Đường huyết sau ăn bao nhiêu là ổn? Khi nào cần xét nghiệm?

Vì sao đường huyết tăng sau khi ăn?

Khi ăn cơm, bánh mì, trái cây hay đồ ngọt, tinh bột và đường được tiêu hóa thành glucose rồi đi vào máu. Lúc này, tuyến tụy tiết ra insulin, một hormone giúp đưa glucose vào tế bào để tạo năng lượng, từ đó kéo đường huyết trở lại mức nền.

Ở người khỏe mạnh, đường huyết tăng sau ăn và thường đạt mức cao trong khoảng 1-2 giờ đầu, nhưng thời điểm và mức đỉnh có thể khác nhau tùy thuộc vào thành phần bữa ăn và tình trạng chuyển hóa. Vì vậy, mốc 2 giờ thường được dùng để đánh giá khả năng của cơ thể trong việc đưa đường huyết trở lại mức ổn định sau bữa ăn.

Đường huyết tăng sau ăn do glucose đi vào máu và được insulin điều hòa.

Ngưỡng đường huyết sau ăn cần biết

Theo các khuyến cáo y khoa phổ biến, chỉ số đường huyết sau ăn 2 giờ ở người trưởng thành không mang thai được tham khảo như sau:

Với người đã được chẩn đoán đái tháo đường, mục tiêu thường gặp là giữ đường huyết sau ăn 2 giờ dưới 180 mg/dL (10 mmol/L). Tuy vậy, BS.CKI Huỳnh Hữu Đức lưu ý mục tiêu này cần được bác sĩ điều chỉnh riêng cho từng người, dựa trên thời gian mắc bệnh, bệnh đi kèm và nguy cơ hạ đường huyết.

Một chi tiết nhỏ nhưng hay bị làm sai: thời gian 2 giờ được tính từ miếng ăn đầu tiên, không phải từ lúc ăn xong. Đo sai thời điểm có thể khiến kết quả cao hoặc thấp hơn thực tế.

Khi nào nên đi xét nghiệm đường huyết?

BS.CKI Huỳnh Hữu Đức khuyến nghị nên chủ động kiểm tra khi:

• Thường xuyên khát nước, đi tiểu nhiều, mệt hoặc buồn ngủ rõ rệt sau bữa ăn.
• Sụt cân không rõ lý do, vết thương lâu lành, nhìn mờ.
• Thừa cân, béo bụng, ít vận động.
• Có cha mẹ, anh chị em ruột mắc đái tháo đường.
• Đang bị tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc từng có đường huyết cao khi mang thai.
• Tự đo nhiều lần thấy đường huyết sau ăn từ 140 mg/dL trở lên.

Với người đã mắc đái tháo đường, cần đi khám sớm nếu đường huyết dao động thất thường dù ăn uống không đổi, vừa đổi thuốc, hoặc có biểu hiện run tay, vã mồ hôi, chóng mặt, dấu hiệu của hạ đường huyết.

Các dấu hiệu và yếu tố nguy cơ cần xét nghiệm đường huyết để phát hiện sớm tiểu đường.

Đường huyết đo tại nhà cao có phải bị tiểu đường?

Đường huyết sau ăn có thể dao động khá nhiều tùy bữa ăn giàu tinh bột hay chất xơ, có vận động sau ăn hay không, đang căng thẳng, thiếu ngủ hoặc bị nhiễm trùng. Vì thế, một con số cao đo bằng máy cá nhân sau bữa tiệc chưa phải là chẩn đoán.

Theo bác sĩ Đức, để xác định chính xác tình trạng chuyển hóa đường, người bệnh cần được làm các xét nghiệm chuẩn tại cơ sở y tế, phổ biến gồm:

• Đường huyết lúc đói: đo sau khi nhịn ăn ít nhất 8 giờ.
• HbA1c: phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 đến 3 tháng gần nhất, không cần nhịn ăn.
• Nghiệm pháp dung nạp glucose: uống một lượng đường chuẩn và đo lại sau 2 giờ, giúp đánh giá chính xác khả năng xử lý đường sau ăn.

Giữ đường huyết sau ăn ổn định

Một vài thói quen đơn giản có thể giúp hạn chế đường huyết tăng vọt sau bữa ăn:

• Ăn rau và đạm trước, tinh bột sau; ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu.
• Hạn chế nước ngọt, bánh kẹo và tinh bột tinh chế như cơm trắng ăn quá nhiều, bánh mì trắng.
• Đi bộ nhẹ khoảng 10 đến 15 phút sau bữa ăn.
• Ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng, dùng thuốc đúng hướng dẫn nếu đang điều trị.

Thói quen ăn uống và sinh hoạt giúp kiểm soát đường huyết sau ăn hiệu quả.

Kết luận

Đường huyết sau ăn 2 giờ dưới 140 mg/dL được xem là bình thường. Khi chỉ số thường xuyên vượt ngưỡng này hoặc có yếu tố nguy cơ, xét nghiệm tại cơ sở y tế là bước cần thiết để biết chính xác tình trạng của mình, thay vì tự kết luận từ một vài lần đo tại nhà.

Bạn đọc cần được tư vấn về đường huyết và các bệnh lý chuyển hóa có thể tìm gặp BS.CKI Huỳnh Hữu Đức, chuyên khoa Nội tiết tại Phòng khám Nguyên Phương Đồng Nai.