Nhiều giải pháp nâng cao năng lực tuyến y tế cơ sở

Có nơi trạm y tế chỉ có một đến hai bác sĩ, trang thiết bị còn thiếu trong khi nhu cầu quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc người cao tuổi và theo dõi sức khỏe cộng đồng ngày càng tăng. Thực tế trên đặt ra yêu cầu phải củng cố y tế cơ sở từ nhân lực, chuyên môn đến cách tổ chức hoạt động.

Người cao tuổi phấn khởi khi được khám, tầm soát bệnh ngay tại trạm y tế. (Ảnh: HOÀNG HÙNG)

Chương trình kết nối bệnh viện với trạm y tế giai đoạn 2026-2030 của ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh được triển khai nhằm đáp ứng yêu cầu đó. Trong đợt đầu, 79 bác sĩ thuộc 39 bệnh viện và Trung tâm y tế khu vực được phân công luân phiên đến 37 trạm y tế xã, phường.

Từ luân phiên bác sĩ đến chuyển giao năng lực

Với hơn 14 triệu dân, 168 trạm y tế và gần 300 điểm trạm, Thành phố Hồ Chí Minh có mạng lưới y tế cơ sở rộng, giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Dân số già hóa, số người mắc bệnh mạn tính gia tăng khiến nhu cầu theo dõi sức khỏe lâu dài ngày càng lớn. Người dân cần được tiếp cận dịch vụ y tế gần nơi cư trú, được phát hiện sớm nguy cơ và quản lý bệnh ngay từ tuyến đầu.

Theo chương trình, 168 trạm y tế xã, phường đặc khu sẽ có một bệnh viện đồng hành, hỗ trợ về chuyên môn và quản trị. Điều quan trọng hơn là đội ngũ đang làm việc tại trạm phải được hướng dẫn thực hành, tiếp nhận kinh nghiệm và có khả năng duy trì những kỹ năng đã được chuyển giao.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Bác sĩ luân phiên vừa trực tiếp khám, chữa bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm, xử trí cấp cứu ban đầu, vừa hướng dẫn thực hành cho nhân viên y tế tại chỗ. Khi gặp trường hợp vượt khả năng chuyên môn, trạm y tế cần kết nối với bệnh viện để hội chẩn, chuyển tuyến và sau điều trị, người bệnh trở về địa phương phải được tiếp nhận thông tin cũng như tiếp tục theo dõi.

Khảo sát tại các trạm y tế cho thấy một số trạm y tế chỉ có một đến hai bác sĩ, có nơi trang thiết bị còn hạn chế, nhân lực và chuyên môn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu khám, chữa bệnh. Vì vậy, việc tăng cường bác sĩ cần đi cùng cải thiện chất lượng phục vụ và khả năng giải quyết những nhu cầu sức khỏe thiết yếu ngay tại cơ sở.

Mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại xã Hiệp Phước cho thấy vai trò của lực lượng y tế bám sát địa bàn. Khi xuất hiện các ca mắc não mô cầu tại một trường học, trạm y tế phối hợp nhà trường rà soát người tiếp xúc, hướng dẫn hơn 2.000 học sinh, giáo viên được hướng dẫn uống dự phòng, gần 200 người tiếp xúc gần được thăm khám, gọi điện theo dõi và cập nhật tình trạng sức khỏe. Hiện xã Hiệp Phước có bảy Đội chăm sóc sức khỏe liên tục, các đội tiếp cận từng hộ gia đình, nắm tình hình sức khỏe và hỗ trợ theo dõi người dân.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Văn Gấm, Giám đốc Trạm y tế xã Hiệp Phước cho biết, mô hình đã giúp đơn vị triển khai nhanh các biện pháp giám sát, theo dõi người tiếp xúc khi xảy ra ổ dịch. Bác sĩ được tăng cường sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn khi có đội ngũ tại chỗ và mạng lưới cộng tác viên cùng tham gia.

Các bác sĩ nhận quyết định luân phiên về trạm y tế trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Duy trì năng lực sau đợt hỗ trợ

Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng cho biết, ngành y tế sẽ tổ chức sơ kết, đánh giá định kỳ theo quý và sáu tháng để điều chỉnh phương án hỗ trợ. Việc đánh giá cần đi vào những thay đổi cụ thể như trạm y tế thực hiện thêm được kỹ thuật nào, khả năng quản lý người mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường có cải thiện hay không, nhân viên y tế tại chỗ có duy trì được kỹ năng đã tiếp nhận, việc chẩn đoán và chuyển tuyến hai chiều có thuận lợi hơn.

Số lượt bác sĩ đến trạm, số lớp tập huấn hay số buổi hội chẩn chỉ phản ánh khối lượng hoạt động, chưa đủ để xác định năng lực của trạm y tế đã được nâng lên. Kết quả phải được kiểm chứng qua khả năng thực hiện nhiệm vụ và duy trì công việc khi mức độ hỗ trợ trực tiếp từ bệnh viện giảm dần.

Đồng chí Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố nhấn mạnh, việc luân phiên nhân viên y tế phải gắn với chương trình kết nối bệnh viện và trạm y tế, bảo đảm hỗ trợ chuyên môn không bị gián đoạn. Trạm y tế cần giữ vai trò trung tâm chăm sóc sức khỏe tại địa bàn, còn bệnh viện duy trì trách nhiệm đồng hành và hỗ trợ khi cơ sở cần.

Thành phố đã có chính sách hỗ trợ bác sĩ luân phiên theo Nghị quyết số 51/NQ-HĐND, ngày 22/9/2026 của Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Cùng với chính sách, điều kiện làm việc và sự hỗ trợ từ bệnh viện là những yếu tố cần thiết để bác sĩ yên tâm nhận nhiệm vụ.

Bác sĩ Võ Thị Cẩm Nhung, công tác tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, được phân công về Trạm y tế xã Tân Thạnh Tây cho biết, chị vừa hào hứng, vừa có những lo lắng khi tham gia đợt luân phiên đầu tiên. Với sự chia sẻ, ủng hộ của gia đình, chị mong muốn đưa kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn về gần người dân, hỗ trợ chăm sóc ban đầu và theo dõi người bệnh lâu dài.

Chương trình kết nối bệnh viện với trạm y tế giai đoạn 2026-2030 cần thời gian để kiểm chứng, điều đáng quan tâm là nhân viên y tế tại chỗ có đủ khả năng quản lý, theo dõi và xử trí những vấn đề sức khỏe phù hợp, người bệnh có được tiếp nối chăm sóc sau điều trị tại bệnh viện hay không, đó cũng là thước đo để xác định năng lực y tế cơ sở đã thật sự được nâng lên.