Phiên chợ bản làng Hòa Bình – Nơi lưu giữ hồn quê xứ Mường

Chợ vùng cao - Ảnh: Thu Trà

Tôi đến chợ từ sớm tinh mơ. Mây mù còn bảng lảng trên những đỉnh đồi, mặt đất ẩm sương. Từng tốp người dân tộc Mường, Dao, Thái… trong trang phục truyền thống, ríu rít gọi nhau đi chợ. Có người gùi những bó rau rừng sau lưng, có người dắt theo con lợn đen nhỏ, có bà cụ bày ra mấy nắm thảo dược hái từ rừng sâu… Tất cả tạo nên một bức tranh sinh động, đậm sắc màu vùng cao.

Phiên chợ Bản Làng ở Hòa Bình không họp hằng ngày mà chỉ diễn ra vào các ngày nhất định trong tháng, thường là những ngày đầu hoặc giữa tháng âm lịch. Chính vì thế, nó không đơn thuần là nơi mua bán mà còn là dịp hội họp, gặp gỡ, trò chuyện. Những đôi trai gái nhìn nhau qua gian hàng thổ cẩm, những nụ cười bẽn lẽn bên chén rượu nếp thơm lừng. Trẻ con lon ton chạy chơi, ông già bà cả thong thả ngồi nhâm nhi chén trà… Tất cả hòa vào nhau trong một không khí đậm đà tình bản, tình quê.

Đi sâu vào chợ, tôi bị cuốn hút bởi những gian hàng thủ công truyền thống: váy áo thổ cẩm do chính tay các chị, các mẹ dệt nên, những con dao rừng rèn thủ công tinh xảo, các loại bánh trái dân dã như bánh ốc, bánh rợm, cơm lam… Mỗi món hàng đều ẩn chứa một câu chuyện, một hơi thở của núi rừng. Có chị người Mường bảo: “Mỗi đường kim mũi chỉ em dệt đều gửi vào đó lời chúc bình an, may mắn. Em mang đi bán không chỉ vì thu nhập mà còn để người miền xuôi hiểu thêm về văn hóa của tụi em.”

Gian ẩm thực trong chợ là một thế giới đầy quyến rũ. Những bếp than hồng rực cháy, tiếng xèo xèo của thịt nướng, hương thơm nồng của rượu cần, vị đậm đà của món cá suối nướng, canh măng đắng… Cái ngon ở đây không chỉ đến từ nguyên liệu sạch, tươi, mà còn là cái tình, cái chân chất của người dân. Tôi ngồi cùng một nhóm người bản địa bên bếp lửa, uống chén rượu cần, nghe họ kể chuyện về rừng, về những mùa săn ong, mùa hái măng… và chợt thấy lòng mình ấm lên trong sự sẻ chia mộc mạc ấy.

Nhưng điều làm tôi cảm động nhất chính là cách mà phiên chợ vẫn tồn tại, phát triển trong thời hiện đại, giữa nhịp sống đang thay đổi từng ngày. Trong làn sóng đô thị hóa, trong sự phát triển của thương mại điện tử và các chuỗi siêu thị, những phiên chợ bản làng như thế vẫn giữ được hồn cốt riêng – nơi giao thương không chỉ bằng tiền mà còn bằng niềm tin, nơi con người tìm thấy nhau trong sự giản dị và chân thành nhất.

Phiên bản Chợ vùng cao - Ảnh: Thu Trà

Một đồng nghiệp của tôi từng nói: “Làm báo về vùng cao là làm báo giữa những điều nhỏ bé nhưng đầy rung cảm.” Và quả thực, khi đặt chân đến phiên chợ bản làng Hòa Bình, tôi mới thấm thía rằng: những điều bình dị, truyền thống lại chính là gốc rễ bền vững của văn hóa dân tộc. Phiên chợ không chỉ là nơi người ta trao đổi hàng hóa, mà còn là nơi lưu giữ tâm hồn và bản sắc.