Tác dụng của đậu xanh theo y học cổ truyền

Đặc điểm và công dụng của đậu xanh

Đậu xanh còn gọi là đậu chè, đậu tằm, đậu tắt, lục đậu. Có tên khoa học Vigna radiata (L.) Wilczek var. radiata (Phaseolus radiatus L.), thuộc họ Đậu - Fabaceae.

Cây đậu xanh thuộc loại cây thảo mọc đứng, cao cỡ 50cm. Lá có 3 lá chét, có lông ở cả hai mặt. Chùm hoa ở nách lá. Hoa màu vàng lục. Quả đậu hình trụ, mảnh, có lông, trong chứa nhiều hạt hình trụ ngắn, gần hình cầu, màu xanh, ruột màu vàng, có mầm ở giữa.

Cây đậu xanh trong tự nhiên.

Hạt đậu xanh có kích thước nhỏ, đường kính khoảng 2 - 2,5mm. Người ta thu hái quả, phơi khô, lấy hạt để làm thực phẩm, chế biến các thức ăn như: cháo, xôi, bánh, chè, xay thành bột làm miến, rang vàng tán bột làm thực phẩm ngũ cốc dinh dưỡng… hoặc ủ cho lên mầm để làm giá đậu xanh.

Theo Đông y, đậu xanh có vị ngọt, hơi tanh, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, trừ phiền nhiệt, ích khí lực, điều hòa ngũ tạng, giảm đau sưng. Thường dùng dưới dạng nấu cháo ăn, hoặc nấu nước uống trong các trường hợp: cảm sốt vào mùa hè, trúng nắng, tiêu khát (khát nước uống nhiều), đái tháo đường, đi tiểu khó, đau bụng do nhiệt, bụng nóng cồn cào, buồn phiền khó chịu, nhức đầu, nôn mửa, phụ nữ có thai bị nôn ọe, không yên.

Sách nam dược thần hiệu của danh y Tuệ Tĩnh viết: “Đậu xanh không độc, bổ nguyên khí, thanh nhiệt, có thể làm sạch mát nước tiêu, chữa lở loét, làm sáng mắt, trị được nhiều bệnh”.

Ngoài ra, đậu xanh rất có ích cho người hay bị các loại bệnh nhiệt ngoài da như: mụn nhọt, ghẻ lở, nổi mề đay; người bị cao huyết áp, cholesterol máu cao, viêm gan mãn tính, say rượu; trẻ em bị bệnh quai bị, sởi...

Đậu xanh có vị ngọt, hơi tanh, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, trừ phiền nhiệt, ích khí lực, điều hòa ngũ tạng, giảm đau sưng.

Một số bài thuốc dân gian từ đậu xanh

Trị trúng thử (say nóng, say nắng): Đậu xanh 100g, hoa mướp tươi 10 bông. Đậu xanh vo sạch, hoa mướp rửa sạch. Cho nước ngập đậu xanh đun cho chín, sau đó cho hoa mướp vào đun đến khi sôi lại, chắt lấy nước uống khi còn nóng. Hoặc đậu xanh 150g, vo sạch, cho vào nồi, đổ 700ml nước đun sôi qua, chắt lấy nước, để nguội rồi uống. Không đun kỹ quá nước đỗ sẽ đục tác dụng sẽ kém đi.

Trị tiêu khát, giải độc, nóng, lợi tiểu, thanh nhiệt, hạ khí: Đậu xanh 100g xay nấu cả vỏ cùng 200g gạo tẻ. Đây là món ăn rất tốt cho mùa hè, có thể ăn cháo đậu xanh với đường hay muối (nước mắm). Hoặc kết hợp đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ, mỗi thứ 300g nấu chung với cam thảo, ăn cả bã lẫn nước trong vòng 7 ngày, dùng phòng các chứng bệnh mùa hè.

Đậu xanh chữa cảm sốt, lợi tiểu, hạ khí...

Chữa bí tiểu do nóng: Đậu xanh 200g, vừng 100g, trần bì 10g. Đậu xanh vo sạch, tất cả đem nấu thành món cháo, chia 2 lần ăn trong ngày, dùng liền 5 ngày.

Chữa cảm sốt miệng khát: Vỏ đậu xanh 15g, lá sen tươi 30g, thêm 10 bông hoa đậu ván trắng. Tất cả cho vào ấm đổ 700ml nước đun sôi, chia 3 lần uống trong ngày uống nóng. Có thể dùng 100g đậu xanh nấu canh, cho thêm chút đường, ăn khi còn ấm. Dùng liền 3 ngày.

Hỗ trợ điều trị tăng huyết áp: Đậu xanh 100g, gạo tẻ 100g nấu thành cháo, ăn hàng ngày. 5 ngày một liệu trình.

Phụ nữ huyết trắng (khí hư, bạch đới) ra nhiều: Đậu xanh 500g, mộc nhĩ đen 100g; cả hai thứ sao vàng, nghiền thành bột mịn mỗi lần 15g ngày uống 2 lần, chiêu thuốc bằng nước cơm, 10 ngày một liệu trình

Chữa ngộ độc thức ăn thể nhẹ: Đậu xanh 100g, ngâm nước, nghiền mịn, gạn lấy nước uống từng bát lớn.

Chữa cảm lạnh: Đậu xanh 30g, ma hoàng 9g, tất cả cho vào ấm đổ 700ml nước, chia 2 lần uống trong ngày. Hoặc đậu xanh 30g (giã nát), lá chè 9g (bỏ vào trong túi vải). Cho 550ml nước vào nấu. Khi còn 200ml nước, lấy túi chè ra, cho đường đỏ vào uống nóng. Dùng liền 3 ngày rất hiệu nghiệm.

Phòng bệnh sởi: Đậu xanh 30g, rễ cỏ tranh tươi 30g, sắc với 700ml nước, chia ra 3 phần uống trong ngày, dùng liên tục trong 3 ngày.

Đậu xanh có tác dụng chữa ngộ độc, phòng bệnh sởi.

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường: Đậu xanh 200g, lê 2 quả, củ cải 250g nấu thành món canh ăn hàng ngày. 10 ngày một liệu trình.

Chữa bệnh gout: Dùng 1/2 chén đậu xanh nguyên hạt nguyên vỏ. Chọn các hạt mẩy, không bị sâu mọt. Rửa sạch 1/2 chén đậu xanh nguyên hạt nguyên vỏ. Đem ninh nhừ dưới lửa nhỏ. Không cần nêm thêm gia vị. Sau khi ninh nhừ, lấy ra ăn mỗi sáng 1 bát và tối trước khi đi ngủ. Thực hiện cách này đều đặn 30 ngày sẽ giúp các triệu chứng bệnh cải thiện đáng kể.

Chữa dị ứng sơn: Đậu xanh sống 100g, rửa thật sạch, ngâm nước trong 12 giờ, lấy ra giã nát thành dạng vữa, cho thêm 30g kim ngân hoa đã nghiền nát, hai thứ trộn đều, đắp vào chỗ bị lở sơn.