Chọn thực phẩm chế biến sẵn an toàn: Giữ trọn vị Xuân ngày Tết

Người dân cần cẩn trọng thực phẩm chế biến sẵn dịp Tết Nguyên đán. Ảnh: VGP/Thiện Tâm

Những ngày này, chị Nguyễn Thị Thu Hương (phường Tây Mỗ, Hà Nội) tất bật ra chợ sắm sửa đồ ăn cho gia đình. Ngoài các thực phẩm tươi sống dùng trong ngày, chị mua thêm giò, chả để dự trữ cho những bữa ăn nhanh hoặc sử dụng trong dịp Tết. Thế nhưng, thông tin lực lượng chức năng vừa phát hiện một số cơ sở sản xuất giò chả sử dụng hàn the khiến chị không khỏi lo lắng.

“Dịp Tết nhà nào cũng mua giò chả, nhưng nghe tin có nơi sử dụng hàn the thì rất bất an. Người nội trợ như chúng tôi đi chợ hằng ngày cũng không có cách nào nhận biết bằng mắt thường. Phần lớn chỉ mua theo thói quen, theo chỗ quen hoặc thấy đông người mua thì nghĩ là an toàn”, chị Hương chia sẻ.

Tâm lý ấy cũng là điều chị Đoàn Thị Tú Uyên (phường Hà Đông, Hà Nội) gặp phải mỗi lần đi chợ Tết. Theo chị Uyên, khi lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn, người tiêu dùng gần như chỉ có thể dựa vào cảm quan. “Nhìn khoanh giò hay xúc xích thấy màu sắc tươi, đẹp thì tạm yên tâm. Nhưng thực sự chất lượng bên trong ra sao thì rất khó biết. Nhiều sản phẩm trôi nổi, kém chất lượng trà trộn trên thị trường khiến người tiêu dùng gần như chỉ biết tin vào cái tâm của người làm”, chị Uyên nói.

Theo ThS.BS Vũ Thị Lan Anh – Phó phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, dịp Tết Nguyên đán là thời điểm nguy cơ mất an toàn thực phẩm gia tăng, đặc biệt đối với các sản phẩm chế biến sẵn. Nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh trong khi không ít cơ sở sản xuất nhỏ lẻ chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, dẫn đến nguy cơ sử dụng phụ gia không đúng quy định hoặc bảo quản thực phẩm không đạt chuẩn.

Ths.BS Vũ Thị Lan Anh – Phó Phụ trách khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Hà Đông. Ảnh: VGP/Thiện Tâm

ThS.BS Vũ Thị Lan Anh cho biết, khi lựa chọn các sản phẩm như giò, chả, xúc xích, người tiêu dùng cần ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, được sản xuất tại cơ sở uy tín, đáp ứng yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm. Người dân không nên ham rẻ hoặc mua các sản phẩm không có nhãn mác, không rõ nơi sản xuất, vì đây là nhóm tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Bên cạnh nguồn gốc, nhãn mác sản phẩm là yếu tố quan trọng giúp người tiêu dùng nhận diện thực phẩm an toàn. Trên bao bì cần có đầy đủ thông tin về ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần, đơn vị sản xuất và hướng dẫn bảo quản. Việc sử dụng thực phẩm không rõ thời hạn hoặc đã quá hạn có thể dẫn đến nguy cơ ngộ độc thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Ngoài việc đọc kỹ nhãn mác, người tiêu dùng cũng cần quan sát kỹ cảm quan của sản phẩm. Thực phẩm bảo đảm an toàn thường có màu sắc tự nhiên, mùi vị đặc trưng. Nếu phát hiện sản phẩm có dấu hiệu bất thường như nhớt, đổi màu, có mùi lạ hoặc ôi thiu, tuyệt đối không nên sử dụng, kể cả khi đã mua về.

Theo ThS.BS Vũ Thị Lan Anh, việc sử dụng thực phẩm chế biến sẵn không đảm bảo an toàn có thể gây ra nhiều tác hại cho sức khỏe. Trong ngắn hạn, người sử dụng có thể gặp các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, nôn ói, rối loạn tiêu hóa. Những trường hợp nặng có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và phải nhập viện điều trị.

Về lâu dài, việc thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn kém chất lượng có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Các sản phẩm này thường chứa nhiều chất bảo quản, phụ gia; nếu tích lũy lâu ngày có thể gây tổn thương đường tiêu hóa, ảnh hưởng chức năng gan, thận, làm suy giảm hệ miễn dịch và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính. Đặc biệt trong dịp Tết, khi chế độ ăn uống thất thường, nhiều đạm, nhiều dầu mỡ kết hợp với thực phẩm chế biến sẵn, hệ tiêu hóa càng dễ bị quá tải, nhất là với người cao tuổi, trẻ em và người có bệnh nền.

Không chỉ khâu lựa chọn, việc bảo quản và sử dụng thực phẩm chế biến sẵn đúng cách cũng có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa ngộ độc thực phẩm. Theo khuyến cáo, các thực phẩm chế biến sẵn sau khi mua về cần được bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ từ 0–5 độ C. Không nên để thực phẩm ở nhiệt độ môi trường quá lâu, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm hoặc nhiệt độ cao, vì vi khuẩn rất dễ phát triển.

Sau khi mở bao bì, thực phẩm nên được sử dụng ngay, không nên để sản phẩm đã mở trong thời gian dài rồi mới dùng lại. Bên cạnh đó, người dân cũng không nên tích trữ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn trong dịp Tết. Việc mua vừa đủ dùng không chỉ bảo đảm độ tươi ngon mà còn hạn chế nguy cơ sử dụng phải thực phẩm đã để lâu.

Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ sức khỏe gia đình trong những ngày Tết, người dân nên ưu tiên thực phẩm tươi sống và tự chế biến tại nhà khi có điều kiện. Với các sản phẩm chế biến sẵn, hãy lựa chọn có chọn lọc, sử dụng đúng cách để mỗi bữa cơm ngày Tết không chỉ đủ đầy mà còn thực sự an toàn, góp phần giữ trọn niềm vui sum vầy trong những ngày đầu Xuân.