Đề xuất đổi mới kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám, chữa bệnh.

Đề xuất đổi mới kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám, chữa bệnh. Ảnh minh họa.

Kiểm soát nhiễm khuẩn trở thành một phần của quản lý chất lượng

Kiểm soát nhiễm khuẩn có vai trò quan trọng trong bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng trong quá trình cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Theo dự thảo, hoạt động này không chỉ tập trung vào xử lý khi nhiễm khuẩn đã xảy ra mà được triển khai xuyên suốt quá trình tiếp nhận, chăm sóc, điều trị và theo dõi người bệnh.

Cách tiếp cận mới đặt kiểm soát nhiễm khuẩn trong mối liên hệ với quản lý chất lượng và an toàn người bệnh, đồng thời yêu cầu các biện pháp được lựa chọn phù hợp với đặc điểm chuyên môn, nhóm người bệnh, kỹ thuật thực hiện, thiết bị sử dụng và mức độ nguy cơ của từng cơ sở.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với các cơ sở có thực hiện kỹ thuật xâm lấn, chăm sóc người bệnh nguy cơ cao hoặc thường xuyên tiếp nhận người mắc các bệnh có khả năng lây truyền.

Trách nhiệm không chỉ thuộc bộ phận kiểm soát nhiễm khuẩn

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là xác định kiểm soát nhiễm khuẩn là trách nhiệm của toàn bộ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm tổ chức, phân công nhiệm vụ, bảo đảm nhân lực, cơ sở vật chất và các điều kiện cần thiết; đồng thời kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Trong khi đó, từng khoa, phòng, nhân viên y tế và các bộ phận liên quan phải thực hiện các yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và hoạt động chuyên môn của mình.

Ngay cả trong trường hợp cơ sở y tế thuê đơn vị bên ngoài cung cấp một số dịch vụ liên quan đến kiểm soát nhiễm khuẩn, trách nhiệm cuối cùng về chất lượng và an toàn vẫn thuộc về cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Tăng cường giám sát để phát hiện sớm nguy cơ

Dự thảo dành sự quan tâm đáng kể cho hoạt động giám sát nhiễm khuẩn.

Đối với bệnh viện, hệ thống giám sát cần được xây dựng phù hợp với quy mô, phạm vi chuyên môn và mức độ nguy cơ. Dữ liệu không chỉ được thu thập mà còn phải được kiểm tra, phân tích, đánh giá và phản hồi để phục vụ công tác phòng ngừa và cải tiến chất lượng.

Các nội dung ưu tiên có thể tập trung vào những nhiễm khuẩn liên quan đến quá trình khám chữa bệnh, các vi sinh vật có ý nghĩa dịch tễ, tình trạng kháng thuốc và những vấn đề kiểm soát nhiễm khuẩn nổi bật tại từng cơ sở.

Đối với cơ sở không phải bệnh viện, hoạt động giám sát được thiết kế phù hợp với loại hình chuyên môn, kỹ thuật, thủ thuật và mức độ nguy cơ thực tế.

Như vậy, giám sát không chỉ nhằm thống kê số liệu mà hướng tới việc nhận diện xu hướng bất thường, xác định nguy cơ và đưa ra biện pháp can thiệp kịp thời.

Phòng ngừa theo đường lây truyền

Một nội dung quan trọng khác là yêu cầu phát hiện sớm người bệnh có dấu hiệu hoặc yếu tố nguy cơ lây truyền ngay từ khi tiếp nhận.

Tùy từng trường hợp, cơ sở khám chữa bệnh có thể tổ chức sàng lọc, phân luồng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Các biện pháp phòng ngừa dựa trên đường lây truyền được thiết kế để bổ sung cho phòng ngừa chuẩn, tập trung vào ba nhóm chính gồm:

• Phòng ngừa lây truyền qua tiếp xúc;
• Phòng ngừa lây truyền qua giọt bắn;
• Phòng ngừa lây truyền qua không khí.

Trong trường hợp một tác nhân có nhiều đường lây truyền, có thể áp dụng đồng thời nhiều biện pháp.

Việc lựa chọn biện pháp cụ thể phải căn cứ vào tác nhân gây bệnh, đường lây truyền, tình trạng người bệnh và thời gian có khả năng lây nhiễm.

Từ vệ sinh tay đến xử lý dụng cụ, chất thải và môi trường

Dự thảo tiếp tục đặt trọng tâm vào những biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn nền tảng trong hoạt động khám chữa bệnh.

Các nhóm biện pháp bao gồm giám sát nhiễm khuẩn, giám sát tuân thủ thực hành, vệ sinh tay, phòng ngừa chuẩn, phòng ngừa theo đường lây truyền, kiểm soát dụng cụ và thiết bị y tế, quản lý chất thải, vệ sinh môi trường, xử lý đồ vải, phòng ngừa phơi nhiễm nghề nghiệp và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Đối với dụng cụ, thiết bị, hóa chất và vật tư sử dụng trong kiểm soát nhiễm khuẩn, dự thảo yêu cầu lựa chọn và sử dụng phù hợp với mục đích, mức độ nguy cơ, yêu cầu chuyên môn cũng như hướng dẫn của nhà sản xuất.

Điều này nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn phát sinh từ chính quá trình chăm sóc, điều trị và vận hành cơ sở y tế.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số

Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo dành nội dung riêng cho dữ liệu và ứng dụng công nghệ số trong kiểm soát nhiễm khuẩn.

Theo định hướng này, công nghệ số phải phục vụ trực tiếp cho yêu cầu chuyên môn và quản lý; đồng thời bảo đảm chất lượng dữ liệu, an toàn hệ thống thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Việc khai thác các nguồn dữ liệu sẵn có được ưu tiên nhằm hạn chế tình trạng nhân viên y tế phải nhập cùng một thông tin nhiều lần hoặc thực hiện các báo cáo trùng lặp.

Nếu được triển khai đồng bộ, việc số hóa dữ liệu có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho giám sát, phân tích xu hướng và phản hồi nguy cơ nhiễm khuẩn tại cơ sở.

Kiểm soát nhiễm khuẩn phải gắn với cải tiến liên tục

Theo định hướng của dự thảo, dữ liệu giám sát chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành hành động.

Kết quả giám sát cần được phân tích, phản hồi cho các bộ phận liên quan, từ đó xác định vấn đề ưu tiên, lựa chọn biện pháp can thiệp, đánh giá hiệu quả và tiếp tục điều chỉnh.

Như vậy, kiểm soát nhiễm khuẩn được tiếp cận theo một chu trình liên tục:

Giám sát → phát hiện nguy cơ → phân tích → can thiệp → đánh giá → cải tiến.

Cách tiếp cận này góp phần chuyển hoạt động kiểm soát nhiễm khuẩn từ việc tuân thủ các quy trình đơn lẻ sang một thành tố của hệ thống quản lý chất lượng và an toàn người bệnh.

Hướng tới môi trường khám chữa bệnh an toàn hơn

Trong bối cảnh kỹ thuật y tế ngày càng phát triển, số lượng người bệnh có bệnh nền hoặc nguy cơ cao ngày càng lớn, yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ngày càng trở nên quan trọng.

Việc xây dựng quy định mới được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý phù hợp hơn với thực tiễn, đồng thời tăng cường khả năng giám sát, phòng ngừa và xử lý nguy cơ nhiễm khuẩn trong toàn bộ hệ thống.

Tuy nhiên, đây hiện vẫn là dự thảo Thông tư đang được Bộ Y tế lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức có hiệu lực. Nội dung cụ thể có thể tiếp tục được điều chỉnh trong quá trình hoàn thiện văn bản.

Về lâu dài, hiệu quả của kiểm soát nhiễm khuẩn không chỉ phụ thuộc vào một quy định riêng lẻ mà còn đòi hỏi sự phối hợp giữa người đứng đầu cơ sở y tế, đội ngũ chuyên môn, hệ thống giám sát, nguồn lực, công nghệ và ý thức tuân thủ của từng nhân viên y tế.

Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường khám bệnh, chữa bệnh an toàn, chất lượng và lấy người bệnh làm trung tâm.

Bộ Y tế đang lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ./.

Chúc Vinh (t/h)