Thỏa thuận lịch sử về đại dịch được WHO ủng hộ giữa bối cảnh lo ngại tài chính

Khóa họp Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA) lần thứ 78 đã chính thức khai mạc vào ngày 19/5 tại Geneva, Thụy Sĩ, với chủ đề "Một thế giới vì sức khỏe". Ngay trong ngày khai mạc, các quốc gia thành viên Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nhất trí ủng hộ một thỏa thuận toàn cầu mang tính lịch sử nhằm cải thiện công tác ứng phó với đại dịch trong tương lai.

Khóa họp Đại hội đồng y tế thế giới lần thứ 78 tại Geneva, Thụy Sỹ.

Tổng giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của kỳ họp năm nay khi các quốc gia thành viên chuẩn bị thông qua thỏa thuận quan trọng này.

Trong phiên khai mạc, 124 quốc gia đã bỏ phiếu ủng hộ, không có phiếu chống và chỉ 11 phiếu trắng, cho thấy sự đồng thuận cao về tầm quan trọng của việc chuẩn bị cho đại dịch.

Dự thảo thỏa thuận trực tiếp đề cập đến những cấu trúc bất bình đẳng trong việc phát triển thuốc, vaccine và dụng cụ y tế, một bài học đau xót rút ra từ đại dịch Covid-19, vốn đã cướp đi sinh mạng hàng triệu người trong giai đoạn 2020-2022.

Thỏa thuận này dự kiến sẽ được chính thức thông qua vào ngày 20/5 trong phiên toàn thể của WHA. Mặc dù vậy, văn kiện này sẽ chưa có hiệu lực ngay lập tức do còn cần đàm phán thêm phần phụ lục về chia sẻ nguồn bệnh – một quá trình có thể kéo dài tới 2 năm – và sau đó là sự phê chuẩn của từng quốc gia.

Sau 3 năm đàm phán đầy khó khăn, thỏa thuận này được nhiều nhà ngoại giao và chuyên gia đánh giá là một chiến thắng của hợp tác toàn cầu. Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh các tổ chức đa phương như WHO đang phải đối mặt với ảnh hưởng tiêu cực từ việc cắt giảm mạnh tài trợ của một số quốc gia.

Đáng chú ý, các nhà đàm phán Mỹ đã rút khỏi các cuộc đàm phán sau khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu quá trình rút Mỹ khỏi WHO trong 12 tháng sau khi ông nhậm chức, khiến Mỹ sẽ không bị ràng buộc bởi thỏa thuận này.

Trong suốt một tuần diễn ra kỳ họp, các đại biểu sẽ xem xét báo cáo kết quả năm 2024 và thảo luận khoảng 75 mục trong chương trình nghị sự, bao gồm các chủ đề quan trọng như lực lượng lao động chăm sóc sức khỏe, tình trạng kháng thuốc kháng sinh, tình trạng khẩn cấp về sức khỏe, bệnh bại liệt và biến đổi khí hậu.

Một vấn đề đặc biệt quan trọng khác là tài chính bền vững của WHO. Đại hội dự kiến sẽ thảo luận về ngân sách đề xuất cho năm 2026-2027, có thể giảm từ 5,3 tỷ USD xuống còn 4,267 tỷ USD. Điều này đặt ra yêu cầu phải nỗ lực tập trung lại các ưu tiên, tăng cường các chức năng cốt lõi và nâng cao hiệu quả tổ chức.

Đại hội đồng Y tế Thế giới là cơ quan ra quyết định cao nhất của WHO, thường được tổ chức vào tháng 5 hàng năm tại Geneva. Đại hội có trách nhiệm chính là thiết lập các chính sách tổ chức, cũng như xem xét và phê duyệt ngân sách chương trình. Kỳ họp năm nay dự kiến sẽ kết thúc vào ngày 27/5.