Tìm giải pháp để ngành công nghiệp dược Việt Nam hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Với mục tiêu phát triển ngành dược Việt Nam ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực, đảm bảo việc người dân tiếp cận thuốc với mức chi phí hợp lý, Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia phát triển ngành dược Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo đó, Chính phủ đặt mục tiêu nâng cao năng lực nghiên cứu và ứng dụng công nghệ trong sản xuất thuốc, hướng tới trở thành trung tâm sản xuất gia công, chuyển giao công nghệ; đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nước và nâng cao giá trị xuất khẩu, hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trao đổi tại tọa đàm, PGS. TS. Lê Văn Truyền, chuyên gia cao cấp dược học, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, công nghiệp dược Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều thách thức và khó khăn trong bối cảnh ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới.

Thách thức đầu tiên và khó vượt qua nhất là cơ sở vật chất – kỹ thuật – công nghệ còn thấp, với chỉ 17/250 nhà máy đạt GMP tiên tiến (EU, PIC/S, JAPAN, TGA); hơn 200 nhà máy còn lại đã đạt WHO GMP nhưng không có nhà máy nào được WHO tiền thẩm định (WHO pre-qualification). Điều này khiến các nhà máy chưa thể tham gia đấu thầu và cung cấp thuốc cho các chương trình y tế toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Đây là yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu, tiếp nhận chuyển giao công nghệ, sản xuất gia công và sản xuất theo hợp đồng.

Về hoạt động nghiên cứu – sản xuất, việc chưa có các khu công nghiệp dược – sinh học tập trung với một hệ sinh thái gồm: trung tâm R&D; thử nghiệm BA/BE; thử nghiệm lâm sàng; kiểm nghiệm; nhà máy sản xuất dược phẩm, bao bì đóng gói; các trung tâm cung cấp dịch vụ liên quan đặc thù cho công nghiệp dược phẩm cũng là một điểm yếu của Việt Nam.

Ảnh minh họa - https://suckhoeviet.org.vn/

Trước thực trạng này, tại tọa đàm, các chuyên gia đầu ngành cùng đại diện doanh nghiệp dược cùng chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp để phát triển ngành công nghiệp dược Việt Nam.

Nói về giải pháp cho ngành công nghiệp dược Việt Nam trong hành trình tham gia toàn cầu hóa, PGS. TS. Lê Văn Truyền cho rằng, cần có chính sách đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất và nâng cao năng lực sản xuất của các nhà máy dược phẩm hiện có. Đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp dược xây dựng và phát triển nhà máy mới, đặc biệt những nhà máy sản xuất thuốc sinh học, sinh học tương tự.

Cùng với đó, mỗi doanh nghiệp cần xem xét, điều chỉnh, thay đổi chiến lược phát triển trung và dài hạn để phù hợp với chiến lược phát triển của Nhà nước, môi trường kinh doanh quốc tế, khu vực và trong nước; từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp dược Việt Nam. Người đứng đầu có vai trò quyết định cho hướng phát triển của mỗi đơn vị.

PGS. TS. Lê Văn Truyền nhấn mạnh, trong các thập kỷ tới, sự thay đổi cấu trúc thị trường dược phẩm từ thuốc hóa dược sang thuốc sinh học, sinh học tương tự sẽ diễn ra rất mạnh mẽ. Thị phần thuốc sinh học, sinh học tương tự sẽ chiếm khoảng 40% thị trường dược phẩm toàn cầu và Đông Nam Á do già hóa dân số, chuyển đổi mô hình bệnh tật.

Các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực dược và đại diện hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài đánh giá tiềm năng vượt trội của Việt Nam giúp cạnh tranh hơn so với những nước khác trong khu vực để có thể thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp dược. Cụ thể, Việt Nam có ưu thế về thị trường, nguồn nhân lực và định hướng phát triển công nghiệp dược đã được phê duyệt với những ưu đãi cho phát triển công nghiệp dược, chuyển giao công nghệ, thuốc phát minh.

Đáng chú ý, theo thông tin tại tọa đàm, sắp tới đây, một khu công nghiệp dược - sinh học sẽ được đầu tư xây dựng tại tỉnh Thái Bình. Đây là khu công nghiệp dược - sinh học quy mô lớn, hiện đại, đồng bộ đầu tiên tại Việt Nam. Các thủ tục thực hiện dự án đang được triển khai khẩn trương, đảm bảo tuân thủ các quy định, dự kiến năm 2025 có thể khởi công và xúc tiến đầu tư.

Dự án này không chỉ thu hút các hãng dược phẩm, thiết bị y tế về Việt Nam sản xuất mà còn là cơ hội để chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát minh, các sản phẩm sinh - dược phẩm, hướng đến xuất khẩu với giá trị cao. Đặc biệt, người dân cũng sẽ được hưởng những thành quả khoa học công nghệ và tiếp cận dịch vụ y tế tốt với chi phí thấp.