Thúc đẩy đưa bằng chứng khoa học vào phòng, chống sốt xuất huyết Dengue

Chuyên gia quốc tế trao đổi thông tin tại Hội nghị sốt xuất huyết Dengue năm 2026. (Ảnh: NGUYỄN THI)

Sự kiện là diễn đàn chia sẻ dữ liệu, bằng chứng khoa học và kinh nghiệm quốc tế trong điều trị và dự phòng sốt xuất huyết Dengue, góp phần thúc đẩy ứng dụng tri thức khoa học vào thực tiễn tại Việt Nam.

Tham gia hội nghị có hơn 700 đại biểu, bao gồm các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam, Sở Y tế và trung tâm Kiểm soát bệnh tật của 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Với chủ đề “Dengue in Action: Ứng dụng khoa học vào thực tiễn hướng tới quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue”, hội nghị gồm 4 phiên chuyên đề, hơn 15 báo cáo chuyên sâu và hơn 60 poster nghiên cứu khoa học, bao quát các lĩnh vực dịch tễ, lâm sàng, truyền thông, dự phòng, công nghệ số và chính sách y tế.

Tại Việt Nam, sốt xuất huyết vẫn diễn biến phức tạp, gây gánh nặng liên tục trong nhiều năm qua, do vậy nhiều chuyên gia cho rằng cần chuyển mạnh sang thế phòng ngừa chủ động. Kể từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm và tỷ lệ mắc/100.000 dân cao hơn nhiều so với các bệnh truyền nhiễm khác.

Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca sốt xuất huyết, cao nhất khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cả nước cũng ghi nhận 170.684 trường hợp mắc và 21 ca tử vong. Bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh, thành phố, kể cả các tỉnh miền núi phía bắc như Tuyên Quang, Sơn La - những địa bàn trước đây ít ghi nhận ca bệnh.

Cả bốn tuýp huyết thanh virus Dengue (DENV-1, 2, 3, 4) đều lưu hành tại Việt Nam, với tuýp ưu thế thay đổi theo thời gian và khu vực. Sự luân chuyển các tuýp huyết thanh virus, kết hợp biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và muỗi kháng hóa chất, khiến sốt xuất huyết ngày càng khó dự báo.

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: NGUYỄN THI)

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho rằng: Cần triển khai các giải pháp phòng bệnh quyết liệt, chủ động và dựa trên bằng chứng khoa học. Mặt khác, việc tham khảo, vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp thực tiễn Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, là cần thiết để nâng cao hiệu quả dự phòng và giảm gánh nặng do sốt xuất huyết Dengue gây ra.

Tại các phiên thảo luận chuyên gia trình bày bằng chứng cho thấy tiêm chủng đã được triển khai và tạo bước tiến cụ thể tại nhiều quốc gia. Như tại Brazil, Indonesia đã triển khai vaccine phòng sốt xuất huyết Dengue trong chương trình tiêm chủng công và kết hợp ứng dụng công nghệ y tế trong dự phòng chủ động tại các khu vực nguy cơ cao đã giúp giảm nguy cơ mắc sốt xuất huyết Dengue có triệu chứng và giảm nguy cơ nhập viện.

Theo dự thảo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết Dengue 2026 của Việt Nam đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc phòng, ngừa bệnh sốt xuất huyết Dengue, đặc biệt khi hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Trong đó, khuyến nghị kết hợp đồng thời các biện pháp, gồm tiêm chủng vaccine cùng với công tác giám sát, phòng bệnh theo quy định của Bộ Y tế và kiểm soát côn trùng trung gian truyền bệnh (tránh muỗi đốt, diệt bọ gậy, lăng quăng).

Việc kết hợp cùng lúc các biện pháp phòng bệnh chủ động được xem là tín hiệu chính sách phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về chiến lược tích hợp kiểm soát sốt xuất huyết Dengue.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính cập nhật dự thảo khuyến cáo điều trị sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam. (Ảnh: NGUYỄN THI)

Đồng hành cùng hội nghị năm thứ hai liên tiếp với vai trò đối tác khoa học, Công ty trách nhiệm hữu hạn Dược phẩm Takeda Việt Nam ủng hộ nỗ lực thúc đẩy các giải pháp dự phòng dựa trên bằng chứng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về sốt xuất huyết Dengue.

Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, chia sẻ: Mặc dù mức độ nhận biết về sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam tương đối cao, nghiên cứu cho thấy phần lớn người dân vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình, cũng như sự cấp thiết của việc chủ động phòng ngừa. Vì vậy, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa chủ động để giảm gánh nặng sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam. Takeda đang phối hợp các đối tác quốc tế và cơ quan y tế nhằm hỗ trợ các giải pháp phòng ngừa dựa trên bằng chứng khoa học, hướng đến bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trong đó tiêm chủng là một phần của chiến lược phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh tổng thể.

Trước thực tế sốt xuất huyết Dengue xảy ra quanh năm, các chuyên gia kêu gọi triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng chủ động ở mọi cấp, từ tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực điều trị, đến truyền thông thay đổi hành vi và khuyến khích tiêm chủng phù hợp.