Tác dụng dược lý của cây sài đất

Cây sài đất mọc hoang ở nhiều bãi đất trống, chủ yếu được dân gian dùng chữa ngứa da, viêm họng

1. Tổng quan về cây sài đất

Tên gọi khác: Húng trám, ngổ núi, húng chanh đất

Tên khoa học: Wedelia chinensis (họ Cúc – Asteraceae)

Đặc điểm: Là cây thân thảo bò lan, lá hình bầu dục thuôn, hoa màu vàng, thường mọc hoang ở các vùng nông thôn, bờ ruộng, ven đường.

2. Thành phần hóa học

Trong cây sài đất có chứa các hoạt chất như:

Flavonoid (wedelolactone, apigenin): có tác dụng chống viêm, kháng khuẩn, chống oxy hóa

Tinh dầu (geraniol, methyl thymol): có tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm

Coumarin, tannin và một số acid hữu cơ

3. Tác dụng dược lý của cây sài đất

a. Theo y học cổ truyền

Vị ngọt, hơi đắng, tính mát

Quy kinh: Phế, can

Tác dụng:

Thanh nhiệt, giải độc

Tán ứ tiêu viêm

Trị mụn nhọt, rôm sảy, lở ngứa

Hạ sốt, trị cảm

Chống viêm gan, vàng da

b. Theo y học hiện đại

Các nghiên cứu khoa học cho thấy sài đất có những tác dụng nổi bật sau:

Kháng khuẩn, kháng nấm: Tinh dầu trong sài đất có khả năng tiêu diệt tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh, liên cầu khuẩn...

Kháng viêm, giảm đau: Do chứa flavonoid và coumarin

Hạ sốt tự nhiên: Thường dùng trong các bài thuốc cảm cúm, sốt virus

Bảo vệ gan: Chống lại tổn thương gan do độc tố hoặc viêm gan virus

Chống oxy hóa: Góp phần làm chậm quá trình lão hóa

4. Một số bài thuốc dân gian từ cây sài đất

a. Trị rôm sảy, mụn nhọt ở trẻ em

Nguyên liệu: Sài đất tươi 100g – 200g, rửa sạch, giã nát

Cách dùng: Nấu nước tắm hằng ngày, kết hợp đắp bã lên vùng da tổn thương

b. Trị viêm da cơ địa, ngứa dị ứng

Sài đất 30g, ké đầu ngựa 15g, bồ công anh 20g, cam thảo đất 10g

Sắc uống ngày 1 thang, dùng liên tục 5–7 ngày

c. Hạ sốt, trị cảm mạo

Sài đất 20g, lá tre 10g, tía tô 10g, gừng tươi 5g

Sắc uống nóng, ra mồ hôi sẽ hạ sốt nhanh

d. Trị viêm gan, vàng da

Sài đất 30g, nhân trần 20g, diệp hạ châu 20g

Sắc uống ngày 2 lần, trong vòng 10 ngày

5. Lưu ý khi sử dụng cây sài đất

Dù là thảo dược lành tính, không nên dùng kéo dài hoặc liều cao mà không có sự chỉ dẫn của thầy thuốc.

Trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai cần thận trọng khi sử dụng, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước.

Cần phân biệt với một số loài cây tương tự như cúc dại vàng hoặc sài đất Ấn Độ (khác loại, khác dược tính).

Không dùng cho người có cơ địa dị ứng với họ Cúc (Asteraceae).

Cây sài đất là một vị thuốc dân gian quý, vừa dễ tìm vừa có nhiều công dụng hữu ích trong điều trị bệnh ngoài da, viêm nhiễm, sốt và các bệnh gan. Trong bối cảnh hiện nay khi xu hướng quay lại với y học cổ truyền ngày càng phát triển, sài đất hoàn toàn có thể trở thành một trong những dược liệu chủ lực trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, nhất là trong điều trị bệnh nhẹ không cần dùng đến kháng sinh.