Hội chứng thị giác màn hình khi ngồi máy tính thường xuyên

(Ảnh minh họa: BVCC)

Máy tính, điện thoại thông minh đã trở thành những thiết bị không thể thiếu trong công việc, học tập và sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, thói quen nhìn màn hình liên tục trong nhiều giờ, ít nghỉ ngơi đang khiến đôi mắt phải hoạt động quá sức.

Không ít người sau một ngày làm việc thường cảm thấy mắt khô rát, nhìn mờ, đau đầu hoặc căng cứng vùng cổ vai gáy. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với tình trạng mệt mỏi thông thường, nhưng thực tế có thể là dấu hiệu cảnh báo hội chứng thị giác màn hình.

Vì sao sử dụng thiết bị điện tử nhiều khiến mắt bị khô, mờ?

Theo các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai, thời gian gần đây có nhiều người bệnh đến khám với các triệu chứng nhức mỏi mắt, khô rát, chảy nước mắt thường xuyên hoặc nhìn mờ sau thời gian dài sử dụng thiết bị điện tử.

Đây là những biểu hiện thường gặp của hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome-CVS), còn gọi là tình trạng mỏi mắt do sử dụng thiết bị kỹ thuật số.

Khi làm việc với máy tính hoặc sử dụng điện thoại, mắt phải liên tục điều tiết để duy trì khả năng nhìn rõ ở khoảng cách gần. Nếu tình trạng này kéo dài, các cơ tham gia điều tiết của mắt dễ bị mỏi, gây cảm giác khó chịu và giảm khả năng tập trung.

Đặc biệt, khi tập trung vào màn hình, tần suất chớp mắt thường giảm xuống. Điều này khiến lớp phim nước mắt trên bề mặt nhãn cầu dễ bay hơi, dẫn đến khô mắt, nóng rát hoặc cảm giác cộm như có dị vật.

Đáng chú ý, không phải người bị khô mắt nào cũng có cảm giác khô rát. Một số trường hợp lại thường xuyên chảy nước mắt do bề mặt nhãn cầu bị kích thích, khiến mắt tăng tiết nước mắt phản xạ.

Bên cạnh đó, ánh sáng màn hình không phù hợp, hiện tượng chói lóa, khoảng cách nhìn quá gần hoặc tư thế ngồi không đúng cũng làm gia tăng áp lực lên mắt.

Hội chứng thị giác màn hình không chỉ gây khó chịu ở mắt mà còn có thể đi kèm các triệu chứng như đau đầu, đau cổ, vai gáy. Những biểu hiện này thường xuất hiện rõ hơn vào cuối ngày làm việc và có xu hướng giảm khi mắt được nghỉ ngơi.

Các bác sĩ lưu ý, mặc dù hội chứng thị giác màn hình thường không trực tiếp gây suy giảm thị lực vĩnh viễn, việc chủ quan với các triệu chứng kéo dài có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và hiệu quả công việc.

Đặc biệt, tình trạng khô mắt kéo dài nếu không được kiểm soát có thể gây tổn thương bề mặt giác mạc. Ngoài ra, nhìn mờ hoặc đau nhức mắt cũng có thể là dấu hiệu của những bệnh lý khác cần được phát hiện và điều trị kịp thời.

Làm gì để bảo vệ mắt khi phải sử dụng máy tính thường xuyên?

Theo các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai, phòng ngừa hội chứng thị giác màn hình không đồng nghĩa với việc phải từ bỏ các thiết bị điện tử. Điều quan trọng là thay đổi thói quen sử dụng để đôi mắt có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi.

Một trong những biện pháp đơn giản được khuyến cáo là áp dụng quy tắc 20-20-20. Theo đó, cứ sau 20 phút làm việc với màn hình, người sử dụng nên dành ít nhất 20 giây nhìn vào một vật ở khoảng cách khoảng 6 mét. Việc chuyển hướng nhìn từ gần ra xa giúp mắt được thư giãn, giảm căng thẳng do điều tiết liên tục.

Bên cạnh đó, cần chủ động chớp mắt thường xuyên, nhất là khi phải tập trung làm việc trong thời gian dài. Động tác này giúp phân bố đều lớp phim nước mắt, duy trì độ ẩm và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Với những người có biểu hiện khô mắt, có thể sử dụng nước mắt nhân tạo theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Khoảng cách từ mắt đến màn hình cũng cần được điều chỉnh hợp lý. Các bác sĩ khuyến cáo nên đặt màn hình máy tính cách mắt khoảng 50-60 cm, tùy kích thước màn hình và khả năng nhìn của mỗi người. Màn hình nên thấp hơn tầm mắt một chút để tạo tư thế quan sát thoải mái, đồng thời hạn chế căng thẳng vùng cổ vai gáy.

Ngoài ra, cần điều chỉnh độ sáng màn hình phù hợp với môi trường chung quanh, tránh ánh sáng quá mạnh hoặc hiện tượng phản chiếu gây lóa. Không nên bố trí máy tính đối diện trực tiếp cửa sổ hoặc nguồn sáng mạnh.

Một yếu tố khác thường bị bỏ qua là việc kiểm tra và điều chỉnh tật khúc xạ. Người mắc cận thị, viễn thị hoặc loạn thị cần sử dụng kính đúng độ. Những người thường xuyên làm việc với máy tính có thể được bác sĩ tư vấn loại kính phù hợp với khoảng cách làm việc.

Đặc biệt, các bác sĩ lưu ý không nên coi kính lọc ánh sáng xanh là giải pháp bắt buộc để phòng ngừa hội chứng thị giác màn hình. Việc sử dụng loại kính này không thể thay thế những biện pháp cơ bản như nghỉ mắt hợp lý, điều chỉnh tư thế và giảm thời gian nhìn màn hình liên tục.

Trong điều kiện công việc ngày càng gắn liền với các thiết bị điện tử, việc loại bỏ hoàn toàn thời gian sử dụng màn hình là điều khó thực hiện. Tuy nhiên, những thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày có thể góp phần giảm đáng kể tình trạng nhức mỏi, khô mắt và khó chịu.

Các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo, nếu xuất hiện tình trạng nhìn mờ kéo dài, đau nhức mắt, khô rát thường xuyên hoặc các triệu chứng không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Đặc biệt, trường hợp đột ngột giảm thị lực hoặc đau mắt dữ dội cần được đánh giá y tế khẩn cấp, tránh bỏ sót những bệnh lý nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến thị lực.