Triển khai Kế hoạch quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung

Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế tổ chức hội thảo Triển khai công tác phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung khu vực phía Bắc - Ảnh: VGP

Ngày 30/7, Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế tổ chức hội thảo Triển khai công tác phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung khu vực phía Bắc (gồm 19 tỉnh, thành).

Chiến lược dài hạn trong phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung

Theo Cục Bà mẹ và Trẻ em, ung thư vú hiện là bệnh ung thư phổ biến nhất ở nữ giới Việt Nam với 24.563 trường hợp mắc mới, khiến khoảng 10.000 phụ nữ tử vong hàng năm. Đáng chú ý, trên 60% người bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn (III-IV), dẫn đến tỷ lệ sống thêm sau 5 năm chỉ đạt khoảng 74%, thấp hơn so với nhiều quốc gia phát triển.

Đối với ung thư cổ tử cung, Việt Nam ghi nhận 4.612 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong năm 2022. Mặc dù căn bệnh này có thể dự phòng hiệu quả bằng vaccine và tầm soát, nhưng tỷ lệ sàng lọc định kỳ tại Việt Nam mới chỉ đạt 28,2% và có sự chênh lệch lớn về tiếp cận giữa các vùng miền, dân tộc.

Trước thực trạng này, việc ban hành một chiến lược quốc gia mang tính dài hạn về phòng chống bệnh ung thư vú, ung thư cổ tử cung, là nhiệm vụ cấp thiết nhằm cụ thể hóa các mục tiêu bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Theo đó, Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035. Kế hoạch đặt mục tiêu tổng quát là nâng cao hiệu quả dự phòng, chẩn đoán, điều trị và quản lý sau điều trị, hướng tới loại trừ ung thư cổ tử cung và giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú.

Cụ thể, đối với ung thư vú, Kế hoạch đặt mục tiêu phấn đấu giảm tỷ lệ tử vong trung bình 2,5% mỗi năm. Đến năm 2035, đạt 70% phụ nữ trong độ tuổi 40-70 được sàng lọc định kỳ; nâng tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm (I-II) lên mức 60%.

Kế hoạch cũng chú trọng nâng cao chất lượng điều trị hiệu quả thông qua việc đảm bảo ít nhất 80% người bệnh được tiếp cận và hoàn thành phác đồ điều trị đa mô thức chuẩn hóa, đồng thời thiết lập hệ thống quản lý, theo dõi tái khám định kỳ sau điều trị, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ tái phát và cải thiện chất lượng sống dài lâu cho bệnh nhân.

Đối với ung thư cổ tử cung, Kế hoạch đặt mục tiêu "90-70-90" vào năm 2035 theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới để tiến tới loại trừ bệnh. Chỉ tiêu này cụ thể: 90% trẻ em gái 9-15 tuổi được tiêm đủ liều vaccine HPV tại các địa bàn triển khai theo Kế hoạch thực hiện lộ trình tăng số lượng vaccine trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2021 - 2030 của Bộ Y tế; 70% phụ nữ trong độ tuổi 30-49 được sàng lọc bằng xét nghiệm hiệu năng cao; 90% phụ nữ có tổn thương cổ tử cung được xử trí đúng phác đồ.

Vận động đưa sàng lọc ung thư vú vào danh mục Bảo hiểm y tế chi trả

Về phía tổ chức quốc tế, ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) bày tỏ rằng, việc Bộ Y tế xây dựng thành công Kế hoạch hành động Quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026–2035, là một dấu mốc quan trọng, thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ và tầm nhìn chiến lược của Việt Nam trong việc bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống và đảm bảo tương lai cho phụ nữ và trẻ em gái trên toàn quốc.

Một nghiên cứu của UNFPA cho thấy, nếu không mở rộng các biện pháp dự phòng ngay từ hiện nay thì đến năm 2070, sẽ có hơn 218.000 phụ nữ Việt Nam tử vong vì ung thư cổ tử cung; trong vòng một thế kỷ tới, con số này có thể lên tới gần 450.000 người.

Không chỉ ở Việt Nam, ung thư vú và ung thư cổ tử cung đang là những gánh nặng y tế lớn trên toàn cầu. Tuy nhiên, ung thư cổ tử cung lại có thể phòng ngừa được nếu các trẻ em gái vị thành niên được tiêm vaccine và phụ nữ được sàng lọc, phát hiện và điều trị kịp thời.

Đại diện UNFPA cam kết luôn sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong việc cung cấp các bằng chứng khoa học vững chắc để định hình, xây dựng và giám sát các chính sách, hướng dẫn quốc gia và địa phương lấy người phụ nữ làm trung tâm; xây dựng các cơ chế tài chính sáng tạo, bao gồm cả việc lồng ghép vào Bảo hiểm Y tế, để tăng tốc mở rộng quy mô các giải pháp can thiệp trên toàn quốc.

Theo ông Burak Pekmezci, Tổng Giám đốc Roche Pharma Việt Nam, một báo cáo nghiên cứu kinh tế vừa được Viện WifOR công bố cũng đã cung cấp những dữ liệu thực chứng quan trọng về tác động kinh tế - xã hội của bệnh ung thư vú dương tính với HER2 (HER2+) tại Việt Nam. Phân tích này nằm trong khuôn khổ một nghiên cứu với quy mô lớn hơn trên 11 nền kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APAC) cho thấy, việc chuyển dịch từ quản lý các chi phí ngắn hạn sang việc đầu tư chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và sự bền vững của nền kinh tế.

Vận động đưa sàng lọc ung thư vú và ung thư cổ tử cung vào danh mục BHYT chi trả

Để thực hiện thành công Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035, Bộ Y tế xác định 6 nhóm giải pháp đồng bộ:

Thứ nhất, về chính sách và tài chính, thực hiện lộ trình tăng số lượng vaccine trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia; vận động đưa sàng lọc ung thư vú và ung thư cổ tử cung vào danh mục Bảo hiểm y tế chi trả.

Thứ hai, truyền thông, vận động, giáo dục sức khỏe, thay đổi hành vi của người dân nhằm chủ động dự phòng, sàng lọc sớm để đẩy lùi ung thư vú và ung thư cổ tử cung.

Thứ ba, đào tạo nhân viên y tế các cấp theo các quy trình đã được chuẩn hóa, chuyển giao kỹ thuật về sàng lọc, chẩn đoán, điều trị và theo dõi người bệnh ung thư vú và ung thư cổ tử cung theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế; phát triển các hình thức đào tạo, tư vấn, khám, chữa bệnh từ xa.

Thứ tư, đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng và thiết bị y tế để tăng cường năng lực chẩn đoán, điều trị ung thư vú và ung thư cổ tử cung. Đảm bảo cung ứng vật tư, thuốc, sinh phẩm, và duy trì hệ thống bảo trì thiết bị định kỳ phục vụ cho dự phòng, sàng lọc và điều trị ung thư vú và ung thư cổ tử cung.

Thứ năm, chuẩn hóa quy trình chuyên môn kỹ thuật, ứng dụng số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao chất lượng sàng lọc, chẩn đoán và điều trị bệnh.

Thứ sáu, xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia tích hợp, kết nối với hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý trọn đời lộ trình sức khỏe của phụ nữ.

Tại hội thảo, các chuyên gia cũng đã thảo luận về tiến độ triển khai kế hoạch hành động quốc gia, lộ trình tăng số lượng vaccine, trong đó có vaccine HPV trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng và việc vận động chính sách nhằm mở rộng danh mục chi trả Bảo hiểm y tế cho sàng lọc, phát hiện sớm ung thư vú, ung thư cổ tử cung.