Về Hương Sơn, tìm dấu chân Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác

Hương Sơn - Nơi lưu dấu một cuộc đời vì y học

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1724-1791) sinh tại quê cha ở Hưng Yên nhưng phần lớn cuộc đời gắn bó với quê mẹ Hương Sơn, Hà Tĩnh. Đây cũng là nơi ông nghiên cứu y học, chữa bệnh, viết sách và để lại những dấu ấn quan trọng trong lịch sử y học cổ truyền Việt Nam. Ông qua đời tại quê mẹ và được an táng ở vùng đất này.

Chính sự gắn bó lâu dài ấy đã tạo nên một không gian di sản đặc biệt tại Hương Sơn. Không chỉ là nơi tưởng niệm một danh y, khu di tích còn giúp du khách hình dung về cuộc đời, nhân cách và những đóng góp của Hải Thượng Lãn Ông đối với nền y học dân tộc.

Quần thể di tích hiện có các điểm quan trọng như khu lưu niệm và nhà thờ tại khu vực quê mẹ, cùng khu mộ và tượng đài trên núi Minh Tự. Năm 2024, Mộ và Khu lưu niệm Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, khẳng định giá trị nổi bật của di sản này.

Từ nhà thờ, khu lưu niệm đến khu mộ trên núi Minh Tự

Một điểm dừng quan trọng trong hành trình là khu lưu niệm và nhà thờ Đại danh y Lê Hữu Trác. Không gian rộng khoảng 13.500 m² với nhiều hạng mục như nhà thờ, nhà bia, sân hành lễ, nhà đón tiếp, vườn đào và vườn cây thuốc Nam. Những không gian này góp phần tái hiện mối liên hệ giữa Hải Thượng Lãn Ông với quê mẹ và con đường nghiên cứu, thực hành y học của ông.

Từ khu lưu niệm, hành trình có thể tiếp tục đến khu mộ và tượng đài Hải Thượng Lãn Ông. Tượng đài nằm trên đỉnh núi Minh Tự, được khánh thành năm 2013. Công trình tạo điểm nhấn giữa không gian núi rừng Hương Sơn, phía sau tượng đài có những bức phù điêu ghi lại các lời răn dạy về y đức của Đại danh y.

Điều thú vị của hành trình này không nằm ở việc tham quan thật nhiều công trình, mà ở cảm giác được đi qua những không gian gắn với một con người dành phần lớn cuộc đời cho nghề thuốc. Từ nhà thờ đến khu mộ, từ không gian làng quê đến núi Minh Tự, câu chuyện về Hải Thượng Lãn Ông được cảm nhận qua cả di sản vật thể và cảnh quan nơi ông từng sống.

Di sản y học nhìn từ câu chuyện về y đức

Hải Thượng Lãn Ông không chỉ để lại những công trình và trước tác về y học mà còn để lại một quan niệm sâu sắc về người thầy thuốc. Với ông, nghề y không đơn thuần là chữa bệnh mà còn gắn với trách nhiệm, lòng nhân ái và đạo đức của người hành nghề.

Đây cũng là điểm khiến khu di tích có ý nghĩa đặc biệt đối với chuyên mục Du lịch & Sức khỏe. Du khách đến đây không chỉ tìm hiểu một danh nhân lịch sử mà còn có thể tiếp cận một phần di sản tinh thần của nền y học cổ truyền Việt Nam - nơi tri thức chữa bệnh luôn đi cùng với quan niệm về đạo làm nghề.

Trong khu lưu niệm có vườn cây thuốc Nam, góp phần gợi mở câu chuyện về tri thức sử dụng cây thuốc và truyền thống y học dân tộc. Tuy nhiên, giá trị của không gian này trước hết nằm ở việc giới thiệu di sản và tri thức truyền thống; việc sử dụng thuốc hay các phương pháp điều trị vẫn cần tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và quy định y tế.

Điểm đến của văn hóa và ký ức cộng đồng

Di sản Hải Thượng Lãn Ông không chỉ được lưu giữ qua những công trình kiến trúc mà còn sống trong các hoạt động văn hóa của cộng đồng địa phương. Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông được tổ chức vào dịp đầu xuân với nhiều hoạt động như đua thuyền trên sông Ngàn Phố, trò chơi dân gian và các hoạt động tưởng niệm Đại danh y.

Những hoạt động ấy tạo thêm sức sống cho điểm đến, giúp câu chuyện về Hải Thượng Lãn Ông không chỉ nằm trong không gian di tích mà trở thành một phần của đời sống văn hóa địa phương. , tìm hiểu đời sống làng quê và thưởng thức những sản vật đặc trưng của Hà Tĩnh.

Một hành trình du lịch gắn với sức khỏe và giá trị sống

Với đặc trưng là điểm đến lịch sử - văn hóa gắn với danh y và y học cổ truyền, khu di tích Hải Thượng Lãn Ông có thể tạo nên một hướng trải nghiệm riêng trong dòng sản phẩm Du lịch & Sức khỏe. Đó không phải là việc biến di tích thành nơi cung cấp dịch vụ chữa bệnh, mà là kết nối giữa di sản y học, văn hóa, thiên nhiên và những giá trị về lối sống.

Một chuyến đi về Hương Sơn có thể bắt đầu từ việc tìm hiểu cuộc đời Hải Thượng Lãn Ông, tiếp tục qua nhà thờ và khu lưu niệm, rồi đến khu mộ và tượng đài trên núi Minh Tự. Chậm rãi giữa không gian thiên nhiên, tìm hiểu câu chuyện về một danh y và những quan niệm về y đức cũng là một cách để chuyến đi trở nên sâu sắc hơn.

Từ góc độ phát triển du lịch, giá trị của khu di tích còn nằm ở khả năng kết nối với những điểm đến và dịch vụ khác trong khu vực. Hà Tĩnh đã định hướng phát huy di sản Hải Thượng Lãn Ông gắn với phát triển du lịch; bên cạnh khu di tích còn có các hoạt động và sản phẩm nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe trong khu vực Hương Sơn.

Về Hương Sơn, tìm lại một giá trị đẹp của nghề y

Hơn hai thế kỷ sau ngày Hải Thượng Lãn Ông qua đời, những dấu tích về cuộc đời ông vẫn hiện diện trên vùng đất Hương Sơn. Khu di tích hôm nay không chỉ là nơi tưởng niệm một đại danh y mà còn là địa chỉ để tìm hiểu lịch sử y học cổ truyền, văn hóa địa phương và những giá trị nhân văn của nghề thuốc.

Nếu Hưng Yên gợi nhớ về quê cha và cội nguồn của Hải Thượng Lãn Ông, thì Hương Sơn lại là nơi có thể cảm nhận rõ hơn dấu ấn của một cuộc đời hành nghề, nghiên cứu và cống hiến cho y học. Chính sự khác biệt ấy tạo nên hai lát cắt bổ sung cho nhau trong hành trình tìm hiểu di sản Hải Thượng Lãn Ông.