Những bài thuốc chữa bệnh từ củ nâu

Trong kho tàng y học cổ truyền Việt Nam, có nhiều loại thảo dược mọc tự nhiên ở núi rừng nhưng lại mang trong mình giá trị chữa bệnh quý báu. Một trong số đó là củ nâu – còn gọi là thự lương, giả khôi. Loài cây này thường mọc hoang ở các vùng rừng núi phía Bắc nước ta. Theo Đông y, củ nâu có vị ngọt nhẹ, tính hàn, tác dụng cầm máu, hoạt huyết, sát trùng, tiêu viêm, đồng thời được dùng để điều trị nhiều chứng bệnh như khí hư ở phụ nữ, tiêu chảy, kiết lỵ, liệt nửa người… Dưới đây là một số bài thuốc dân gian tiêu biểu từ củ nâu:
Những bài thuốc chữa bệnh từ củ nâu
Củ nâu

1. Chữa lỵ ra máu, đi ngoài có mủ

Nguyên liệu: Bã củ nâu, lượng vừa đủ.

Cách làm: Đem củ nâu phơi khô, tán nhỏ thành bột mịn. Mỗi lần dùng 3g, uống với nước cơm loãng.

Cách dùng: Ngày uống 3 – 4 lần, liên tục cho đến khi các triệu chứng thuyên giảm.

Đây là bài thuốc đơn giản, dễ thực hiện, giúp giảm tình trạng đau bụng và đi ngoài ra máu trong bệnh lỵ.

2. Giảm đau bụng cho phụ nữ sau sinh

Nguyên liệu: Củ nâu 9g, rượu trắng vừa đủ.

Cách làm: Đem củ nâu thái nhỏ, sắc với nước có pha thêm chút rượu.

Công dụng: Giúp giảm đau bụng, tăng cường lưu thông khí huyết, hỗ trợ cơ thể phụ nữ sau sinh phục hồi nhanh hơn.

3. Điều trị khí hư (huyết trắng ra nhiều) ở phụ nữ

Nguyên liệu: Thán khương 8g, đẳng sâm 40g, củ nâu (sao đen) 20g, ích trí nhân 12g, kim anh 12g, bạch đồng nữ 20g, mẫu lệ 12g.

Cách làm: Tất cả các vị thuốc đem sắc với nước, chia thành 2 phần uống trong ngày.

Tác dụng: Bài thuốc giúp khắc phục tình trạng khí hư nhiều, giảm viêm nhiễm phụ khoa, cải thiện sức khỏe sinh sản cho phụ nữ.

4. Hỗ trợ liệt nửa người

Nguyên liệu: 60g củ nâu, 500ml rượu trắng.

Cách làm: Củ nâu thái nhỏ, ngâm trong rượu trắng 5 ngày.

Cách dùng: Uống 15 – 30ml rượu thuốc trước khi đi ngủ.

Công dụng: Hỗ trợ lưu thông khí huyết, giảm tê liệt chân tay, đặc biệt hữu ích cho người bị di chứng tai biến mạch máu não.

5. Giảm đau nhức xương khớp

Nguyên liệu: 15g củ nâu.

Cách làm: Sắc với nước, sau đó hòa thêm một ít rượu rồi uống.

Hiệu quả: Giúp giảm đau nhức, cải thiện tình trạng tê mỏi ở người cao tuổi hoặc người lao động nặng nhọc.

6. Chữa gãy xương do chấn thương

Nguyên liệu: Củ nâu tươi.

Cách làm: Giã nát củ nâu, đắp trực tiếp lên vùng xương gãy rồi nẹp cố định lại.

Công dụng: Giúp giảm sưng đau, hỗ trợ quá trình liền xương. Đây là cách dùng ngoài da, thường áp dụng trong dân gian.

7. Thông ứ khí huyết

Nguyên liệu: Bã củ nâu.

Cách làm: Sấy khô, tán thành bột mịn. Mỗi lần dùng 8g, pha với nước đun sôi để nguội.

Cách dùng: Uống ngày 2 – 3 lần.

Tác dụng: Bài thuốc có hiệu quả trong việc hoạt huyết, giúp máu huyết lưu thông, giảm ứ trệ.

Những bài thuốc chữa bệnh từ củ nâu

Lưu ý khi sử dụng củ nâu

Dù là thảo dược lành tính và không chứa độc, nhưng củ nâu có tính hàn, do đó người bệnh cần dùng đúng liều lượng và theo dõi cơ thể. Một số lưu ý quan trọng: Không dùng củ nâu trong thời gian dài hoặc quá liều vì có thể gây thiếu sắt, rối loạn chuyển hóa, buồn nôn, tiêu chảy. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng củ nâu để tránh ảnh hưởng đến thai nhi. Khi có triệu chứng bất thường trong quá trình sử dụng, cần dừng ngay và tham khảo ý kiến thầy thuốc.

Củ nâu là một dược liệu quý trong y học cổ truyền, có nhiều công dụng trong điều trị các bệnh lý từ tiêu hóa, phụ khoa cho đến xương khớp và tai biến. Các bài thuốc từ củ nâu khá đơn giản, dễ áp dụng, nguyên liệu sẵn có trong tự nhiên. Tuy nhiên, người bệnh cần thận trọng, tuân thủ liều lượng và tốt nhất nên tham khảo ý kiến của thầy thuốc Đông y trước khi sử dụng. Khi được áp dụng đúng cách, củ nâu sẽ trở thành vị thuốc hỗ trợ đắc lực cho sức khỏe, góp phần khẳng định giá trị y học dân gian Việt Nam.

Đức Anh (T/h)

Tin liên quan

Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong gắn liền với hình ảnh những chiếc bánh chưng, bánh tét trong dịp Tết cổ truyền. Không những vậy, lá dong còn là vị thuốc dân gian với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Cùng tìm hiểu về tác dụng của lá dong theo y học cổ truyền cùng những bài thuốc hữu ích từ loại lá này.
Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Mùa Xuân không chỉ mang đến sắc màu tươi mới của đất trời mà còn là thời điểm nhiều loài hoa khoe nở, ẩn chứa những công dụng chữa bệnh quý giá trong y học dân gian. Bốn loài hoa quen thuộc dưới đây không chỉ đẹp mà còn là những vị thuốc hữu ích, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe hiệu quả.
Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Trong dân gian, nhiều loại thảo dược quen thuộc như chanh, mật ong, bưởi, ngải cứu, kinh giới, tía tô… được sử dụng rộng rãi để hỗ trợ điều trị cảm cúm. Những phương pháp này có ưu điểm là dễ làm, nguyên liệu sẵn có và mang lại hiệu quả nhất định khi được áp dụng đúng cách. Tuy nhiên, việc sử dụng thảo dược cũng có những điều cần đặc biệt lưu ý nhằm đảm bảo an toàn và tránh những tác dụng không mong muốn.

Cùng chuyên mục

Ngày hội Đại đoàn kết tại phường Bình Tây: Lan tỏa nghĩa tình qua hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Ngày hội Đại đoàn kết tại phường Bình Tây: Lan tỏa nghĩa tình qua hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng

SKV - Sáng 15/11/2026, Khu phố 11, phường Bình Tây, TP.HCM tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 với nhiều hoạt động ý nghĩa. Điểm nhấn của chương trình là hoạt động chăm sóc sức khỏe miễn phí cho 30 lượt người dân với sự đồng hành của 8 y, bác sĩ thuộc Ban Thiện nguyện phía Nam – Hội Nam y Việt Nam.
Hội Đông y phường Hạnh Thông đồng hành chăm sóc sức khỏe đội ngũ nhà giáo nhân dịp 20/11

Hội Đông y phường Hạnh Thông đồng hành chăm sóc sức khỏe đội ngũ nhà giáo nhân dịp 20/11

SKV - Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Hội Đông y phường Hạnh Thông (TP.HCM) phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức hoạt động khám, tư vấn và chăm sóc sức khỏe cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ, công nhân viên và người dân trên địa bàn. Chương trình thu hút hơn 170 y, bác sĩ, thầy thuốc tham gia, ghi nhận 445 lượt phục vụ, trong đó có 227 lượt khám.
Hải Thượng Lãn Ông với bệnh phụ nữ: Dấu ấn từ chuyên luận Phụ đạo xán nhiên

Hải Thượng Lãn Ông với bệnh phụ nữ: Dấu ấn từ chuyên luận Phụ đạo xán nhiên

Không chỉ quan tâm đến những bệnh lý thường gặp, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành riêng một chuyên luận trong bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh để nghiên cứu các vấn đề sức khỏe phụ nữ. Với Phụ đạo xán nhiên, ông đã hệ thống nhiều kiến thức về kinh nguyệt, thai nghén, sinh nở và bệnh lý sau sinh, để lại dấu ấn đáng chú ý trong lịch sử phụ khoa y học cổ truyền Việt Nam.
Hải Thượng Lãn Ông với bệnh lý tiêu hóa: Từ học thuyết tỳ vị đến phép trị bệnh

Hải Thượng Lãn Ông với bệnh lý tiêu hóa: Từ học thuyết tỳ vị đến phép trị bệnh

Trong y học cổ truyền, những biểu hiện như ăn uống kém, bụng đầy trướng, đại tiện bất thường không chỉ được xem là rối loạn tại đường tiêu hóa. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhìn nhận sâu hơn vai trò của tỳ vị trong hoạt động sinh hóa khí huyết và nuôi dưỡng toàn thân. Tư tưởng này được ông dành riêng một chuyên luận trong bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh, mang tên Khôn hóa thái chân.
Nhà giáo, Bác sĩ Nguyễn Minh Phương và tâm huyết đưa y học cổ truyền đến gần hơn với người dân

Nhà giáo, Bác sĩ Nguyễn Minh Phương và tâm huyết đưa y học cổ truyền đến gần hơn với người dân

SKV - Từ những chuyến khám chữa bệnh thiện nguyện dành cho thanh niên xung phong, cựu chiến binh đến đồng bào dân tộc Chăm, Nhà giáo, Bác sĩ Y học cổ truyền Nguyễn Minh Phương càng thấu hiểu những khó khăn của người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Chính những trải nghiệm thực tế ấy đã thôi thúc bà mở thêm cơ sở Minh Lâm Đường tại xã Hàm Thuận Bắc tỉnh Lâm Đồng, với mong muốn đưa các phương pháp chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền đến gần hơn với cộng đồng.
14 chữ vàng dưỡng sinh của Đại danh y Tuệ Tĩnh: Minh triết ngàn xưa, giá trị cho sức khỏe hôm nay

14 chữ vàng dưỡng sinh của Đại danh y Tuệ Tĩnh: Minh triết ngàn xưa, giá trị cho sức khỏe hôm nay

Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều áp lực, những triết lý dưỡng sinh của y học cổ truyền vẫn gợi mở cách tiếp cận sâu sắc về chăm sóc sức khỏe con người. Trong đó, 14 chữ dưỡng sinh thường được gắn với tư tưởng của Đại danh y, Thiền sư Tuệ Tĩnh không chỉ đề cao việc nuôi dưỡng thể chất mà còn nhấn mạnh sự hài hòa giữa tinh thần, lối sống và khả năng tự chăm sóc sức khỏe.

Các tin khác

Nghệ bọ cạp – Từ đề tài khoa học đến khát vọng phát triển nguồn dược liệu Việt của Lương y Nguyễn Thị Đường

Nghệ bọ cạp – Từ đề tài khoa học đến khát vọng phát triển nguồn dược liệu Việt của Lương y Nguyễn Thị Đường

SKV - Từ một loài cây thuốc bản địa được nghiên cứu, định danh khoa học đến những định hướng ứng dụng trong y dược cổ truyền, Nghệ bọ cạp đang mở ra triển vọng phát triển thành nguồn nguyên liệu có giá trị. Đồng hành với hành trình ấy, Lương y Nguyễn Thị Đường đang triển khai dự án bảo tồn, phát triển nguồn nguyên liệu và cung ứng các sản phẩm từ Nghệ bọ cạp, hướng tới kết nối tri thức y học cổ truyền với những thành tựu nghiên cứu khoa học hiện đại.
Thượng kinh ký sự: Chuyến đi để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Thượng kinh ký sự: Chuyến đi để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Năm 1782, ở tuổi 62, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhận chiếu triệu từ chúa Trịnh, rời Hương Sơn ra kinh thành chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán và chúa Trịnh Sâm. Chuyến đi đưa vị danh y vốn quen cuộc sống thanh đạm nơi thôn dã bước vào chốn cung phủ quyền quý, đồng thời trở thành chất liệu để ông viết nên Thượng kinh ký sự – tác phẩm ký đặc sắc, lưu giữ những quan sát chân thực về xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XVIII.
Học thuyết Thủy – Hỏa trong y lý của Hải Thượng Lãn Ông

Học thuyết Thủy – Hỏa trong y lý của Hải Thượng Lãn Ông

Học thuyết Thủy – Hỏa là một nội dung đáng chú ý trong hệ thống lý luận y học cổ truyền của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Thông qua mối quan hệ giữa Thủy, Hỏa, âm dương và tạng phủ, ông góp phần hệ thống hóa cách lý giải bệnh lý và định hướng điều trị theo nguyên tắc biện chứng luận trị.
Quyên tý thang trong dòng chảy kế thừa y học của Hải Thượng Lãn Ông

Quyên tý thang trong dòng chảy kế thừa y học của Hải Thượng Lãn Ông

Không chỉ sưu tầm những bài thuốc của người đi trước, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành nhiều năm khảo cứu, hệ thống hóa y lý và đúc kết kinh nghiệm chữa bệnh thành một di sản đồ sộ. Nhìn từ quá trình kế thừa và vận dụng các cổ phương, câu chuyện Quyên tý thang gợi mở cách tri thức y học cổ truyền được tiếp nối, điều chỉnh và đưa vào thực hành qua nhiều thế hệ thầy thuốc.
Thế mạnh y học cổ truyền trong điều trị bệnh

Thế mạnh y học cổ truyền trong điều trị bệnh

Thời gian qua, các cơ sở khám, chữa bệnh tại thành phố Hà Nội đã tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân, góp phần xây dựng nền y học Thủ đô phát triển toàn diện, nhân văn.
Những bài thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Những bài thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Không chỉ để lại một hệ thống lý luận y học đồ sộ, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành nhiều năm sưu tầm, khảo cứu, chỉnh lý và phát triển các phương thuốc. Trong kho tàng ấy có những cổ phương được kế thừa từ y học phương Đông, những bài thuốc thu thập trong dân gian và cả những phương được ông đúc kết từ thực tiễn lâm sàng. Lục vị, Bát vị, Tứ quân, Tứ vật hay Độc hoạt tang ký sinh là một số phương tiêu biểu thường được nhắc đến trong di sản này.
Lục vị – bài thuốc kinh điển và tư duy “bổ thủy” của Hải Thượng Lãn Ông

Lục vị – bài thuốc kinh điển và tư duy “bổ thủy” của Hải Thượng Lãn Ông

Không phải bài thuốc do Hải Thượng Lãn Ông sáng chế, Lục vị địa hoàng hoàn là cổ phương gắn với danh y Tiền Ất đời Tống. Từ một phương thuốc kinh điển của y học cổ truyền, Hải Thượng Lãn Ông tiếp nhận, đặt trong hệ thống lý luận về thủy – hỏa và vận dụng linh hoạt cùng phép biện chứng luận trị. Qua đó, giá trị của Lục vị không chỉ nằm ở sáu vị thuốc, mà còn cho thấy cách một danh y Việt Nam kế thừa và phát triển y lý cổ truyền.
Bát vị hoàn trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Bát vị hoàn trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Trong Hải Thượng y tông tâm lĩnh, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác dành nhiều trang khảo cứu phương tễ và lý giải cách phối hợp các vị thuốc. Bát vị hoàn là một trong những phương thuốc đáng chú ý, thể hiện rõ tư duy của ông về sự phối hợp giữa bổ và tả, giữa âm và dương. Hơn hai thế kỷ sau, giá trị của phương thuốc không chỉ nằm ở công thức cổ truyền, mà còn gợi mở cách nhìn nhận về việc kế thừa và sử dụng di sản y học.
Tăng tốc chuyển đổi số ở ngành dược

Tăng tốc chuyển đổi số ở ngành dược

Thị trường dược phẩm Việt Nam đã đạt quy mô khoảng 7 tỷ USD và có mức tăng trưởng khoảng từ 12 đến 15% mỗi năm. Cùng với nâng cao năng lực sản xuất, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất, phân phối và sử dụng thuốc… từ đó giúp giảm thủ tục, tăng minh bạch và khả năng kiểm soát thị trường.
Giải pháp hỗ trợ điều trị ung thư từ cây gừng gió

Giải pháp hỗ trợ điều trị ung thư từ cây gừng gió

Gừng gió là cây thuốc được sử dụng nhiều trong y học cổ truyền để chữa một số bệnh như: Giảm đau, trúng gió, viêm ruột kết…
Xem thêm
Ngày hội Đại đoàn kết tại phường Bình Tây: Lan tỏa nghĩa tình qua hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Ngày hội Đại đoàn kết tại phường Bình Tây: Lan tỏa nghĩa tình qua hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng

SKV - Sáng 15/11/2026, Khu phố 11, phường Bình Tây, TP.HCM tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 với nhiều hoạt động ý nghĩa. Điểm nhấn của chương trình là hoạt động chăm sóc sức khỏe miễn phí cho 30 lượt người dân với sự đồng hành của 8 y, bác sĩ thuộc Ban Thiện nguyện phía Nam – Hội Nam y Việt Nam.
Đại hội Chi hội Nam y Trúc Lâm lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2026 – 2031): Đồng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trao quyền làm chủ sức khỏe toàn diện

Đại hội Chi hội Nam y Trúc Lâm lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2026 – 2031): Đồng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trao quyền làm chủ sức khỏe toàn diện

Ngày 11 tháng 11 năm 2026, trong không khí phấn khởi và trang trọng của toàn ngành Y học cổ truyền, Chi hội Nam y Trúc Lâm đã long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định thành lập và Đại hội lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 – 2031 tại Văn phòng Hội Nam y Việt Nam. Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo trực tiếp của Thầy thuốc Nhân dân, GS. TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam, Tiến sĩ, Doanh nhân Nguyễn Mạnh Thản - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nam y Việt Nam cùng Ban Lãnh đạo Hội Nam y Việt Nam. Đại hội cũng vui mừng đón tiếp đại diện các cơ quan ban ngành, lãnh đạo các Chi hội bạn và toàn thể các hội viên sáng lập là những thầy thuốc, lương y, lương dược tiêu biểu đến từ mọi miền đất nước cũng như kiều bào ở hải ngoại.
Lễ ra mắt Chi hội Nam y người H’Mông Tâm Bình An: Nơi hội tụ tinh hoa tri thức bản địa và khát vọng phụng sự cộng đồng

Lễ ra mắt Chi hội Nam y người H’Mông Tâm Bình An: Nơi hội tụ tinh hoa tri thức bản địa và khát vọng phụng sự cộng đồng

Trong dòng chảy ngàn năm của nền y học dân tộc Việt Nam, Nam y không chỉ là những bài thuốc quý hay những phương pháp chữa bệnh được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Đó còn là sự kết tinh của tri thức dân gian, kinh nghiệm thực tiễn, đạo lý nhân văn và tinh thần tận tụy vì sức khỏe nhân dân. Đặc biệt tại vùng đất Tây Bắc – nơi hội tụ không gian văn hóa đa dạng cùng nguồn tài nguyên dược liệu phong phú – việc kết nối những người làm nghề, yêu nghề và tâm huyết với tri thức bản địa đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn di sản y học cổ truyền.
Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức sinh hoạt định kỳ thành công tốt đẹp tại Phú Thọ

Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức sinh hoạt định kỳ thành công tốt đẹp tại Phú Thọ

Ngày 31/10 và 01/11 vừa qua, Chi hội Nam Y Văn phòng đã tổ chức thành công chuyến sinh hoạt định kỳ kết hợp tham quan, học tập và tổng kết công tác hội tại khu vực Đảo Ngọc Xanh (Thanh Thủy, Phú Thọ). Sự kiện có sự tham dự và phát biểu chỉ đạo quan trọng của TTND.GS.TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam.
Lan tỏa yêu thương: Hơn 220 triệu đồng chăm sóc sức khỏe và tặng quà người cao tuổi tại xã Đồng Hỷ

Lan tỏa yêu thương: Hơn 220 triệu đồng chăm sóc sức khỏe và tặng quà người cao tuổi tại xã Đồng Hỷ

Thiết thực hưởng ứng Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam và Ngày Quốc tế Người cao tuổi (01/10), Trạm Y tế xã Đồng Hỷ phối hợp cùng Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên tổ chức đợt cao điểm khám sức khỏe, tư vấn điều trị và trao tặng những phần quà ý nghĩa cho đông đảo người cao tuổi trên địa bàn. Chương trình mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và sự quan tâm thiết thực đến sức khỏe của thế hệ đi trước.
Phiên bản di động