Nhận biết sớm bệnh do virus Hanta để tránh suy hô hấp, tổn thương thận

(Ảnh minh họa: baochinhphu.vn)

Cách nhận biết sớm bệnh do virus Hanta để tránh biến chứng nặng

Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Thanh Hà, Phó Trưởng Khoa Virus-Ký sinh trùng cho biết virus Hanta không phải là tác nhân gây bệnh mới xuất hiện mà đã được ghi nhận từ nhiều năm nay tại nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Virus Hanta có nguồn chứa tự nhiên ở các loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Bản thân chuột mang virus nhưng không phát bệnh, trong khi con người có thể bị nhiễm nếu tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của động vật mang mầm bệnh.

Tại Việt Nam, đã từng ghi nhận một số trường hợp mắc bệnh do virus Hanta gây ra, chủ yếu liên quan đến những người thường xuyên tiếp xúc với chuột hoặc chất thải của chuột.

Con đường lây truyền phổ biến nhất là hít phải các hạt bụi hoặc khí dung chứa virus phát tán từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt của chuột. Khi các chất thải này khô lại, virus có thể phát tán vào không khí dưới dạng bụi mịn. Người dọn dẹp nhà kho, chuồng trại hoặc những khu vực lâu ngày không sử dụng có nguy cơ hít phải virus nếu không có biện pháp bảo hộ phù hợp.

Ngoài ra, nguy cơ lây nhiễm cũng có thể xảy ra khi tay tiếp xúc với bề mặt nhiễm chất thải của chuột rồi đưa lên mắt, mũi, miệng hoặc trong trường hợp hiếm gặp là bị chuột mang virus cắn.

Những nơi tối tăm, ẩm thấp như nhà kho, kho lương thực, chuồng trại hoặc các khu vực có nhiều dấu vết chuột được xem là môi trường có nguy cơ cao.

Theo chuyên gia, giai đoạn đầu của bệnh do virus Hanta gây ra thường có các triệu chứng không đặc hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi cơ, đặc biệt ở vùng lưng và đùi, kèm mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau bụng.

"Những biểu hiện này rất dễ bị nhầm lẫn với cúm, Covid-19 hoặc sốt xuất huyết", bác sĩ Hà cho biết.

Điều đáng lo ngại là bệnh có thể chuyển nặng chỉ sau vài ngày. Một số trường hợp virus tấn công hệ hô hấp gây ho khan, khó thở và suy hô hấp tiến triển. Những trường hợp khác có thể bị tổn thương thận với các biểu hiện như đau vùng thắt lưng, tiểu ít hoặc vô niệu.

Đây đều là những biến chứng nặng, có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chỉ dựa vào triệu chứng sốt để tự chẩn đoán bệnh. Nếu xuất hiện sốt, mệt mỏi bất thường và trong vòng 1-4 tuần trước đó từng tiếp xúc với chuột, phân chuột hoặc làm việc tại các khu vực có nguy cơ cao như nhà kho, bếp cũ, kho chứa đồ..., cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi.

Khó bùng phát thành đại dịch như Covid-19

Một trong những vấn đề được người dân quan tâm là khả năng lây lan của virus Hanta trong cộng đồng.

Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Thanh Hà cho biết, ngoại trừ chủng Andes lưu hành tại Nam Mỹ, phần lớn các chủng virus Hanta hiện nay không lây truyền từ người sang người. Con đường lây nhiễm chủ yếu vẫn là từ động vật gặm nhấm sang người.

"Bệnh nhân nhiễm virus Hanta không có khả năng phát tán mầm bệnh qua không khí cho người chung quanh trong quá trình giao tiếp thông thường", chuyên gia nhấn mạnh.

Chính vì vậy, nguy cơ virus Hanta bùng phát thành các đại dịch quy mô lớn như Covid-19, cúm mùa hay sởi được đánh giá là rất thấp. Các biện pháp phòng, chống cũng tập trung chủ yếu vào việc kiểm soát nguồn lây từ chuột và bảo đảm vệ sinh môi trường sống.

Theo chuyên gia, khi xuất hiện một ca bệnh đơn lẻ trong cộng đồng, người dân không nên hoang mang. Ngành y tế sẽ tiến hành đánh giá nguy cơ, giám sát dịch tễ và triển khai các biện pháp kiểm soát nguồn lây phù hợp.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Thanh Hà, biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là hạn chế tối đa tiếp xúc với chuột và chất thải của chuột.

Người dân cần giữ vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm quanh nơi ở, thu gom rác thải đúng cách và bảo quản thực phẩm trong các dụng cụ kín nhằm hạn chế chuột tìm đến kiếm ăn hoặc làm tổ.

Đối với các khu vực lâu ngày không sử dụng như nhà kho, gầm bếp, chuồng trại, nơi có khả năng tồn tại phân hoặc nước tiểu chuột, cần đặc biệt lưu ý khi dọn dẹp.

Chuyên gia khuyến cáo không nên quét khô bằng chổi vì có thể làm bụi chứa virus phát tán vào không khí. Thay vào đó, nên đeo khẩu trang, găng tay, làm ẩm khu vực bằng nước hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi lau dọn bằng khăn ẩm hoặc cây lau nhà.

Bên cạnh đó, cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng sau khi lao động, dọn dẹp hoặc tiếp xúc với các vật dụng nghi có chuột qua lại.

"Virus Hanta là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Hiểu đúng về bệnh, chủ động kiểm soát môi trường sống và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng", Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Thanh Hà nhấn mạnh.