Tăng cường năng lực hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần

Hội thảo có sự tham gia của các đại biểu đến từ nhiều đơn vị chức năng thuộc Bộ Y tế, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc, Tổ chức Y tế thế giới, cùng lãnh đạo các bệnh viện chuyên khoa tâm thần, hội nghề nghiệp...

Tại buổi làm việc, các đại biểu đã cùng thảo luận các nội dung của đề án Tăng cường năng lực hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần. Bao gồm: tăng cường lãnh đạo, điều hành, phối hợp liên ngành giữa các Bộ, ngành, chính quyền địa phương và huy động xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần; nâng cao sức khỏe tâm thần và dự phòng các rối loạn tâm thần; củng cố hệ thống chăm sóc sức khoẻ tâm thần để cung cấp dịch vụ y tế và xã hội toàn diện, liên tục và dựa vào cộng đồng...

Thảo luận về giải pháp bảo đảm tính tiếp cận, khả năng chi trả và bao phủ y tế toàn dân trong chăm sóc sức khoẻ tâm thần cho mọi người, nhất là trẻ em, phụ nữ, người cao tuổi và các nhóm yếu thế khác; bảo đảm quyền con người, loại bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử với người có rối loạn tâm thần, tăng cường sự tham gia của người có rối loạn tâm thần và gia đình trong quá trình xây dựng, thực hiện, đánh giá chính sách, luật pháp và kế hoạch về sức khỏe tâm thần.

Quang cản hội thảo

Thông tin tại hội thảo, TS. Cao Hưng Thái, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh cho biết, Việt Nam đang phải đối mặt với mô hình bệnh tật kép, bệnh truyền nhiễm diễn biến phức tạp, trong đó các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, tiểu đường, COPD, bệnh tâm thần… có chiều hướng gia tăng. Việt Nam cũng chịu những tác động to lớn do già hóa dân số, tỷ lệ người khuyết tật cao và hậu quả từ đại dịch Covid-19.

Đáng chú ý, sức khỏe tâm thần là lĩnh vực sức khỏe ít được cộng đồng quan tâm. Theo kết quả khảo sát năm 2022 của Cục Quản lý khám, chữa bệnh, có 61,3% (398 trong tổng số 649) bệnh viện huyện, trung tâm y tế quận, huyện tổ chức khám, chữa bệnh ngoại trú cho người bệnh tâm thần, nhưng chỉ có 9,1% tổ chức khám, chữa bệnh nội trú cho người bệnh tâm thần.

Trong khi đó, ước tính cả nước có hơn 14 triệu người rối loạn tâm thần, nhưng chỉ có 143 nhà tâm lý lâm sàng và tâm lý trị liệu. Dịch vụ tâm lý lâm sàng chưa phải là dịch vụ chính thức được bảo hiểm y tế chi trả, do vậy 143 nhà tâm lý lâm sàng và tâm lý trị liệu chủ yếu được coi là kỹ thuật viên và làm các trắc nghiệm tâm lý, không phải dịch vụ tâm lý lâm sàng thực sự.

Mặt khác, các dịch vụ phục hồi chức năng tâm thần còn rất hạn chế; không có dịch vụ sức khỏe tâm thần chính thức cho người dân khi bị tác động của thiên tai, thảm họa thí dụ như lũ lụt, hạn hán và dịch bệnh (như đại dịch Covid-19).

Đặc biệt, Việt Nam đang đối mặt với xu hướng gia tăng với tình trạng rối loạn tâm thần. Cụ thể, theo Bệnh viện Nhi đồng thành phố Hồ Chí Minh, có tới 8 - 20% trẻ em và vị thành niên gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần chung. Nghiên cứu trên các nhóm đối tượng đặc biệt khác cũng cho thấy, tỷ lệ trầm cảm trong khi mang thai là 5% và trầm cảm sau sinh là 8,2%, tỷ lệ mắc mới trầm cảm sau sinh là 6,5%, tỷ lệ trầm cảm ở người bệnh ung thư phổi là 24,6%.

Tại hội thảo, các đại biểu cùng thảo luận các mục tiêu của đề án như: tăng cường lãnh đạo, điều hành, phối hợp liên ngành của các Bộ, ngành, chính quyền các cấp và huy động xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần; nâng cao sức khỏe tâm thần và dự phòng các rối loạn tâm thần; củng cố năng lực và tính hiệu quả của nguồn nhân lực sức khỏe tâm thần về dự phòng, giám sát, phát hiện, điều trị, quản lý, phục hồi chức năng và hỗ trợ xã hội đối với người có rối loạn tâm thần; củng cố hệ thống chăm sóc sức khoẻ tâm thần để cung cấp dịch vụ y tế và xã hội toàn diện, lồng ghép, liên tục và dựa vào cộng đồng…