Kiến tạo hệ sinh thái chăm sóc tim mạch toàn diện

Các bác sĩ Viện Tim mạch Việt Nam thực hiện ca can thiệp tim mạch kỹ thuật cao. (Ảnh: MẠNH DƯƠNG)

Báo cáo tại hội nghị quốc tế thường niên của Viện Tim mạch Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết: Năm 2025, Bệnh viện Bạch Mai thực hiện hơn 14.000 ca can thiệp tim mạch và hơn 1.400 ca phẫu thuật tim; làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu như thay van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI), sửa van hai lá bằng MitraClip, ghép tim và triệt đốt rung nhĩ bằng công nghệ xung điện trường. Tuy nhiên, thành tựu lớn nhất không nằm ở số lượng kỹ thuật hay công trình nghiên cứu mà ở việc chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị thực tiễn cho người bệnh. Mọi tiến bộ y học cuối cùng đều phải hướng tới mục tiêu giảm tử vong, giảm biến chứng và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Tuy nhiên, bệnh tim mạch vẫn là nhóm bệnh gây tử vong hàng đầu, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực điều trị và tăng cường hợp tác quốc tế. Y học tim mạch đang bước vào kỷ nguyên mới với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, y học chính xác và y học cá thể hóa. Do vậy, bên cạnh việc làm chủ công nghệ hiện đại, các cơ sở y tế cần đầu tư cho nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và xây dựng nền tảng học thuật vững chắc để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch Việt Nam chia sẻ: Xu hướng đáng lo ngại hiện nay là độ tuổi mắc các bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa đang ngày càng trẻ hóa. Nhiều người trẻ chủ quan vì cho rằng bản thân khỏe mạnh nên không khám sức khỏe định kỳ, trong khi đó, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường hay béo phì thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm trước khi gây biến chứng. Một sai lầm phổ biến là lối sống thiếu lành mạnh như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ăn uống mất cân đối, ít vận động hoặc ăn kiêng cực đoan... Những thói quen này kéo dài có thể dẫn đến béo phì, rối loạn lipid máu, đái tháo đường và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, tim mạch là một chuyên ngành đặc biệt. Ở đó, mỗi giây có thể quyết định sự sống; mỗi milimét trong lòng mạch có thể làm thay đổi tiên lượng; mỗi quyết định điều trị đúng đắn có thể mở ra một cơ hội sống và phục hồi cho người bệnh. Sự phát triển của chuyên ngành tim mạch vừa phản ánh trình độ kỹ thuật của một bệnh viện, vừa cho thấy năng lực khoa học, năng lực tổ chức, năng lực đổi mới và chiều sâu nhân văn của cả hệ thống y tế. Hiện nhiều cơ sở đã triển khai các can thiệp mạch vành phức tạp, thay van tim qua đường ống thông, can thiệp bệnh tim cấu trúc, hỗ trợ tuần hoàn cơ học, trí tuệ nhân tạo và y học cá thể hóa...

Mặc dù vậy, thực tiễn Việt Nam đang đòi hỏi cần chuyển nhanh hơn từ điều trị từng biến cố sang quản lý toàn diện; từ xử trí bệnh đã muộn sang dự báo và dự phòng nguy cơ; từ kỹ thuật chuyên sâu trong một trung tâm lớn sang một mạng lưới chăm sóc tim mạch liên thông, chuẩn hóa và công bằng hơn. Tim mạch Việt Nam không chỉ làm chủ kỹ thuật mà tiến tới kiến tạo một hệ sinh thái chăm sóc tim mạch toàn diện.

Để đạt mục tiêu đó, lãnh đạo Bộ Y tế đưa ra ba định hướng phát triển cho chuyên ngành tim mạch Việt Nam trong thời gian tới. Trước hết, tinh thần của Nghị quyết số 72/NQ-TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là chuyển mạnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe theo suốt vòng đời.

Với tim mạch, điều này có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, cần phát hiện sớm tăng huyết áp, kiểm soát tốt rối loạn lipid máu, quản lý hiệu quả các bệnh lý chuyển hóa; dự phòng đột quỵ ở người bệnh rung nhĩ, tối ưu điều trị suy tim, tăng cường phục hồi chức năng tim mạch và xây dựng văn hóa sống khỏe trong cộng đồng. Bên cạnh việc cứu được người bệnh trong cơn nguy kịch, thành công lớn nhất của tim mạch hiện đại là làm cho người dân không phải đi đến cơn nguy kịch đó.

Mặt khác, việc phát triển tim mạch chuyên sâu phải trên nền tảng chuẩn hóa, an toàn và chất lượng. Các kỹ thuật cao được triển khai cùng với quy trình chuẩn, chỉ định chuẩn, dữ liệu chuẩn và đánh giá chuẩn. Không chỉ cần “làm được”, mà phải làm đúng, làm an toàn, làm hiệu quả và chứng minh được giá trị thật sự cho người bệnh.

Một định hướng quan trọng là đưa tim mạch Việt Nam hội nhập sâu hơn về khoa học, đào tạo và đổi mới sáng tạo; cần nhiều hơn những nghiên cứu do người Việt Nam chủ trì, trả lời các câu hỏi của người bệnh Việt Nam, trên dữ liệu Việt Nam, đủ chất lượng để đóng góp vào tri thức y học khu vực và thế giới.

Song song đó, phát triển một thế hệ chuyên gia tim mạch trẻ có bản lĩnh học thuật, năng lực thực hành, tư duy số, khả năng ngoại ngữ và phẩm chất nhân văn. Bên cạnh những trung tâm xuất sắc, cũng cần mạng lưới chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, quản lý bệnh mạn tính liên tục để thành tựu của tuyến cuối lan tỏa đến mọi miền đất nước.

Sức mạnh của tim mạch Việt Nam trong kỷ nguyên mới không nằm ở sự phát triển riêng lẻ của từng đơn vị, mà nằm ở khả năng cùng nhau tạo nên một mạng lưới chuyên môn mạnh, hiện đại, nhân văn và phụng sự nhân dân. Do đó, các đơn vị từ các bệnh viện, viện nghiên cứu, trường đại học trong cả nước tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong xây dựng hướng dẫn chuyên môn, đào tạo liên tục, nghiên cứu khoa học, cập nhật khuyến cáo quốc tế, chuẩn hóa thực hành lâm sàng và mở rộng hợp tác quốc tế.