên mô hình gây viêm gan bằng paracetamol liều cao ở chuột nhắt trắng.
- Tác dụng chống viêm: Saponin toàn phần liều 20mg/kg và 40 mg/kg, cao nước liều 100mg/kg và 200mg/kg đều có tác dụng chống viêm cấp và tác dụng chống viêm mạn trên chuột cống trắng.
- Tác dụng lợi mật: Saponin toàn phần liều 33mg/kg và 66mg/kg, cao nước liều 165mg/kg và 330mg/kg đều có tác dụng lợi mật trên chuột nhắt trắng.
Các tác giả Trần Quốc Toản, Vũ Thị Ngọc Thanh, Hoàng Thái Hoa Cương, Nguyễn Duy Thuần đã công bố kết quả nghiên cứu tác dụng bảo vệ gan của rễ cây Mạ mân trên Tạp chí dược học số 396-tháng 4/2009. Kết quả cao nước cả hai liều 330mg/kg và 165mg/kg, cắn n – butanol cả hai liều 66mg/kg và 33mg/kg chiết xuất từ rễ cây Mạ mân đều có tác dụng bảo vệ gan trên mô hình gây tổn thương gan cấp bằng paracetamol trên chuột nhắt trắng. Cao nước liều 165mg/kg và cắn n – butanol liều 33mg/kg thể hiện tác dụng bảo vệ gan tốt nhất, tác dụng tương đương nhau và làm giảm ALT mạnh hơn silymarin 67mg/kg.
Kết quả nghiên cứu đã cho thấy cả hai dạng bào chế chiết xuất từ rễ Mạ mân- saponin toàn phần và cao nước với 2 liều khác nhau đều có tác dụng chống viêm cấp, chống viêm mạn và tác dụng lợi mật.
Các nghiên cứu này chứng minh kinh nghiệm sử dụng cây Mạ mân của đồng bào dân tộc làm thuốc chống viêm gan, chữa các bệnh về gan là có cơ sở khoa học.
Nguồn: Mạ mân – cây thuốc trị bệnh gan
Tin liên quan
Thách thức và cơ hội phát huy thế mạnh của y học cổ truyền
07:07 | 22/08/2026 Tin tức
Hướng tới kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia
15:15 | 22/08/2026 Tin tức
Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác và những giá trị y học còn ý nghĩa sau hơn hai thế kỷ
16:08 | 14/08/2026 Nghiên cứu trao đổi
Cùng chuyên mục
Cây bảy lá một hoa trên bệnh nhân ung thư bàng quang
15:45 | 22/08/2026 Y học cổ truyền
Nam dược trị Nam nhân - triết lý sâu sắc của Đại danh y Tuệ Tĩnh
07:07 | 13/08/2026 Thông tin đa chiều
Hội Đông y phường Cầu Kiệu ra mắt, định hướng phát triển gắn với chuyển đổi số
23:53 | 08/08/2026 Y học cổ truyền
Y đạo nơi cửa Phật – Di sản nhân ái của Thiền sư Tuệ Tĩnh và giá trị trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng hiện nay
09:06 | 01/08/2026 Y học cổ truyền
Thiền Sư Tuệ Tĩnh: Người Định Hướng Chiến Lược Cho Sự Phát Triển Y Học Cổ Truyền Việt Nam
14:21 | 31/07/2026 Y học cổ truyền
Bài 3: Sốt xuất huyết Dengue (ôn bệnh)
04:25 | 30/07/2026 Y học cổ truyền
Các tin khác
Nhận Thức Luận Trong Tư Tưởng Y Học Của Đại Danh Y Thiền Sư Tuệ Tĩnh
16:02 | 24/07/2026 Y học cổ truyền
Viêm mũi do vận mạch và dị ứng (Tỵ cừu, tỵ uyên)
22:47 | 23/07/2026 Y học cổ truyền
Bài 1: Cảm mạo
22:47 | 23/07/2026 Y học cổ truyền
Điều trị kết hợp Đông - Tây y: Bước tiến trong chuẩn hóa chuyên môn
18:25 | 20/07/2026 Y học cổ truyền
Đại hội đại biểu Hội Đông y TP.HCM lần thứ I: TS.BS Trương Thị Ngọc Lan được bầu làm Chủ tịch
23:05 | 18/07/2026 Y học cổ truyền
Phát huy vai trò của y học cổ truyền trong chăm sóc, nâng cao sức khỏe Nhân dân
07:07 | 12/07/2026 Thông tin đa chiều
Đại hội thành lập Hội Đông y phường Tân Sơn Nhì: Phát huy y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe nhân dân
16:09 | 10/07/2026 Y học cổ truyền
Gần 500 đại biểu bàn về xu hướng phát triển Y học cổ truyền trong kỷ nguyên mới
20:00 | 09/07/2026 Y học cổ truyền
Ra mắt CLB Dưỡng sinh Kinh lạc Nam truyền Hoa Tuệ Tâm, lan tỏa lối sống khỏe và trách nhiệm cộng đồng
21:00 | 28/06/2026 Y học cổ truyền
Ra mắt “Vườn Thuốc Nam phường Hạnh Thông”: Lan tỏa giá trị y học cổ truyền gắn với bảo vệ môi trường
20:52 | 28/06/2026 Y học cổ truyền
Toạ đàm đánh giá thực trạng và đề xuất hành lang pháp lý cho Y dược cổ truyền Việt Nam giai đoạn 2020-2025
5 ngày trước Hoạt động hội
Hội nghị triển khai chương trình kỷ niệm 10 năm thành lập và Đại hội nhiệm kỳ III Hội Nam Y Việt Nam: Bước chuyển biến chiến lược trong giai đoạn mới
7 ngày trước Hoạt động hội
Hội Nam Y Việt Nam lan tỏa tinh thần thiện nguyện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại An Giang
15-08-2026 07:38 Hoạt động hội
Hoàn thiện hành lang pháp lý để bứt phá: Góc nhìn khoa học và thực tiễn tại Tọa đàm " Đề xuất một số nội dung cho Luật Y dược cổ truyền Việt Nam"
25-07-2026 12:48 Hoạt động hội
Ban Đại diện phía Nam Hội Nam Y Việt Nam sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026
12-07-2026 22:00 Hoạt động hội



