Bộ trưởng Bộ Y tế giải trình về vấn đề thiếu thuốc, vật tư y tế

Tại phiên thảo luận tại hội trường về kinh tế - xã hội của kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV ngày 1/11, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội phản ánh về tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế tiếp tục xảy ra tại các cơ sở khám chữa bệnh công lập thời gian qua, gây ảnh hưởng tới chất lượng khám, chữa bệnh của người dân.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, theo báo cáo của tổ chức WHO, thiếu thuốc, thiết bị vật tư y tế là thách thức dai dẳng, không phải là hiện tượng mới. Tình trạng này càng đặc biệt nghiêm trọng hơn trong và sau đại dịch COVID-19, ảnh hưởng đến chăm sóc sức khỏe người dân ngay ở các quốc gia có nền y tế phát triển như Anh, Pháp, Ý, Hoa Kỳ. Đặc biệt là các thuốc điều trị liên quan hệ thần kinh, hệ tim mạch, thuốc chống nhiễm trùng, thuốc chống ung thư, thuốc tiêu hóa, thuốc kháng độc bạch hầu, vaccine khẩn cấp cho bệnh sốt vàng, các thuốc – sinh phẩm từ huyết tương từ máu người.

Ngày 24/10/2023, Ủy ban châu Âu EC họp bàn và ra thông báo về việc tăng cường các hành động khắc phục thiếu thuốc trầm trọng, tăng cường an ninh nguồn cung.

Tình trạng này xảy ra do nhiều nguyên nhân, trong đó nguồn cung nguyên liệu, hoạt chất trên thế giới khan hiếm, vấn đề biến động giá cả trên quy mô toàn cầu, vấn đề lạm phát, khủng hoảng năng lượng, ảnh hưởng xung đột quân sự… làm tăng cao chi phí đầu vào của việc sản xuất dược phẩm. Giá thành sản phẩm tăng cao, chuỗi cung ứng gián đoạn, thiếu động lực khuyến khích các nhà sản xuất, sản xuất các loại thuốc mang lại ít lợi nhuận hơn.

Ảnh minh họa

Theo bà Đào Hồng Lan, ở nước ta, việc tổ chức đấu thầu thuốc được tổ chức ở cả 3 cấp gồm: cấp Trung ương (đấu thầu tập trung quốc gia chiếm khoảng 16,5 - 18% số lượng thuốc toàn quốc); cấp địa phương và các cơ sở y tế tự thực hiện việc mua sắm. Lãnh đạo ngành y tế chỉ ra nguyên nhân chủ quan do hệ thống văn bản còn bất cập, việc tổ chức thực hiện mua sắm đấu thầu còn vướng mắc, công tác phối hợp chưa hiệu quả, đặc biệt có tâm lý e ngại, sợ sai ở một số cá nhân, đơn vị.

Bộ Y tế đã trình nhiều giải pháp đồng bộ để tháo gỡ khó khăn liên quan mua sắm đấu thầu thuốc, vật tư y tế như trình, ban hành các văn bản để tạo hành lang pháp lý, tháo gỡ nhiều vướng mắc, đảm bảo nguồn cung mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế tập trung tiến độ cấp, gia hạn đăng ký lưu hành thuốc và thiết bị y tế. Tổng số thuốc đăng ký lưu hành, nguyên liệu làm thuốc còn hiệu lực là trên 22.000 thuốc và trên 100.000 chủng loại trang thiết bị đã tạo điều kiện cho thị trường đảm bảo cung ứng cho các cơ sở y tế.

Bộ cũng đã chỉ đạo các doanh nghiệp tìm nguồn cung, đặc biệt là thuốc hiếm, đơn giản hóa thủ tục, thực hiện phân cấp toàn diện việc phê duyệt thẩm quyền quyết định mua sắm cho các cơ sở y tế trực thuộc Bộ.

Theo bà Đào Hồng Lan, đến nay, việc thực hiện các giải pháp đã đạt kết quả tích cực bước đầu. Mặc dù vậy, vẫn còn tình trạng thiếu thuốc cục bộ ở một số cơ sở y tế địa phương. Theo báo cáo của 1.076 sơ sở y tế trên toàn quốc, trong tháng 10/2023, có 67,41% đơn vị báo cáo đã đủ cung ứng cho hoạt động khám, chữa bệnh; 38,59% đơn vị báo cáo có tình trạng thiếu cục bộ. Có những đơn vị trước đây rất khó khăn nhưng nay đã thực hiện đấu thầu đảm bảo cơ bản cho công tác khám chữa bệnh như Bệnh viện Bạch Mai. Từ đầu năm tới nay, bệnh viện này đã thực hiện được 35 gói thầu mua vật tư, hóa chất, máy móc.

Đối với các bệnh hiếm gặp, Bộ trưởng cho biết, Bộ đã trình cơ chế để tháo gỡ trong vấn đề đảm bảo nguồn cung thuốc hiếm, đặc biệt, liên quan đến cơ chế tài chính ngân sách.