Khu di tích thờ Thiền sư Tuệ Tĩnh - Theo dấu danh y, tìm về di sản Nam y

Dấu ấn một danh y của dân tộc

Trong lịch sử y học cổ truyền Việt Nam, Thiền sư - Đại danh y Tuệ Tĩnh được hậu thế ghi nhớ bởi những đóng góp quan trọng đối với việc nghiên cứu, sử dụng cây thuốc bản địa. Tên tuổi của ông gắn với tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân”, thể hiện sự coi trọng nguồn dược liệu và kinh nghiệm chữa bệnh của người Việt. Tuệ Tĩnh còn là nhân vật gắn với đời sống Phật giáo, tinh thần học tập và lý tưởng cứu người. Những tác phẩm được truyền lại dưới tên ông, trong đó có Nam dược thần hiệu và Hồng Nghĩa giác tư y thư, góp phần phản ánh quá trình tích lũy, hệ thống hóa tri thức y học cổ truyền trong lịch sử.

Điều đáng nhớ ở di sản Tuệ Tĩnh không chỉ là những tri thức về cây thuốc, mà còn là tinh thần hướng đến cộng đồng, coi trọng tri thức bản địa và trách nhiệm của người thầy thuốc đối với con người.

Cụm di tích lưu giữ ký ức về Thiền sư Tuệ Tĩnh

Đền Xưa, Chùa Giám và Đền Bia là ba di tích có mối liên hệ mật thiết với cuộc đời, sự nghiệp và việc thờ phụng Tuệ Tĩnh. Hiện nay, Đền Xưa và Đền Bia thuộc xã Tuệ Tĩnh, còn Chùa Giám thuộc xã Cẩm Giang, thành phố Hải Phòng. Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, cụm di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2017. Mỗi địa điểm lưu giữ một lớp ký ức riêng, cùng tạo nên câu chuyện về một danh y và di sản y học của dân tộc.

Đền Xưa - Nơi tưởng niệm danh y tại quê hương

Đền Xưa nằm tại thôn Nghĩa Phú, xã Tuệ Tĩnh, thành phố Hải Phòng, vùng đất được xác định là quê hương của Tuệ Tĩnh. Đây là nơi tưởng niệm và tri ân những đóng góp của ông đối với y học dân tộc. Không gian đền mang đặc trưng của kiến trúc thờ tự truyền thống, cùng nhiều di vật, cổ vật có giá trị, góp phần lưu giữ ký ức về danh y trong đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ. Đến Đền Xưa, du khách có thể tìm hiểu về thân thế Tuệ Tĩnh, khám phá kiến trúc và lắng nghe những câu chuyện gắn với quá trình hình thành, bảo tồn di tích.

Chùa Giám - Dấu ấn cửa thiền và truyền thống học tập

Chùa Giám, còn gọi là Nghiêm Quang tự, là ngôi chùa cổ gắn với thời niên thiếu của Tuệ Tĩnh. Theo tư liệu giới thiệu di tích, ông được nhà chùa nuôi dưỡng và cho học tập từ nhỏ. Không gian Phật giáo nơi đây vì thế gắn với một chặng đường quan trọng trong cuộc đời vị thiền sư - danh y. Điểm nhấn nổi bật của Chùa Giám là tòa Cửu phẩm Liên Hoa, được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2015, có giá trị về lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật Phật giáo. Tham quan Chùa Giám không chỉ là tìm hiểu một ngôi chùa cổ, mà còn là dịp khám phá mối liên hệ giữa đời sống tu hành, việc học tập và tinh thần phụng sự cộng đồng trong câu chuyện về Tuệ Tĩnh.

Đền Bia - Nơi lưu dấu câu chuyện hướng về quê hương

Đền Bia gắn với tấm bia đá lưu dấu câu chuyện về Tuệ Tĩnh và khát vọng được trở về quê hương. Theo tư liệu địa phương, năm 1690, Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho trong chuyến đi sứ Trung Quốc đã tìm thấy mộ phần của Tuệ Tĩnh và sao chép nội dung trên bia để mang về quê nhà. Câu chuyện ấy trở thành một phần ký ức đặc biệt của di tích, thể hiện tình cảm hướng về quê hương của một danh y xa xứ.

Đền Bia được khởi dựng từ thời Lê và trải qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo. Khu di tích có không gian thờ tự, khu y xá và vườn thuốc Nam, gợi nhắc truyền thống sử dụng cây thuốc trong đời sống và y học dân tộc. Vườn thuốc Nam vì thế có thể được xem như một không gian giáo dục trực quan về cây thuốc và tri thức y học cổ truyền, thay vì chỉ là nơi tham quan. Những thông tin liên quan đến dược liệu cần được giới thiệu dựa trên nguồn chuyên môn và không nên khuyến khích việc tự ý sử dụng cây thuốc.

Hành trình tìm hiểu di sản y học cổ truyền

Đi qua Đền Xưa, Chùa Giám và Đền Bia, du khách có thể tiếp cận câu chuyện về Tuệ Tĩnh từ nhiều góc độ: quê hương, tuổi thơ, đời sống Phật giáo, hành trình học tập, sự nghiệp y học và truyền thống tưởng niệm danh y. Với học sinh, sinh viên hay những người quan tâm đến y học cổ truyền, đây còn là một hành trình học tập ngoài lớp học. Từ những di tích cụ thể, người tham quan có thể tìm hiểu về lịch sử y học, cây thuốc bản địa, y đức và trách nhiệm của người thầy thuốc đối với cộng đồng.

Đặc biệt, việc tham quan các không gian di sản, đi bộ giữa những công trình cổ, lắng nghe câu chuyện về danh nhân và dành thời gian quan sát cảnh quan xung quanh cũng tạo nên một hình thức trải nghiệm du lịch nhẹ nhàng, giàu tính văn hóa.

Từ di sản Tuệ Tĩnh đến du lịch văn hóa gắn với sức khỏe

Di sản gắn với Thiền sư Tuệ Tĩnh mở ra một hướng tiếp cận đáng chú ý cho du lịch văn hóa tại Hải Phòng. Giá trị của hành trình không chỉ nằm ở những ngôi đền, ngôi chùa cổ, mà còn ở cơ hội tiếp cận lịch sử y học, y đức, tri thức cây thuốc và tinh thần phụng sự cộng đồng. Ở góc độ du lịch và sức khỏe, điều đáng quý là chuyến đi đưa con người đến gần hơn với không gian di sản, khuyến khích vận động nhẹ nhàng, tiếp nhận kiến thức và dành thời gian cho những trải nghiệm có chiều sâu. Những giá trị ấy cần được nhìn nhận trong ý nghĩa văn hóa và giáo dục, không đồng nhất với việc chữa bệnh hay thay thế chăm sóc y tế chuyên môn.

Phát huy di sản vì thế cần song hành với bảo tồn. Tôn trọng không gian tín ngưỡng, bảo vệ hiện vật, giữ gìn kiến trúc và cung cấp thông tin chính xác là những yếu tố quan trọng để câu chuyện về Tuệ Tĩnh tiếp tục được trao truyền một cách có trách nhiệm.

Trở về với một di sản sống

Từ Đền Xưa, Chùa Giám đến Đền Bia, dấu ấn Thiền sư Tuệ Tĩnh hiện diện trong nhiều lớp giá trị: ký ức về quê hương, không gian Phật giáo, những công trình kiến trúc cổ, câu chuyện về tấm bia và truyền thống coi trọng cây thuốc Nam. Hành trình về cụm di tích vì thế không chỉ là chuyến đi tưởng niệm một danh y, mà còn là dịp để hiểu thêm về lịch sử y học dân tộc và những giá trị nhân văn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Di sản Tuệ Tĩnh không chỉ thuộc về quá khứ. Qua những di tích, câu chuyện và tri thức được trao truyền hôm nay, tinh thần coi trọng học vấn, y đức và phụng sự con người vẫn tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống hiện đại.