Sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, gia đình đông con thêm cơ hội an cư

Từ ngày 1/7 tới đây, nhiều chính sách mới mang tính nhân văn, gắn chặt với đời sống gia đình và văn hóa xã hội Việt Nam sẽ chính thức có hiệu lực, khi Luật Dân số được triển khai trên phạm vi cả nước. Luật Dân số được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10, gồm 8 chương, 30 điều, đặt trọng tâm vào việc duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Một trong những điểm được đông đảo người dân quan tâm là quy định kéo dài thời gian nghỉ thai sản đối với phụ nữ sinh con thứ hai. Theo luật, lao động nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ thai sản 7 tháng, dài hơn 1 tháng so với quy định hiện hành. Thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 2 tháng. Trường hợp sinh đôi trở lên, kể từ con thứ hai, cứ mỗi con người mẹ sẽ được nghỉ thêm 1 tháng. Song song với đó, lao động nam khi vợ sinh con thứ hai hoặc sinh đôi cũng được nghỉ 10 ngày làm việc; nếu sinh ba trở lên, mỗi con từ con thứ ba sẽ được nghỉ thêm 3 ngày làm việc.

Những quy định này được kỳ vọng sẽ giúp các gia đình có thêm thời gian chăm sóc con nhỏ, giảm áp lực tâm lý và kinh tế trong giai đoạn đầu đời của trẻ. Trong đời sống xã hội hiện nay, khi nhịp sống nhanh và áp lực mưu sinh ngày càng lớn, việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản không chỉ mang ý nghĩa chính sách, mà còn góp phần giữ gìn sự gắn kết gia đình và chăm sóc tốt hơn cho thế hệ tương lai.

Không dừng lại ở đó, Luật Dân số còn đưa ra các chính sách hỗ trợ thiết thực nhằm khuyến khích sinh đủ hai con. Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ sinh sống tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ được hỗ trợ tài chính khi sinh con. Mức hỗ trợ cụ thể, trình tự và thủ tục thực hiện sẽ do Chính phủ quy định căn cứ vào điều kiện kinh tế – xã hội từng thời kỳ. Các địa phương cũng có thể quyết định mức hỗ trợ cao hơn, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách.

Đáng chú ý, người có từ hai con đẻ trở lên sẽ được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở. Quy định này được xem là giải pháp quan trọng, gắn chính sách dân số với an sinh xã hội, giúp các gia đình trẻ có thêm cơ hội “an cư” để yên tâm “lạc nghiệp”, nuôi dạy con cái tốt hơn.

Luật Dân số cũng khẳng định rõ quyền của mỗi cặp vợ chồng trong việc quyết định thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, dựa trên độ tuổi, sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và khả năng nuôi dạy con, trên cơ sở bình đẳng. Đồng thời, luật nghiêm cấm các hành vi cưỡng bức, ép buộc sinh con hoặc không sinh con dưới mọi hình thức.

Nhằm giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh – một thách thức xã hội kéo dài nhiều năm – luật quy định nghiêm cấm việc lựa chọn giới tính thai nhi, thông báo hoặc tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh theo quy định của Bộ Y tế. Người vi phạm, đặc biệt là hành vi tiết lộ giới tính thai nhi để phá thai, có thể bị đình chỉ hành nghề khám, chữa bệnh. Bên cạnh chế tài, luật cũng khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư, góp phần thay đổi nhận thức từ gốc rễ văn hóa.

Theo Luật Dân số, hằng năm cơ quan thống kê Trung ương sẽ công bố tình trạng mức sinh, làm cơ sở để Chính phủ và chính quyền địa phương xây dựng các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phù hợp, bảo đảm duy trì mức sinh thay thế trong dài hạn.

Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1/7. Riêng các quy định về hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh con tại các địa phương có mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ được áp dụng từ ngày 1/1/2027. Với cách tiếp cận toàn diện, gắn chính sách dân số với đời sống gia đình, văn hóa cộng đồng và an sinh xã hội, Luật Dân số được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển của xã hội Việt Nam trong những thập niên tới.

Khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025 quy định các biện pháp để duy trì mức sinh thay thế bao gồm: a) Trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con; b) Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; c) Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; d) Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; đ) Ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với người có từ 2 con đẻ trở lên; e) Biện pháp khác do Chính phủ quyết định.