Bộ Y tế đề xuất nâng tuổi hiến tạng cho người ngoài gia đình lên 25

Bác sĩ thực hiện ca ghép tạng. (Ảnh minh họa: BVCC)

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Theo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006, người từ đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác.

Theo đó, quy định hiện hành chưa phân biệt độ tuổi giữa trường hợp người hiến cho thành viên gia đình và người hiến cho người không phải thành viên gia đình.

Bộ Y tế đánh giá qua tổng kết thực tiễn thi hành luật quy định này còn một số bất cập. Cụ thể, người từ đủ 18 tuổi có thể vẫn đang trong quá trình phát triển về thể chất, nhận thức, chưa ổn định về nghề nghiệp và thu nhập.

Trong khi luật chưa phân định rõ trường hợp hiến giữa người có quan hệ gia đình và người không có quan hệ gia đình.

Đặc biệt, theo Tổ chức Y tế thế giới, các vùng não liên quan khả năng phán đoán tiếp tục phát triển đến giữa độ tuổi 20; thận đạt chức năng tối đa ở 20-30 tuổi và suy giảm sau 40 tuổi.

Người hiến thận 18-25 tuổi có nguy cơ bệnh thận mạn trong 20-30 năm sau cao hơn đáng kể (nguy cơ trọn đời ước tính 0,3-0,5% so với 0,03% ở dân số chung); các cơ quan chuyên môn cũng khuyến cáo không hiến thận khi dưới 25 tuổi, trừ hiến cho người cùng huyết thống.

Bộ Y tế cũng dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế về độ tuổi người hiến không có quan hệ gia đình. Trong đó, một số cơ sở ghép tạng tại Mỹ áp dụng ngưỡng 25 tuổi đối với người hiến cho người không quen biết hoặc không cùng huyết thống.

Thực tế hiện nay ghép từ người hiến sống chiếm khoảng 94% tổng số ca ghép tại Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ mua bán, ép buộc. Từ những vấn đề trên, dự thảo đề xuất tách riêng điều kiện về độ tuổi đối với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống.

Theo đó, người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho thành viên gia đình phải từ đủ 18 tuổi trở lên. Trong trường hợp hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình, người hiến phải từ đủ 25 tuổi trở lên.

Bộ Y tế cũng đề xuất bổ sung trường hợp hiến bộ phận cơ thể người sau chết tuần hoàn. Theo luật hiện hành, chỉ trường hợp chết não mới được hiến bộ phận cơ thể người.

Đồng thời bổ sung người dưới 18 tuổi được hiến bộ phận cơ thể người sau khi chết trong một số trường hợp nhất định. Cụ thể, Bộ Y tế đề xuất đối với trường hợp hiến bộ phận cơ thể người sau khi chết não, chết tuần hoàn phải là người từ đủ 18 tuổi trở lên và đã đăng ký hiến tạng.

Trường hợp không có đăng ký hiến thì phải có nguyện vọng trước khi chết thể hiện bằng lời nói với cha, mẹ hoặc người giám hộ hoặc bằng văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Cha mẹ hoặc người giám hộ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về nguyện vọng của người hiến.

Trường hợp người dưới 18 tuổi hiến bộ phận cơ thể sau khi chết phải có nguyện vọng trước khi chết thể hiện bằng lời nói với cha, mẹ hoặc người giám hộ hoặc bằng văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.