Xây dựng và phát triển các vùng nuôi thủy sản đảm bảo an toàn thực phẩm

Khu vực nuôi cá trên lòng hồ Thuỷ điện Hoà Bình của Công ty TNHH Xây dựng và Dịch vụ Cường Thịnh.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng thực phẩm sạch ngày càng tăng cao, thủy sản – vốn là nguồn dinh dưỡng quan trọng và quen thuộc trong bữa ăn người Việt – đang được đặt vào tầm ngắm khắt khe hơn về chất lượng và độ an toàn. Không còn là câu chuyện của sản lượng và lợi nhuận ngắn hạn, ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải chuyển mình theo hướng sản xuất sạch, bền vững và minh bạch, với trọng tâm là xây dựng và phát triển các vùng nuôi thủy sản đảm bảo an toàn thực phẩm.

Vấn đề an toàn thực phẩm trong nuôi trồng thủy sản không còn là chuyện của riêng ngành nông nghiệp, mà đã trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội – từ người sản xuất, người tiêu dùng cho đến các nhà hoạch định chính sách. Bởi lẽ, chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình nuôi, thu hoạch hoặc xử lý có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: từ mất uy tín thương hiệu đến ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng.

Từ nhu cầu tiêu dùng sạch đến yêu cầu sản xuất sạch

Theo các chuyên gia ngành thủy sản, xu hướng tiêu dùng hiện nay đang thay đổi rõ rệt. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến độ tươi ngon của cá, tôm, cua… mà còn đặc biệt chú trọng đến nguồn gốc sản phẩm, quy trình nuôi trồng, và chứng nhận an toàn thực phẩm. Họ muốn biết con cá đó đến từ đâu, có sử dụng kháng sinh hay hóa chất không, có đảm bảo điều kiện vệ sinh khi sơ chế hay không.

Điều này tạo ra áp lực, đồng thời cũng là động lực lớn để các địa phương đầu tư vào việc xây dựng các vùng nuôi thủy sản tập trung, tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về an toàn thực phẩm như VietGAP, GlobalG.A.P hoặc ASC (Chứng nhận nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm). Những vùng nuôi này không chỉ giúp kiểm soát tốt dịch bệnh và môi trường, mà còn nâng cao giá trị thương phẩm của sản phẩm thủy sản.

Nuôi hàu - một mô hình kinh tế hiệu quả ở Cần Giờ.

Đâu là tiêu chí của một vùng nuôi thủy sản an toàn?

Để được công nhận là vùng nuôi đảm bảo an toàn thực phẩm, các đơn vị sản xuất cần tuân thủ nhiều tiêu chí nghiêm ngặt. Trước hết, vùng nuôi phải được quy hoạch hợp lý, tránh xa khu vực ô nhiễm, có nguồn nước sạch và điều kiện môi trường phù hợp với từng loài nuôi.

Tiếp theo là hệ thống kiểm soát chất lượng: từ khâu chọn giống, thức ăn, phòng chống dịch bệnh cho đến quy trình thu hoạch, bảo quản và vận chuyển đều phải theo quy chuẩn. Việc sử dụng kháng sinh bị hạn chế tối đa, thay vào đó là các biện pháp sinh học và kỹ thuật thân thiện với môi trường.

Một vùng nuôi thủy sản an toàn cũng cần được kiểm tra định kỳ bởi cơ quan chức năng, có hồ sơ lưu trữ rõ ràng và khả năng truy xuất nguồn gốc cho từng lô hàng xuất bán. Điều này không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng, mà còn giúp sản phẩm thủy sản Việt Nam đủ điều kiện tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Câu chuyện từ những mô hình thực tế

Nhiều địa phương đã ghi dấu thành công nhờ định hướng đúng đắn trong phát triển vùng nuôi thủy sản sạch. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long – vựa tôm, cá lớn nhất cả nước – hàng chục vùng nuôi tôm theo chuẩn VietGAP đã được hình thành. Người dân thay vì làm riêng lẻ đã bắt đầu liên kết thành tổ hợp tác, hợp tác xã, ứng dụng công nghệ và tuân thủ quy trình nuôi sạch từ đầu đến cuối.

Một ví dụ nổi bật khác là mô hình nuôi cá lồng trên hồ thủy điện sông Đà (Hòa Bình). Tại đây, cá được nuôi trong môi trường nước sạch, sâu, lưu thông tự nhiên. Không sử dụng thức ăn công nghiệp hay hóa chất, người nuôi thay bằng thức ăn lên men sinh học và quy trình kiểm tra nghiêm ngặt từng giai đoạn. Sản phẩm cá lăng, cá chiên từ vùng này được đánh giá cao và ngày càng có mặt tại các nhà hàng, siêu thị lớn.

Tàu du lịch chở du khách trong khung cảnh thơ mộng trên lòng hồ Hòa Bình. Ảnh Trọng Đạt/TTXVN

Lợi ích không chỉ cho ngành, mà cho sức khỏe cộng đồng

Phát triển vùng nuôi thủy sản an toàn không chỉ giúp gia tăng giá trị kinh tế, mà còn đóng vai trò then chốt trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi thực phẩm sạch được kiểm soát từ gốc, người tiêu dùng có thể yên tâm hơn trong việc lựa chọn và sử dụng. Bên cạnh đó, việc giảm thiểu hóa chất, kháng sinh trong nuôi trồng cũng giúp ngăn chặn các nguy cơ kháng thuốc, rối loạn tiêu hóa, hoặc bệnh mãn tính do tồn dư độc tố trong cơ thể.

Đối với các gia đình thành thị, đặc biệt là nhóm có trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai – nhóm dễ bị tổn thương nhất bởi thực phẩm không an toàn – thì việc lựa chọn thủy sản có chứng nhận, rõ nguồn gốc là yếu tố sống còn để đảm bảo một chế độ ăn uống lành mạnh và bền vững.

Hướng đi tất yếu của ngành nông nghiệp hiện đại

Trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững, an toàn thực phẩm được đặt vào vị trí trung tâm. Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích xây dựng vùng nuôi tập trung, hỗ trợ hạ tầng, giống, kỹ thuật và chứng nhận cho người dân. Doanh nghiệp cũng vào cuộc, đầu tư vào vùng nuôi lớn, truy xuất nguồn gốc điện tử, kiểm soát chất lượng theo chuỗi.

Quan trọng nhất, ý thức từ người tiêu dùng ngày càng rõ ràng. Họ không còn chọn mua theo giá rẻ mà ưu tiên yếu tố sạch – an toàn – có kiểm định. Sự chuyển dịch này chính là động lực để toàn ngành thủy sản phát triển đúng hướng.

Việc xây dựng và phát triển các vùng nuôi thủy sản đảm bảo an toàn thực phẩm không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà là chiến lược dài hạn để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tăng sức cạnh tranh cho nông sản Việt và hướng tới một nền kinh tế nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường. Khi người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cùng hành động, chúng ta có quyền tin tưởng vào một tương lai nơi bữa ăn sạch, thủy sản an toàn sẽ là điều bình thường chứ không còn là mối bận tâm.

Để bắt đầu hành trình sống khỏe một cách an toàn và khoa học, bạn đọc có thể tìm hiểu thêm tại đây – nơi cung cấp đa dạng các sản phẩm cá sông Đà nói uy tín và tư vấn tận tâm từ đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm.