Phòng bệnh tay chân miệng trong trường học

Cán bộ y tế, giáo viên Trường mầm non Tân Ước (xã Dân Hòa, Thành phố Hà Nội) thực hiện vệ sinh đồ chơi trước khi đón trẻ trên địa bàn bước vào năm học mới 2026-2027. Ảnh: VÂN SƠN

Bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm, nhưng có xu hướng tăng cao vào tháng 9, tháng 10. Đây cũng là thời điểm trẻ bắt đầu bước vào năm học mới, gia tăng tiếp xúc trực tiếp giữa các học sinh, làm tăng nguy cơ lây lan bệnh nếu không thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, cũng như chậm phát hiện sớm trẻ mắc bệnh.

Những ngày này, Ban Giám hiệu, cùng toàn thể giáo viên, nhân viên y tế học đường Trường mầm non Tân Ước, xã Dân Hòa (Thành phố Hà Nội) đang khẩn trương thực hiện vệ sinh môi trường, triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh để đón học sinh bước vào năm học mới 2026-2027.

Hiệu trưởng Phạm Thị Hoa cho biết: Với đặc thù trẻ mầm non còn nhỏ, sức đề kháng và khả năng tự bảo vệ sức khỏe chưa cao, nhất là đối với các bệnh truyền nhiễm, cho nên việc triển khai các biện pháp phòng bệnh trong trường học luôn là nhiệm vụ ưu tiên, cấp thiết của nhà trường. Thực hiện nhiệm vụ chuẩn bị năm học mới, tại cơ sở chính và các điểm trường, việc phối hợp cán bộ y tế trên địa bàn xã tổ chức tổng vệ sinh toàn bộ các lớp học, khuôn viên trường được triển khai rất khẩn trương. Đối với đồ dùng học tập, đồ chơi, các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, giáo viên thực hiện vệ sinh theo hướng dẫn của ngành y tế dùng dung dịch khử khuẩn Cloramin B… bảo đảm môi trường học tập an toàn, sạch sẽ cho trẻ khi trở lại trường.

Các phân hiệu Hồng Dương, Liên Châu và Tân Ước thuộc Trường tiểu học Liên Châu (xã Dân Hòa) cũng đồng loạt tổ chức vệ sinh môi trường, khử khuẩn từ các phòng học, phòng chức năng, cho đến toàn bộ khuôn viên trường và khu vực cổng trường. Hiệu trưởng Trường tiểu học Liên Châu, cô giáo Đỗ Thị Hồng Thúy cho biết, các cán bộ, giáo viên, nhân viên đã trực tiếp tham gia làm sạch các bề mặt, lau chùi bàn ghế, thiết bị dạy học, khử khuẩn các bề mặt thường xuyên tiếp xúc… qua đó loại bỏ những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh. Đây không chỉ là hoạt động làm sạch trường lớp trước thềm năm học mới mà còn là một trong những giải pháp chủ động phòng ngừa dịch bệnh, tạo môi trường học tập an toàn, sạch sẽ và thân thiện cho học sinh. Qua đó, giúp học sinh an tâm trở lại trường bắt đầu năm học mới trong điều kiện được bảo vệ sức khỏe.

Giám đốc Trạm Y tế xã Dân Hòa Trần Văn Huyên cho biết, trước thời điểm bước vào năm học 2026-2027, các nhà trường trên địa bàn chủ động phối hợp ngành y tế triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, như: Tổ chức tổng vệ sinh môi trường, phun hóa chất phòng bệnh thường gặp trong trường học như tay chân miệng, sốt xuất huyết, thủy đậu… Trạm y tế hướng dẫn các thầy, cô giáo vệ sinh lớp học, khu vui chơi, đồ dùng, đồ chơi, sàn nhà và bề mặt thường xuyên tiếp xúc, làm sạch bề mặt và khử khuẩn phù hợp, góp phần giảm thiểu nguy cơ phát sinh và lây lan mầm bệnh; đồng thời, kiểm tra nguồn nước, bếp ăn, khu vực chế biến, phòng ăn và các điều kiện vệ sinh liên quan, nhất là tại các trường có tổ chức ăn bán trú, để chủ động phòng ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm.

Theo số liệu thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hà Nội, từ ngày 28/8 đến 4/9, toàn thành phố ghi nhận 106 trường hợp mắc tay chân miệng tại 57 phường, xã, chủ yếu là các ca tản phát. Cộng dồn từ đầu năm 2026 đến nay, Thành phố Hà Nội ghi nhận 4.936 trường hợp. Riêng trên địa bàn xã Dân Hòa, từ đầu năm đến nay, ghi nhận 145 ca mắc sốt xuất huyết, 35 ca mắc tay chân miệng và một ca sởi. Ngành y tế Hà Nội dự báo, số ca tay chân miệng có thể tiếp tục gia tăng thời gian tới, nhất là tháng 9, thời điểm học sinh trở lại trường sau kỳ nghỉ hè.

Trao đổi về tình hình bệnh tay chân miệng và nguy cơ bùng phát căn bệnh này, trong thời điểm chuẩn bị năm học mới 2026-2027, Phó Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn cho biết: Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cho thấy, từ đầu năm đến trung tuần tháng 8, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng, cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Riêng trong bốn tuần gần đây, mỗi tuần cả nước ghi nhận hơn 3.000 ca, chủ yếu tập trung ở các tỉnh, thành phố lớn, đặc biệt là các địa phương khu vực miền nam.

Đáng chú ý, bệnh vẫn tập trung chủ yếu ở trẻ dưới năm tuổi, đặc biệt là trẻ đang theo học tại các nhà trẻ, trường mẫu giáo. Nhóm này chiếm 87,3% tổng số ca mắc được ghi nhận. Trong khi đó, bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm và thường có xu hướng tăng cao vào tháng 9, tháng 10. Đây cũng là thời điểm trẻ bắt đầu năm học mới, tăng tiếp xúc và sinh hoạt tập thể. Nếu các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và việc phát hiện sớm trẻ bị mắc bệnh không được thực hiện tốt, nguy cơ lây truyền căn bệnh này sẽ tăng lên.

Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, bảo vệ sức khỏe của trẻ khi bước vào năm học mới, các cơ sở y tế cần phối hợp chặt chẽ với các cơ sở giáo dục triển khai tổng vệ sinh môi trường, khử khuẩn toàn bộ hệ thống trường học, rà soát các điều kiện phòng bệnh, quyết tâm không để dịch bệnh bùng phát, lây lan trong môi trường học đường khi năm học mới bắt đầu. Đối với cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục cần thực hiện tốt “ba sạch” (ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay sạch) để phòng bệnh.

Các y, bác sĩ chỉ rõ: Lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo là nhóm dễ mắc tay chân miệng do thường xuyên tiếp xúc, dùng chung đồ chơi và có thói quen đưa tay, đồ vật lên miệng. Vi-rút có thể lây qua nước bọt, dịch tiết, dịch từ nốt phỏng, phân người bệnh và tồn tại trên đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, vật dụng sinh hoạt. Vì vậy, một trẻ mắc bệnh nhưng chưa được phát hiện có thể trở thành nguồn lây cho cả lớp.

Giai đoạn đầu bệnh thường có biểu hiện nhẹ, không đặc hiệu như trẻ sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, quấy khóc, chảy nước dãi; sau đó mới xuất hiện tổn thương miệng, ban hoặc phỏng nước ở tay, chân, đầu gối, mông, miệng hoặc bệnh ngoài da, khiến trẻ tiếp tục đến lớp và tiếp xúc với các bạn. Điểm khó là giai đoạn đầu, triệu chứng có thể khá nhẹ và không đặc hiệu. Từ thực tế đó, việc theo dõi sức khỏe trẻ ngay từ khi đến lớp có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt nếu trẻ sốt cao hoặc sốt kéo dài, nôn nhiều, quấy khóc bất thường… cần đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.