Sát thủ vô hình PM 2.5

PM 2.5 là gì?

Bụi mịn PM 2.5 vốn là một cụm từ đã được báo chí nhắc đến nhiều lần trong những năm gần đây. Nhưng khi được hỏi đến thì nhiều người vẫn không biết PM2.5 chính xác là gì. Trong khi đó, loại bụi này chính là thứ đang cướp dần đi sức khỏe và sự sống của chúng ta.

PM là cụm từ viết tắt của Particulate Matter, có nghĩa là chất dạng hạt rắn hoặc lỏng. Các hạt này có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 2.5 micromet, tức là chỉ bằng một phần triệu mét. Với kích thước này PM2.5 có thể dễ dàng đạt 30 hạt bụi mịn trên chiều rộng của 1 sợ tóc. Kích thước của bụi mịn quá nhỏ nên chúng chỉ có thể được phát hiện dưới kính hiển vi điện tử. Vì vậy, các nhà khoa học còn đặt cho PM2.5 tên gọi là “sát thủ vô hình”.

Trên thực tế, nhiều người biết đến ô nhiễm không khí, điển hình là bụi mịn PM2.5. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu biết một cách sâu sắc và toàn diện về loại bụi này. Ở Việt Nam, bụi mịn PM2.5 thường cao hơn ở miền Bắc, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Hồng. Các khu vực đô thị thường có mức độ cao hơn nông thoonn 1,49 lần. Bên cạnh đó, nồng độ bụi mịn PM2.5 có xu hướng thay đổi theo mùa. Ở miền Bắc, mùa đông thường có mức độ ô nhiễm PM2.5 cao hơn mùa hè.

Gió cùng các yếu tố thời tiết thuận lợi có thể mang PM2.5 từ các nguồn phát thải bay đi rất xa. Vào các tháng mùa đông, gió mùa đông bắc có thể mang theo bụi từ lục địa phía Bắc đến khu vực miền Bắc Việt Nam, bên cạnh đó bụi mịn còn đến từ hạt động đốt phụ phẩm nông nghiệp từ các nước láng giềng, đặc biệt là Lào. Có nhiều nguyên nhân chính dẫn đến phát sinh và gia tăng bụi mịn PM2.5 bao gồm cả nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo. Một số nguyên nhân tự nhiên như cháy rừng, bụi thiên nhiên (bắt nguồn từ sa mạc, đất cát, phun trào núi lửa,…). Các hoạt động của con người như giao thông vận tải, sinh hoạt (bếp than, bếp củi,…), đốt rác thải, xây dựng và sản xuất công nghiệp cũng là nguyên nhân chính thúc đẩy sự phát sinh và xâm lấn toàn cầu của bụi PM2.5.

Cách thức “giết người” của PM 2.5

Gần như là vô hình, vô dạng, không ai có thể cảm nhận được sự tồn tại của PM 2.5 nhưng loại bụi này đang cướp đi sức khỏe của con người hàng ngày, hàng giờ. Anh Đức, là một xe ôm công nghệ. 8 đến 10 tiếng đồng hồ chạy ngoài đường, Anh Đức là người cảm nhận rõ nhất sự ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đối với cơ thể mình.

Anh Đức chia sẻ: “Công việc của mình là chạy xe ôm công nghệ, một ngày mình sẽ chạy 8 – 12 tiếng. Khi mà mình trở về nhà, quần áo của mình bám rất nhiều bụi, cơ thể sau giờ làm cũng cảm thấy mệt mỏi hơn. Ô nhiễm không khí cũng làm cho nhiều người có tâm lý sợ ra đường, hoặc nếu có ra đường thì họ cũng sẽ lựa chọn đi ô tô. Cho nên những người chạy xe máy như mình sẽ mất một lượng khách đáng kể.”

Cơ thể mệt mỏi, sợ ra đường,… đã từ bao giờ môi trường sinh sống của người dân Hà Nội lại trở nên đáng sợ như vậy? Theo tổ chức y tế thế giới WHO, cơ thể con người chỉ có cơ chế tự bảo vệ với hạt bụi có kích cỡ là hơn 10 micromet. Tuy nhiên, những hạt bụi có kích cỡ 0.01 đến 5 micromet sẽ xâm nhập vào phế quản và phế nang, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người hơn bất kì chất gây ô nhiễm nào.

Bác sĩ chuyên khoa, Bệnh viện Phổi Trung ương, Nguyễn Ngọc Hồng chia sẻ: “Bụi mà có kích thức từ 2 – 3 micromet là loại bụi rất nguy hiểm. Nó có thể lắng đọng nhiều, tập trung chủ yếu ở phế nang, khoảng 80 – 90% là lắng động ở phế nang phổi. Bởi vì lắng đọng lớn, xâm nhập nhiều dẫn đến hàng rào bảo vệ của cơ thể hoạt động sẽ thích ứng thành một vòng xoắn bảo vệ. Đầu tiên là tế bào, sau đó là dịch thể và kích hoạt cả hệ thống khác nữa. Điều này dẫn đến tình trạng là phản ứng viêm, làm suy yếu hệ miễn dịch. Từ đó, khi cơ thể bị xâm nhập bởi các loại chất độc khác như kim loại nặng, vi sinh vật,… sẽ gây ra các bệnh nguy hiểm.”

Theo các chuyên gia y tế, ô nhiễm không khí còn ảnh hưởng đến tâm, thần kinh, tác động đến hệ thần kinh trung ương, thay đổi hành vi, ảnh hưởng đến khả năng nhận thức của trẻ em. Ô nhiễm không khí có thể gây ra tình trạng rối loạn tâm lý và mất cảm giác khỏe mạnh.

Làm thế nào để ngăn chặn PM 2.5?

Có thể thấy, PM 2.5 là một “sát thủ” thực thụ, chúng tấn công một cách âm thầm và lặng lẽ, gây ra những hậu quả khó lường đối với sức khỏe con người. Chính vì vậy, tìm ra giải pháp để ngăn chặn gia tăng PM 2.5 là điều vô cùng cần thiết.

Với tư cách là một người đứng đầu, có trách nhiệm quản lý, đảm bảo đời sống dân cư, ông Nguyễn Gia Thái, Bí thư chi bộ tổ dân cư số 3, phường Giảng Võ, Quận Ba Đình chia sẻ: “Tôi cũng kiến nghị với chính quyền cấp trên, tức là làm sao có những cơ chế xử phạt nghiêm minh.”

Bác sĩ Vũ Văn Thành, Bệnh viện Phổi Trung ương cho rằng: “Bên cạnh những chính sách, sự vào cuộc của các cơ quan, ban ngành, mỗi người dẫn cũng cần phải tự bảo vệ, ý thức trách nhiệm với sức khỏe và sự an toàn của bản thân. Bảo vệ bản thân mỗi khi ra đường, có những biện pháp vệ sinh, phòng bệnh, ngăn ngừa các nguy cơ từ bụi mịn PM 2.5”

Không khí là môi trường sống của mỗi người dân, mỗi địa phương và mỗi quốc gia. Không khí nuôi dưỡng sự sống của con người, sự trong lành của môi trường sống chính là một nền tảng quan trọng cho sự phát triển về cả thể chất và tinh thần của mỗi người. Chính vì vậy, chung tay bảo vệ môi trường chính là đang nâng niu sự sống quý giá của chúng ta.