Cách tiếp cận mới trong ứng phó gánh nặng kép sức khỏe và già hóa dân số nhanh

Phó giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thanh Huyền báo cáo về tình trạng già hóa dân số và bệnh lý mạn tính tại Việt Nam. (Ảnh: ANH THƯ)

Ứng phó với xu hướng gánh nặng kép và già hóa dân số, các chuyên gia y tế cho rằng tiêm chủng cần được xem là một trong những giải pháp y tế quan trọng nhằm tăng khả năng phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm ở mọi lứa tuổi, giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Tại hội nghị khoa học “Nghiên cứu và ứng dụng trong y học” do Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức, các chuyên gia chỉ rõ, đối với nhóm thanh thiếu niên cần lưu ý đến bệnh não mô cầu xâm lấn. Bệnh do vi khuẩn não mô cầu gây ra với biểu hiện lâm sàng thường gặp là viêm màng não mủ và hoặc nhiễm khuẩn huyết. Vi khuẩn này được chia thành 12 nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó các nhóm A, B, C, X, Y và W là phổ biến và nguy hiểm nhất. Bệnh có thể tiến triển rất nhanh, gây tử vong trong vòng 24 giờ với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50% nếu không được điều trị kịp thời.

Dựa trên số liệu từ phần mềm giám sát bệnh truyền nhiễm cho thấy, tính từ đầu năm đến ngày 30/7/2026, cả nước đã ghi nhận 53 ca nhiễm não mô cầu, trong đó Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận 20 ca (chiếm 37,7% số ca bệnh). Kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm tại Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy các ca bệnh não mô cầu tại khu vực phía nam năm 2025 là nhóm B.

Các nghiên cứu cũng chỉ rõ: tất cả nhóm tuổi đều có nguy cơ mắc não mô cầu, riêng thanh thiếu niên có nguy cơ mắc bệnh não mô cầu cao, với tỷ lệ mang trùng lên đến 25%. Do vậy, cần phải phòng ngừa đủ các nhóm huyết thanh A, B, C, W, Y để dự phòng toàn diện… trong đó, não mô cầu nhóm B hiện là tác nhân gây bệnh của hơn 90% các ca bệnh ở Việt Nam.

Đáng chú ý, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh thì tiếp cận dự phòng trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đóng vai trò quan trọng. Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa Nội tiết-Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, gần 2/3 người trên 60 tuổi có ít nhất một bệnh lý nền mạn tính, trong đó tỷ lệ có nhiều bệnh nền cùng lúc là khá cao. Khi mắc bệnh nền thì nguy cơ cao làm gia tăng các bệnh lý truyền nhiễm, nhiễm trùng như RSV, Zona thần kinh, cúm hay phế cầu.

Già hóa dân số và gánh nặng bệnh mạn tính đặt ra yêu cầu tăng cường các giải pháp dự phòng cho người cao tuổi và người có bệnh nền. Trong đó, tiêm chủng chủ động là một phần quan trọng trong chiến lược chăm sóc toàn diện sức khỏe cho người có bệnh mạn tính.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Phan Thu Phương. (Ảnh: ANH THƯ)

Bên cạnh phòng ngừa, thì những liệu pháp mới cũng là hướng đi cần được đẩy mạnh. Liệu pháp hít tiếp tục được xem là nền tảng trong điều trị hen và viêm phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) nhằm giảm đợt cấp, duy trì kiểm soát bệnh ổn định và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Phan Thu Phương, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Nội Tổng hợp, Trường đại học Y Hà Nội, Giám đốc Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai khẳng định: Đối với bệnh nhân hen nặng chưa đáp ứng với điều trị tiêu chuẩn thì xu hướng điều trị là cá thể hóa bằng liệu pháp sinh học. Thuốc sinh học là phương pháp điều trị trúng đích có thể làm giảm nguy cơ cơn hen cấp, giảm nhu cầu sử dụng corticoid đường uống, cải thiện hoạt động thể chất và xã hội nói chung cũng như tiến tới hen thoái lui.