Hội nghị Khoa học toàn quốc 2025 về bảo quản, chế biến và cơ giới hóa nông nghiệp

Quang cảnh Hội nghị

Nông nghiệp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng và khẳng định vị thế

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, trong suốt hơn một thập kỷ qua, ngành nông nghiệp Việt Nam luôn giữ được tốc độ tăng trưởng GDP ổn định từ 2,5 – 3,5%/năm. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh thế giới trải qua nhiều biến động, từ dịch bệnh, biến đổi khí hậu đến xung đột địa chính trị.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến phát biểu khai mạc Hội nghị

Năm 2024, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 62,5 tỷ USD, tăng gần 19% so với năm 2023 – mức kỷ lục từ trước đến nay. Thành tích này đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới.

Không chỉ tăng về giá trị xuất khẩu, cơ cấu ngành cũng đã có chuyển biến tích cực. Nông sản chế biến chiếm tỷ trọng ngày càng cao, thay thế dần sản phẩm thô. Bên cạnh đó, mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn và chuyển đổi số đang được hình thành rõ nét ở nhiều địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

Công nghệ bảo quản và chế biến – nền tảng giảm thất thoát sau thu hoạch

Một trong những điểm sáng của ngành nông nghiệp thời gian qua là ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến. Nhờ đó, tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch đã giảm từ 5 – 10%, đồng thời thời gian bảo quản sản phẩm được kéo dài, giúp nông sản giữ được chất lượng, đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu.

PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch đề cập tới xu hướng, thực trạng và định hướng nghiên cứu ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến nông lâm thuỷ sản và cơ giới hoá nông nghiệp tại Việt Nam

PGS.TS. Lê Đăng Quang, Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam chia sẻ về công nghệ nano trong bảo quản nông sản và bảo vệ thực vật

Đặc biệt, công nghệ chế biến sâu đã mở ra hướng đi mới cho nhiều mặt hàng nông sản. Không chỉ đảm bảo an toàn thực phẩm, sản phẩm còn gia tăng giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao thu nhập cho người sản xuất.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, việc ứng dụng công nghệ cao vẫn chưa đồng đều. Một số nhóm sản phẩm như rau quả và thủy sản vẫn có tỷ lệ tổn thất cao hơn mức trung bình của khu vực. Thực trạng này cho thấy cần có thêm giải pháp tổng thể để tăng cường đầu tư công nghệ, mở rộng quy mô chế biến hiện đại.

Cơ giới hóa nông nghiệp – xu hướng tất yếu trong sản xuất hiện đại

Song song với công nghệ bảo quản, quá trình cơ giới hóa nông nghiệp cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Hiện nay, tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất đã đạt trên 95%. Ở một số vùng sản xuất hàng hóa lớn, các công nghệ hiện đại như drone phun thuốc, cảm biến IoT giám sát cây trồng, robot hỗ trợ thu hoạch đã được áp dụng, bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt.

PGS.TS Nguyễn Thanh Phong, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường chia sẻ về tiềm năng phát triển nông nghiệp tuần hoàn của Việt Nam

GS.TS Lê Văn Tán, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học công nghiệp TP. Hồ Chí Minh trình bày về Xu hướng công nghệ xanh và thực phẩm tương lai hướng đến phát triển bền vững

Nhờ cơ giới hóa, năng suất lao động nông nghiệp được cải thiện, chi phí giảm, chất lượng sản phẩm đồng đều hơn, từ đó nâng cao thu nhập của nông dân. Đây là bước tiến quan trọng để tiến tới một nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, hiện đại, cạnh tranh quốc tế.

Tuy nhiên, cơ giới hóa hiện vẫn tập trung chủ yếu ở khâu làm đất. Các công đoạn gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch và sau thu hoạch vẫn thiếu đồng bộ. Điều này khiến năng suất tổng thể chưa đạt mức tối ưu, đòi hỏi có chiến lược phát triển đồng bộ hơn trong thời gian tới.

Hội nghị 2025 – diễn đàn khoa học, kết nối và hợp tác

Hội nghị Khoa học công nghệ bảo quản, chế biến nông lâm thủy sản và cơ giới hóa nông nghiệp năm 2025 được tổ chức với hai phần chính: Phiên toàn thể buổi sáng, với sự tham dự của hơn 500 đại biểu; và bốn hội thảo chuyên đề buổi chiều, tập trung vào sơ chế – bảo quản nông sản, chế biến nông lâm thủy sản, sinh học thực phẩm – đồ uống và cơ giới hóa nông nghiệp.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến trao bảng vàng, bạc, đồng vinh danh các nhà tài trợ

Song song với chương trình thảo luận là khu trưng bày kéo dài 1,5 ngày, nơi các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học giới thiệu sản phẩm, thiết bị và giải pháp công nghệ mới. Hoạt động này tạo cơ hội kết nối cung – cầu công nghệ, thúc đẩy chuyển giao và hợp tác nghiên cứu.

Theo đánh giá của các đại biểu, Hội nghị không chỉ mang tính học thuật mà còn là cầu nối hiện thực hóa liên kết “bốn nhà”: Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp – Nhà nông. Đây cũng là sự kiện quan trọng để thúc đẩy hợp tác công – tư trong lĩnh vực nông nghiệp.

Định hướng chiến lược đến năm 2030

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, khoa học công nghệ là chìa khóa để xây dựng nền nông nghiệp bền vững, hiệu quả. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định năm định hướng lớn trong giai đoạn tới.

Trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới. Bên cạnh đó, Bộ sẽ phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp vùng, gắn kết chặt chẽ viện – trường – doanh nghiệp để thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Ngoài ra, hợp tác quốc tế sẽ được mở rộng, nhất là trong các lĩnh vực chế biến sâu, logistics và cơ giới hóa thông minh. Đồng thời, Bộ chú trọng thúc đẩy xã hội hóa nghiên cứu khoa học, huy động nguồn lực từ ngoài ngân sách, tạo động lực mới cho đổi mới sáng tạo. Việc xây dựng mô hình chuỗi giá trị nông sản ứng dụng công nghệ cao, minh bạch nguồn gốc cũng là mục tiêu trọng tâm để đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Với tinh thần đổi mới sáng tạo, Hội nghị năm nay được kỳ vọng mở ra nhiều sáng kiến, giải pháp thiết thực, góp phần giảm thất thoát sau thu hoạch, nâng cao chất lượng nông sản và gia tăng sức cạnh tranh quốc tế. Sự tham gia đông đảo của các nhà khoa học, doanh nghiệp trong và ngoài nước là minh chứng cho sự quan tâm lớn đối với nông nghiệp Việt Nam. Đây là cơ hội để tạo dựng môi trường học hỏi, hợp tác, đồng hành và đồng sáng tạo, thúc đẩy nông nghiệp phát triển nhanh và bền vững.