Bà Rịa – Vũng Tàu: Vì sao người nông dân làm ăn và sinh sống trên mảnh đất mang tên mình gần 30 năm có nguy cơ mất trắng?

DIỄN BIẾN VỤ VIỆC

Theo đơn phản ánh của ông Đặng Văn Sang, SN 1975, ở ấp Ông Tô, xã Phước Thuận (huyện Xuyên Mộc), ngay từ nhỏ, ông Sang đã cùng mẹ là bà Nguyễn Thị Năm (SN 1929, tên thường gọi là Nguyễn Thị Kiều, đã mất năm 2020) sinh sống, canh tác ruộng rẫy và có hộ khẩu thường trú tại địa chỉ trên. Năm 1992 ông Sang lập gia đình. Năm 1994, ông Sang ra ở riêng cũng tại ấp Ông Tô. Khi đó bà Năm được con gái ruột là Ngô Thị Dơn (SN 1951) đưa về nhà bà Dơn tại huyện Đất Đỏ để chăm sóc, đồng thời bà Năm giao toàn bộ đất đai lại cho ông Sang quản lý, canh tác trồng mì, trồng tràm và làm nhà để sinh sống ổn định, không có ai tranh chấp về tài sản đất. Năm 2017, bà Nguyễn Thị Năm đã làm thủ tục tặng cho ông Đặng Văn Sang. Hợp đồng cho tặng của các bên đã được Văn phòng công chứng huyện Xuyên Mộc công chứng. Sau đó gia đình ông Sang tiến hành làm thủ tục đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Ngày 3/3/1917, UBND huyện Xuyên Mộc đã cấp Giấy CNQSDĐ số CE 350927, diện tích 3.266 m2 (đất cây lâu năm), thửa đất số 324, tờ bản đồ số 15 cho ông Đặng Văn Sang.

Ông Sang cho biết thêm, nguồn gốc thửa đất số 324 do cha mẹ khai hoang từ trước năm 1975 và đã được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy CNQSDĐ số K 957734, cấp ngày 11/10/1997, khi đó thửa đất số 324 có diện tích 6.794 m2. Đến năm 2012, sau đo đạc lại, thửa 324 được tách ra thành hai thửa: thửa số 578, có diện tích 3.104 m2 (có 300 m2 đất thổ cư) được chuyển nhượng cho ông Nguyễn Văn Thành (cùng ấp Ông Tô); còn lại thửa 324 có diện tích 3.266 m2 (đất cây lâu năm).

Do gia đình khó khăn, không có tiền để xây sửa nhà ở, ngày 2/5/2019, ông Đăng Văn Sang chuyển nhượng toàn bộ diện tích 3.266 m2 (thửa đất số 324, tờ bản đồ số 15, theo Giấy CNQSDĐ số CE 350927 cho ông Trương Cả, ở TT. Phước Bửu, huyện Xuyên Mộc và đã được lưu hồ sơ tại Văn phòng công chứng huyện Xuyên Mộc.

Là người quản lý, canh tác sử dụng thửa đất liên tục từ năm 1997 đến nay, nên khi đo vẽ lại ranh giới đất, ông Đặng Văn Sang đã được những người có đất giáp ranh như ông Thành, ông Như, bà Nga, bà Thanh đều ký xác nhận. Bên cạnh đó, ông Nguyễn Minh Chí (ở ấp Ông Tô) cũng xác nhận có cùng ông Sang trồng tràm, trồng mì hơn chục năm trên đất của ông Sang, không có ai tranh chấp, cản trở việc sản xuất.

DẤU HIỆU “KHUẤT TẤT” KHI TUYÊN CÁC HỢP ĐỒNG VÔ HIỆU

Đến ngày 18/6/2019, ông Hồ Văn Dũng (SN 1958) cùng vợ là Ngô Thị Đức (SN 1958), ở ở ấp Gò Cát, xã Phước Thuận (huyện Xuyên Mộc) đã viết đơn khởi kiện bà Nguyễn Thị Năm đến TAND huyện Xuyên Mộc, với bằng chứng là tờ giấy mua bán đất viết tay năm 2001 đã mờ nhạt, nội dung không rõ ràng từ diện tích (3.072 m2, 100 m2 thổ cư…), số thửa, số tờ; không có ký xác nhận của chính quyền địa phương hay của Trưởng ấp.

Có thể thấy, sau hơn 18 năm, ông Hồ Văn Dũng lại đưa ra tờ viết giấy tay mua bán đất với bà Năm (trong đó ghi là bà Ngô Thị Dơn, con ruột bà Năm đã nhận 12.588.000 đồng) để tranh chấp thửa đất số 324, diện tích 3.266 m2, nhưng lại không đưa ra chứng cứ xác thực, có dấu hiệu viết thêm nội dung, khiến dư luận bức xúc.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Thái Văn Minh (VP Luật sư Thái Văn Minh, huyện Châu Đức) cho rằng, ông Hồ Văn Dũng lý do gì từ năm 1981 mua đất của bà Năm sao không tiến hành làm thủ tục chuyển nhượng QSDĐ, trong khi đó, đất của bà Năm đã được cấp Giấy CNQSDĐ từ ngày 11/10/1997; theo lời khai của ông Dũng tại Tòa, ông đã tiến hành cho người rào đất và xây cổng, cho thuê trồng tràm nhưng Tòa không làm rõ thời điểm xây dựng, không rõ tên người trồng tràm.

Theo Mục 5.2 (bản án số 54/2022/DS-ST ngày 27/7/2022): Việc Hội đồng xét xử công nhận “giấy bán đất có 100 m2 thổ cư tại Ông Tô” là không chính xác. Bởi vì: Thời điểm năm 2001, ông Dũng đang là Chủ tịch UBND xã Phước Thuận, ông Dũng biết việc mua bán, chuyển nhượng đất bằng giấy tờ tay là không đúng với hình thức của hợp đồng. Hợp đồng này không được đưa vào đăng ký tại cơ quan đăng ký đất đai và vào sổ địa chính, không được UBND xã công chứng, chứng thực theo quy định. Vì vậy hợp đồng này không hợp pháp, không có hiệu lực pháp luật. Từ năm 2001 đến khi xảy ra tranh chấp, ông Dũng không có bất cứ động thái gì để làm thủ tục sang nhượng theo đúng quy định của pháp luật.

Còn theo lời khai của ông Sang: từ năm 19 tuổi đã quản lý, sử dụng mảnh đất, có cho người Đài Loan thuê, sau đó cùng với bạn mình là ông Nguyễn Minh Chí, tên thường gọi là Tèo Anh, hiện đang sống tại ấp Ông Tô (xã Phước Thuận) để trồng mì, trồng tràm, nhưng Tòa không tiến hành mời những người làm chứng để ghi lời khai, xác định sự thật.

Việc ông Sang thế chấp Giấy CNQSDĐ tại Quỹ tín dụng để vay vốn, rồi việc mua bán là ngay tình, đúng với bản chất của vụ việc.

Tại mục 6 của Bản án số 54/2022/DS-ST, ngày 27/7/2022, Hội đồng xét xử cho rằng: bà Năm đã lớn tuổi, không còn minh mẫn (theo lời khai của bà Dơn – con gái bà Năm) theo kết luận giám định số 4623/2019 ngày 20/9/2019 của Trung tâm giám định pháp y tâm thần khu vực TP. Hồ Chí Minh để áp vào việc bà Năm ký hợp đồng tặng cho diện tích đất cho ông Sang vào thời điểm ngày 13/01/2017 không chính xác, phiến diện mang tính suy đoán một chiều của Thẩm phán.

Theo luật sư, nếu cần thiết Tòa phải cho giám định tư pháp tờ “Giấy mua bán đất thổ cư viết tay của ông Dũng” để có tính xác thực hơn; xác định thêm chứng cứ từ những người liên quan đến vụ việc… Việc Tòa tuyên cả hai hợp đồng chuyển nhượng (giữa bà Nguyễn Thị Năm và ông Đặng Văn Sang và hợp đồng chuyển nhượng giữa ông Đặng Văn Sang và ông Trương Cả) vô hiệu có dấu hiệu “khuất tất”, khiến dư luận bức xúc.

Người dân đang mong mỏi từ phiên Tòa phúc thẩm một phán quyết thực sự tuân thủ các quy định pháp luật, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Trần Hưởng