WHO đưa ra những cảnh báo mới nhất về bệnh đậu mùa khỉ

Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus

Tổng giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, khẳng định, không thể bỏ qua nguy cơ lây lan của đậu mùa khỉ ở cả các nước không có dịch. Ông Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo về sự thiếu hiểu biết và không minh bạch, không chia sẻ thông tin đáng lo ngại liên quan đến dịch đậu mùa khỉ.

Các thành viên của Ủy ban có thể công bố quyết định liệu vụ bùng phát đậu mùa khỉ có phải là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng được quốc tế quan tâm hay không.

Tới nay, cả thế giới đã ghi nhận hơn 3.200 bệnh nhân gồm 1 ca tử vong tại 48 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trước tình hình dịch bệnh lan rộng và vượt qáu tầm kiểm soát của hệ thống y tế toàn cầu, Tổng giám đốc WHO đã đưa ra 4 cảnh báo về đậu mùa khỉ:

Thứ nhất là sự thiếu hiểu biết

“Sự lây truyền từ người sang người đang diễn ra và có thể bị đánh giá thấp. Tại Nigeria, tỷ lệ phụ nữ bị ảnh hưởng cao hơn nhiều so với những nơi khác. Điều quan trọng là phải hiểu rõ hơn về cách dịch bệnh lây lan ở đó” – ông Tedros nói.

Ông Tedros cho biết gần 1.500 trường hợp nghi mắc đậu mùa khỉ với 70 ca tử vong đã được báo cáo ở Trung Phi nhưng rất ít trường hợp được xác nhận (vì năng lực xét nghiệm ở châu Phi rất hạn chế).Truy nhiên, rất ít trường hợp trong số này được xác nhận, rất ít thông tin về hoàn cảnh của họ.

Điều này ngụ ý suy nghĩ rằng ở châu Phi, đậu mùa khỉ lưu hành bấy lâu là do lây từ động vật sang người nên được xem xét lại; song song với việc đẩy mạnh nghiên cứu thêm về căn bệnh.

Thứ hai là vấn đề chia sẻ thông tin, cứu mạng người

Ông Tedros đã nêu ra một số yêu cầu của các quốc gia thành viên về việc chia sẻ thông tin. Người đứng đầu WHO nói trong một số vụ bùng phát khác, “đôi khi chúng tôi thấy hậu quả của việc các quốc gia không minh bạch, không chia sẻ thông tin”.

Ông kêu gọi tìm kiếm ca bệnh, truy vết, điều tra trong phòng thí nghiệm, giải trình tự bộ gen và thực hiện các biện pháp ngăn ngừa và kiểm soát lây nhiễm.

Người đứng đầu WHO cho biết tất cả các quốc gia phải “cảnh giác và tăng cường năng lực để ngăn chặn sự lây truyền của đậu mùa khỉ. Có khả năng là nhiều quốc gia sẽ bỏ qua cơ hội xác định các trường hợp, bao gồm cả những ca trong cộng đồng không có bất kỳ chuyến đi nào gần đây”.

Mục tiêu của WHO là hỗ trợ các quốc gia ngăn chặn sự lây truyền và bùng phát bằng các biện pháp y tế công cộng bao gồm giám sát, truy tìm tiếp xúc và cách ly người bệnh.

Vaccine phòng bệnh đậu mùa khỉ

Thứ ba là những rủi ro đối với nhân viên y tế

Ông Tedros cho biết, nhân viên y tế có thể gặp rủi ro nếu không trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân thích hợp.

Vì vậy, mặc dù cho đến nay, hầu hết các ca bệnh ở những quốc gia mới bị ảnh hưởng là nam giới có quan hệ đồng giới, WHO đã kêu gọi tăng cường giám sát trong cộng đồng rộng lớn hơn.

Trước đó, các chuyên gia từ WHO và các cơ quan y tế hàng đầu đã cho biết đậu mùa khỉ có thể lây truyền từ người sang người chủ yếu qua tiếp xúc da kề da, qua dịch tiết hay dịch từ bóng nước của bệnh nhân và lây yếu qua đường hô hấp. Vì vậy, tuy nguy cơ chung cho cộng đồng là thấp nhưng nguy cơ đối với những người chăm sóc y tế trực tiếp cho bệnh nhân là hiện hữu. Một số quốc gia đã triển khai tiêm phòng vắc-xin đậu mùa (ngừa cả đậu mùa khỉ) cho một số nhân viên y tế.

Thứ tư là cần phải giải quyết sự kỳ thị, sai lệch thông tin

Ông Tedros cho biết, điều quan trọng là phải giải quyết tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử và thông tin sai lệch, trong bệnh đậu mùa khỉ và các đợt bùng phát khác, một cách nhanh chóng và dứt khoát.

“Chúng ta cần hợp tác với tư cách là một cộng đồng quốc tế để tạo ra dữ liệu lâm sàng và hiệu quả lâm sàng cần thiết về vắc-xin và phương pháp điều trị để chống lại bệnh đậu mùa khỉ, đồng thời đảm bảo việc phân phối nó một cách công bằng” – tổng giám đốc WHO nhấn mạnh./.

Phạm Sinh